جايگاه آفريقا در هزاره سوم ميلادي، نقش جوانان

به گزارش سرويس بين الملل خبرگزاري صدا وسيما، نسل جوان قاره آ‏فريقا که با جمعیتی بالغ بر 600 میلیون نفر نیمی از جمعیت 2/1 میلیارد نفری این قاره را به خود اختصاص داده هم اكنون با مشكلات فراواني اعم از اقتصادي ، اجتماعي و فرهنگي مواجه است و در واقع می توان گفت يكي از بزرگ ترين چالش هاي فراروي دولت هاي آفريقايي مشكل جوانان و بويژه معضل بيكاري آنان است . بر اساس آمار 2017 سازمان هاي يونسكو و يونيسف در حال حاضر بيش از شصت تا هفتاد درصد از جوانان اين قاره فاقد هرگونه شغلي مي باشند و پس از دانش آموختگي از مراکز آموزشی ، بیکار و بی هدف رهسپار خيابان ها شده و بر مشكلات جوامع خود مي افزايند . اين در حالي است كه گروه زيادي از جوانان نيز از مناطق روستايي و به اميد آينده اي درخشان راهي شهرها شده و به منزله باري مضاعف بر شانه های خمیده جوامع خود تحميل مي گردند .

بیکاری نهان و آشکار نسل جوان
جدای از جوانان بیکار ؛ خيل عظيم جوانان آفریقایی كه در شهرهاي بزرگ و کوچک كشورهای خویش به خريد و فروش اجناس و اشياء ارزان قيمت و بی ارزش چيني مشغول‌اند نیز در زمره بيكاران پنهان جوامع خود محسوب مي‌شوند.
این در حالی است که بیکاری نهان و آشکار نسل جوان و عدم آینده شغلی آنها موجب مهاجرت گستردۀ جوانان آفریقایی به کشورهای غربی بویژه ایالات متحده آمریکا،کانادا، آلمان، ایتالیا، فرانسه، بلژيك، سوئيس و کشورهای اسکاندیناوی شده است که به نوعی سرمایه های انسانی این کشورها را به غرب هدایت می کند.
در راستای این فرایند هر سال هزاران نفر از جوانان کشورهای مختلف آفریقایی به شیوۀ های عمدتا غيرقانوني و در پي آينده‌اي بهتر رهسپار كشورهای غربی شده و معمولا در مراکزی همچون رستوران ها ، شرکت ها و کارخانجات خصوصی ، گمرکات ، فاضلاب شهری ، پروژه های راه سازی و ... که در زمره مشاغل سخت کشورهای توسعه یافته بشمار می روند در شرایطی دشوار مشغول به کار می گردند.

مشاغل بدون مزايا
در عین حال آنان بدلیل ورود غیر قانونی و فقدان مجوز کار از هرگونه مزایای این گونه مشاغل نظیر حقوق مطابق با استانداردهای دولتی ، بیمه ، ترانسپورت و ... محروم می باشند و کارفرمایان آنها نیز با اطلاع کامل از این شرایط حقوق کمی به آنها پرداخت نموده و از پرداخت هرگونه مزایایی به این مهاجران غیرقانونی خودداری می کنند. در این میان پلیس و دستگاه های جاسوسی کشورهای آمریکا، کانادا، انگلستان، فرانسه و ... نیز از وضعیت اقامت غیرقانونی این مهاجران نگون بخت کاملاً اطلاع دارند و در صورت کوچک ترین اعتراض این افراد به وضعیت کاری خود و شکایت از کارفرمایان، دستور اخراج آنها از کشور صادر می شود. این موقعیت شکننده نیز عامل مضاعفی برای مراکز دولتی و خصوصی کشورهای غربی است که نهایت سوء استفاده را از جوانان مهاجرآفریقایی که در آرزوی زندگی و درآمدی خوب و با مشقات و دشواری های فراوان اقامت در این کشورها را برگزیده اند، بعمل آورند.

