الوعده وفا!

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، مرکز فارس، با یکی از نابینایان شیرازی قرار می‌گذارم تا یک روز را با او همراه شوم.
کنار یکی از چهار راه‌ ها ایستاده بود گفتم منتظر بماند تا به او ملحق شوم، اما اصرار کرد من منتظر بمانم تا خودش از چهار راه عبور کند. کمی طول کشید تا از چراغ سبز عبور کند و  در حالیکه نیمی از مسیر را طی کرده بود؛ چراغ قرمز شد و او مجبور شد در میان رفت و آمد خودرو‌ها از چهار راه عبور کند. در این میان، خودرو‌ها به جای اینکه صبر کنند تا او رد شود مرتب بوق می زدند که یعنی زودتر برو! وقتی از چهار راه رد شد نفس عمیقی کشید کلافگی و استرس از سر و رویش می‌بارید عصای سفیدش را به چپ و راست و جلو حرکت می‌داد تا دست انداز‌ها او را دست نیندازند! با نگرانی و دستپاچگی خودم را به او رساندم. گفت: همین یک مورد را که دیدی تازه شروع مشکلات ما نابینایان در آغاز یک روز عادی است.
دست انداز‌هایِ دردسرساز
استان فارس با بیش از ۱۷ هزار و ۲۰۰ نابینا رتبه نخست کشور را از نظر جمعیت نابینایان دارد. این افراد اگر چه به گفته اقای موسوی مدیر کل بهزیستی فارس در طول سال از برخی خدمات و تسهیلات مختلف مانند مستمری ماهیانه، کمک هزینه تحصیلی، درمانی، وسایل توانبخشی، تخصیص پلاک ویژه معلولان و تخصیص وام خود اشتغالی برخوردار می‌شوند برخی دست انداز‌ها در مسیر زندگی شخصی و کاری آن‌ها برایشان دردسرساز شده است. 

با زهرا قرار شد به یکی از بوستان‌های شیراز برویم اگر همراه او نبودم معلوم نبود چگونه باید به آن جا وارد می‌شد و جایی برای نشستن پیدا می‌کرد پله‌ها، دست انداز‌ها و نبود مسیر مناسب برای عبور افرادی مثل او تنها برخی مشکلات فرارو معلولانی چون زهرا بود. گاهی موتورسیکلت یا دوچرخه به سرعت از کنارمان رد می‌شد تازه برای یک فرد عادی تحمل این وضع مشکل ساز بود چه برسد به زهرا که از نعمت بینایی محروم بود. 

گفتم آیا بوستانی ویژه افرادی مثل شما در شیراز وجود دارد؟ به باغ ملی واقع در چهار راه ادبیات شیراز اشاره کرد که تا حدی مناسب سازی شده، ولی آن طور که باید و شاید راضی کننده نیست.
البته آقای بزرگر شهردار منطقه ۱۱ شهرداری شیراز هم وعده داده نخستین بوستان تخصصی معلولان شیراز را با ۵ هزار مترمربع تا پایان امسال بسازد. ساخت پارک محله‌ای کاووسی با رعایت موارد دسترسی معلولان از دیگر طرح‌های درحال اجرا در منطقه ۱۱ شهرداری شیراز است. اما به قول زهرا برای کلان شهری مثل شیراز با بیش از ۶ هزار نابینا تنها وجود یک بوستان نیمه تخصصی که بیشتر برای معلولان جسمی حرکتی مناسب سازی شده تا نابینایان کافیست؟
آقای فانی رییس شورای هماهنگی تشکل‌های معلولان فارس هم در تایید حرف زهرا می‌گوید: اگر چه شهرداری و شورای شهر شیراز در حوزه معلولان و مناسب سازی شهری کار‌هایی کرده اند، اما این خدمات برای معلولان که از مشکلات عدیده‌ای رنج می‌برند کافی و در حد انتظار نیست. به اعتقاد او نبود نظارت دقیق بر کار پیمانکاران که مسیر معلولان را یا به تیرچراغ برق یا به جدول منتهی می‌کنند، نبود سیستم گویا برای نابینایان در چراغ‌های راهنمایی و رانندگی، مترو، عابر بانک‌ها و بیشترآسانسور‌های مجتمع‌های مسکونی، تجاری و اماکن دولتی و نبود فردی که در محل شورای‌های شهر به طور ثابت مستقرباشد و پاسخگوی مطالبات و مشکلات معلولان باشد از دیگر مشکلات نابینایان است.