آسيب هاي اجتماعي
برخی از جوانان بلندپرواز آفریقایی نیز که به این گونه مشاغل( که حداقل درآمد مختصری برای آنها بدنبال دارد و معمولا کارفرمایان در راستای منافع خود مکان های کوچک و محقری برای خواب نیز برای آنان درنظر می گیرند) قناعت نمی کنند وارد باندهای مافیائی توزیع مواد مخدر شده و پس از چند سال یا توسط پلیس دستگیر شده و به حبس های طویل المدت محکوم می شوند و یا در جریان درگیری های درونی باندهای مافیائی به قتل می رسند . برخی از جوانان آفریقایی مهاجر به غرب نیز طی یک دهه اخیر به شبکه های انتقال دختران جوان آفریقایی به اروپا و سوء استفاده جنسی از آنها راه یافته و بسیاری از آنها توسط نیروهای امنیتی کشورهای غربی دستگیر و زندانی می شوند.
جدای از آن اکثر جوانانی که پس از چند سال کار غیر قانونی در غرب به کشورهای خود باز می گردند بدلیل حضور در محیط هایی بیگانه مغایر با شعائر دینی خویش ، از فرهنگ بومی و اعتقادات دینی خود فاصله گرفته و به افرادی بی اعتنا به اصول و قوانین سنتی و دینی تبدیل می گردند که در دراز مدت می تواند لطمات جبران ناپذیری بر بافت اجتماعی جامعه و نسل آینده کشورهای مختلف آفریقایی وارد آورد.
علاوه بر آن ارتباط گسترده جوانان غربی ساكن كشورهاي اروپايي و آمريكاي شمالي با همتایان خود در كشورهای مختلف آفریقایی – که امروزه از طریق شبکه های اجتماعی به سهولت امکان پذیر است - نيز بنوعي موجبات ورود فرهنگ غربي را به اين كشورها تسهيل ساخته و جوانان كه عمدتا تحت تاثير فرهنگ و آداب و رسوم كشورهاي غربي قرار دارند خود به گونه اي غيرمستقيم زمينه ساز ورود گسترده جلوه های فريبنده تمدن غربي همچون فيلم هاي سينمايي، بازی های رایانه ای مستهجن، كتب و مجلات، موسيقي، رقص،كلوپ هاي مختلط شبانه می شوند .
البته طی دو دهه گذشته در بسیاری از کشورهای آفریقایی وزارتخانه خاص جوانان تشکیل شده و مدیران این وزارتخانه ها در تلاشند با انجام طرح های کارآفرینی و اشتغال، ایجاد بنگاه های تولیدی زود بازده، برپایی دوره های کوتاه مدت و میان مدت آموزش های فنی حرفه ای، برگزاری کلاس های مدیریت توسعه ، برگزاری کلاس های تخصصی در زمینه های مختلف همچون آشپزی ، عکاسی ، فیلم برداری ، طراحی ، رایانه، بنوعی موجبات اشتغال جوانان و فراهم آوردن حداقل امکانات برای ایجاد کسب و کاری خرده پا را فراهم آورند. علاوه برآن برخی کشورهای مختلف قاره آفریقا بویژه از سال 2010 میلادی تلاش کرده اند از طریق موسسات فرهنگی مختلف نظیر موزه ها، مراکز فرهنگی، کتابخانه های سیار و ثابت، آرشیوها، مراکز حفظ و نگهداری اسناد، مراکز صنایع دستی و هنرهای تزئینی ، مؤسسات مطالعات زبان و کلیه مراکزی که با امور فرهنگی نوجوانان و جوانان سر و کار دارند برنامه هایی برای تقویت هویت فرهنگی جوانان سازماندهی کرده و موجبات آشنایی هرچه بیشتر آنها با فرهنگ بومی و سنت های قبایل خویش را فراهم آورند.
به موازات آن اتحادیه آفریقا نیز از سال 2006 ميلادي برنامه اي راهبردی را براي اشتغال جوانان آفريقا تهيه كرده و تاكيد کرده است عدم كنترل اين انرژي عظيم علاوه بر هدر رفت بخش عظيمي از سرمايه هاي اين قاره ؛ انگيزه برخي بي ثباتي هاي سياسي همچون جنگ هاي داخلي ، كودتا ، پدیده خطرناک کودک سرباز و نبرد هاي قومي و قبيلگي در كشورهاي اين قاره خواهد بود .

چالش هاي هويتي
انديشمندان اين قاره نیز با دقت نظر ويژه بر چالش بیکاری جوانان معتقدند جوانان آفريقا جدای از مشکلات اقتصادی و مشکلات معیشتی ناشی از آن ، امروزه با بحران هويت مواجهند چرا كه بسياري از آنها در معرض تهاجم وسيع فرهنگي غرب قرار گرفته و با مشاهده مظاهر فريبنده تمدن غربي و مقايسه آن با آداب و رسوم و فرهنگ خود هر چه بيشتر از سنت هاي اصيل خویش دور مي شوند.
اين امر البته به منزله زنگ خطري است كه از سوي بسياري از رهبران بزرگ اين قاره و انديشمندان آفريقايي هوشمندانه مورد توجه قرار گرفته و آنها تاکید دارند تا زماني كه مشكلات معيشتي و شغلي جوانان حل نشود آنها کماکان به عنوان نيرويي بالقوه و پتانسيلي قابل بهره برداري توسط گروه هاي شورشي مخالف دولت ، قبايل معارض ، احزاب سياسي و حتي باندهاي خطرناك مافيايي مورد سوء استفاده قرار مي گيرند ./
=====================
نويسنده:امیربهرام عرب احمدی، کارشناس و مدیر گروه مطالعات جنوب آفریقا، دانشگاه تهران.