خانم جعفری کارشناس نابینایان اداره کل بهزیستی فارس هم می‌گوید گران بودن وسایل آموزشی مربوط به نابینایان، نبود فضای ورزشی مناسب سازی شده و مربی آموزش دیده ویژه نابینایان، بی توجهی کافرمایان در به کارگیری افراد نابینا و شناخت ناکافی جامعه از توانمندی و مهارت‌های نابینایان از مشکلات عمده مددجویان نابینا است.

با زهرا به دانشگاه شیراز می رویم او دانشجوی این دانشگاست. به سختی سوار اتوبوس دانشجویی شدیم می‌گوید: یکی از مشکلات ما نبود سرویس مخصوص معلولان در دانشگاست و من باید مرتب از دوستان و دانشجویان برای رفتن به کلاس و یا اتاق اساتید کمک بگیرم و این موضوع گاهی خودم و آن‌ها را کلافه می‌کند. به کلاس‌های درس رسیدیم مرتب از دانشجویانی که در حال رفت و آمد بودند شماره کلاس هایش را می‌پرسید برخی پاسخ می‌دادند و برخی هم، چون عجله داشتند بدون پاسخ، سریع از کنارش رد شدند با ناراحتی گفت: بر اساس "قانون جامع حمایت از معلولان" باید شماره کلاس روی در اتاق‌ها با خط بریل حک بشه تا افرادی مثل ما دچار مشکل نشوند.
دوستان کم بینا زهرا هم با مشکل روبروهستند به گفته آن‌ها برای افراد کم بینا باید با رنگ، نرده‌ها و مسیر‌ها را مشخص کنند و مسیر خاصی برای آن‌ها در نظر بگیرند. با نگاهی به دانشگاه کاملا مشخص بود این فضای آموزشی برای معلولان استاندارد سازی نشده با خودم گفتم این، وضعِ فضای دانشگاه مشهور شیراز است بماند دانشگاه‌های دیگر...
الوعده وفا!
اوایل امسال بود که رییس جمهوری " قانون جامع حمایت از معلولان" که پس از کمای ۱۳ ساله اصلاح شده بود برای اجرا، ابلاغ کرد.
با اقای کَلَوانی عضو هیات مدیره انجمن نابینایان و نماینده روشندلان در شورای هماهنگی تشکل‌های معلولان فارس به گفتگو می‌نیشنم. در خصوص این قانون می‌گوید هرچند در " قانون جامع حمایت از معلولان" سعی شده مشکلات افراد کم توان به صورت کامل دیده شود؛ آنچه که باعث نگرانی روشندلان و دیگر معلولان می شود به ضمانت‌های اجرایی این قانون برمی گردد.
به گفته او معلولان از این بیم دارند که مانند قانون حمایت از معلولان مصوب سال ۸۳ بسیاری از مفاد این قانون، روی کاغذ بماند و در مقام عمل، نتواند باری از دوش معلولان بردارد.
به گفته او نامناسب بودن مبلمان شهری و فضا‌های آموزشی، ورزشی، اداری و مسکونی، بی توجهی به ناوگان حمل و نقل عمومی برای استفاده معلولان و مهم‌تر از همه نگرش منفی به توانمندی‌های معلولان و بی رغبتی کارفرمایان در خصوص استخدام معلولان، شرایط را برای این گروه از جامعه بسیار سخت و آنان را از دسترسی به بسیاری از فرصت‌های اجتماعی محروم کرده است.

آقای صبوری نایب رییس شورای شهر شیراز در پاسخ به دغدغه معلولان به ویژه جامعه معلولانِ کلان شهر شیراز می‌گوید رویکرد شورای پنجم، شهر "انسان محور" است سپس توضیح می‌دهد وقتی ما می‌گوییم "انسان محور" شامل همه انسان‌های سالم و معلول، زن و مرد و پیر و جوان است. به گفته صبوری این شهر باید برای " انسان " با هر شرایطی مناسب سازی شود. یعنی همه افراد بدون کمک دیگران بتوانند در این شهر به راحتی زندگی کنند.
نایب رییس شورای شهر شیراز تاکید می‌کند همه همّ و غمّ ما کم کردن دغدغه‌ها و نگرانی‌های شهروندان به ویژه معلولان است و مسئولان نیز باید در این زمینه همت کنند و پای کار باشند.
وقتی خودت را باور داشته باشی
روشندلان فارس ثابت کرده اند با وجود همه مشکلات، برای پیشرفت منتظر اجرای قانون و کمک‌های دولتی نباشند و خودشان دست به کار شوند.

موسسه نابینایان توانگران کارآفرین شیراز از جمله موسسه‌های مردم نهاد وخودجوش است که از سال ۸۵ با هدف آموزش و توانمند سازی نابینایان و کم بینایان استان فارس فعالیت خود را اغاز کرده است.

آقای شایسته نیا رئیس موسسه توانگران کار آفرین شیراز می گوید این نهاد با ۴۰۰ عضو از مناطق مختلف فارس به صورت هیئت امنایی و با همکاری جمعی از نابینایان استان اداره می‌شود.
به گفته او حدود ۱۵۰ نفر در این موسسه آموزش‌های مختلف را طی کرده اند و وارد بازار کار شده اند.
رئیس موسسه توانگران شیراز می‌افزاید: در کنار کمک خیران، این موسسه تلاش کرده در مسیر خود کفایی هم گام‌هایی بردارد به طوری که جمعی از خانواده‌های اعضا این موسسه با فعالیت در رشته‌های خیاطی و بافندگی که در محل همین موسسه برپا می‌شود درآمد حاصل را در اختیار موسسه قرار می‌دهند.

به گفته شایسته نیا این موسسه که نیمی از اعضا آن افراد نابینا و کم بینا هستند با ساختار منسجم و مناسب با شرایطِ نابینایان و با بخش‌های آموزش رایانه، کاموا بافی ماشینی، کتابخانه با ۳۰۰ عنوان کتاب و جزوه درسی و غیر درسی در قالب بیش از ۶ هزار نسخه مذهبی، ادبی، زبان انگلیسی، کودک و نوجوان و واحد مشاوره و مددکاری و توانبخشی، مأمنی امن و آرام برای خودسازی و خودشکوفایی روشندلان است.
تغییر فرهنگ بهتر از تصویب قانون
با زهرا که هم کلام می‌شوم و درباره دنیای روشندلان با او صحبت می‌کنم می‌گوید مهم تر از تصویب قوانین و دغدغه اینکه آیا ضمانت اجرایی دارد یا ندارد ضرورت تغییر نگاه جامعه و مسئولان درباره توانمندی‌های معلولان است.

به گفته او اگر فرهنگ‌سازی به گونه‌ای باشد تا به دور از ترحم به معلولان، حقوق آن‌ها محترم شمرده شود، شرایطی فراهم خواهد شد که حتی بدون وجود قانون هم حقوق معلولان پایمال نخواهد شد.
با توجه به حرف‌های زهرا و دیگر متولیان حوزه معلولان با وجود تصویب قوانین حمایتی از جامعه معلولان، نهاد‌های فعال در خصوص حقوق معلولان به ویژه نابینایان هم باید در کنار نهاد‌های دولتی به میدان بیایند و با فرهنگ سازی و دفاع از حقوق روشندلان مسیر را برای شکوفا ترشدن استعداد‌های نابینایان در مسیر رشد و بالندگی کشور هموار کنند.