گزارش مکتوب ... افسوسِ پس از باران!

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما مرکز خراسان جنوبی، همه ساله در فاصله زمانی کوتاهی از نیمه بهمن تا اواخر فروردین شاهد حجم قابل توجهی از بارش ها در استان هستیم که چون پوشش گیاهی استان فقیر است، این باران ها که عموما به صورت رگباری است خیلی سریع تبدیل به سیلاب و روان آب می شود و چون سرعت عبور آن بالاست عملا نفوذ پذیری آن در سفره های آب زیرزمینی استان کم است که بسیاری از مردم و مسئولان معتقدند این روان آبها به هدر می رود.

تصاویری از سیلاب 23 و 24 بهمن ماه امسال در خراسان جنوبی:

همزمانی سیل و خشکسالی
نصرآبادی، مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان می گوید: استقرار نزدیک به دو دهه خشکسالی در خراسان جنوبی سبب تغییرات اقلیمی، جابجایی فصل ها و تغییر نحوه و بازه زمانی بارش ها شده که همه این عوامل، همزمانی سیل و خشکسالی را در استان موجب شده است.
میانگین بارندگی سالانه استان از نصف میانگین کشوری هم کمتر!
مدیرعامل آب منطقه ای خراسان جنوبی نیز با اشاره به کسری مخازن آب در استان گفت: میانگین بارندگی سالانه بلند مدت در استان حدود 133 میلیمتر است که تاکنون در سال جاری آبی 56/9 میلیمتر بارندگی در استان داشتیم.
امامی افزود: پارسال در مدت مشابه، تنها 5/5 میلیمتر بارندگی داشتیم که امسال 90 درصد افزایش یافت.
وی گفت: بارندگی های امسال در استان در مقایسه با میانگین بلند مدت 5 درصد افزایش دارد.
امامی افزود: هم اکنون در استان 120 میلیون متر مکعب کسری مخزن داریم .
66 میلیون متر مکعب ظرفیت ذخیره سدهای مخزنی استان
در حالی که مدیرکل منابع طبیعی استان معتقد است سالانه 700 میلیون متر  مکعب در استان روان آب داریم اما مدیرعامل آب منطقه ای استان می گوید حجم روان آب ها در استان بین 400 تا 440 میلیون متر مکعب است و حتی ظرفیت تمام چاه های استان 600 میلیون مترمکعب است.
مدیر عامل آب منطقه ای می گوید: به ما بگویند که این آبها کجاست تا مهارشان کنیم؟
امامی همچنین افزود: 2 میلیون و 500 هزار متر مکعب از بارندگی های امسال را در 7 سد مخزنی استان ذخیره کردیم.
مدیرعامل آب منطقه ای خراسان جنوبی، ظرفیت ذخیره سدهای مخزنی استان را 66 میلیون مترمکعب اعلام کرد و گفت: علاوه بر ظرفیت سدهای مخزنی در استان سد سیاهو نیز سال آینده به اتمام می رسد که 17 میلیون متر مکعب ظرفیت دارد و همچنین حدود 18 میلیون متر مکعب هم ظرفیت تغذیه مصنوعی در استان داریم.
روان آب هایی که در چشم به هم زدنی از دسترس ما خارج می شود!

تصاویری از روان آب و سیلاب بهمن ماه در شهرستان درمیان، هم مرز با کشور افغانستان:

ساخت 3 سازه آبی در مرز استان
مدیرعامل آب منطقه ای در حالی که معتقد است احداث سد برای ذخیره و مهار روان آبها  نیاز به کار کارشناسی وعلمی دارد در خصوص خروج آبهای روان از مرز استان و کشور می گوید: این آبها خارج نمی شود بلکه در آن نقاط مرزی جذب سفره های آب زیرزمینی می شود و ما باید به حقآبه های محیط زیست و تالاب ها هم توجه داشته باشیم و نباید صد در صد روان آبها را مهار و جمع آوری کنیم.
وی از سه پروژه جدید نیز برای مهار روان آبها خبر داد و افزود: یک پروژه سدسازی در منطقه بندان شهرستان نهبندان در حال اجراست، اما پروژه های آهنگران و گزیک در نوار شرقی مرز فعلا به دلیل کمبود اعتبار تعطیل شده است.
امامی گفت: در صورت تأمین اعتبار و اتمام این سه پروژه، تمام نوار مرزی خراسان جنوبی در همسایگی افغانستان، در مهارروان آبها پوشش داده می شود.
وی می گوید: بخشی از آب های روان قبل از رسیدن به سدها و سازه های آبی، در کویر از دست می رود.

ذخیره 15 میلیون مترمکعبی باران در بهمن امسال
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان می گوید: در بارندگی های بهمن امسال 15 میلیون مترمکعب آب در سازه های آبخیز داری استان جمع آوری و ذخیره شد.
خراسان جنوبی 2600 سازه آبخیزداری دارد.

همچنین در همین مدت دو میلیون مترمکعب آب وارد سدهای مخزنی خراسان جنوبی شد.
مدیرعامل شرکت آب منطقه ای استان با اشاره به وجود 7 سد مخزنی گفت: بیشترین آبگیری بهمن امسال مربوط به سد فرخی قاین با 770 هزار مترمکعب و کمترین مربوط به سد دره بید طبس با 50 هزار مترمکعب بوده است.
امامی افزود: در بارندگی بهمن ماه بقیه سدهای خراسان جنوبی شامل سد رزه درمیان 320 هزار مترمکعب، سد حاجی آباد زیرکوه 330 هزار مترمکعب، پارسا سرایان 100 هزار مترمکعب، کریت طبس 130 هزار مترمکعب و نهرین طبس 240 هزار مترمکعب آبگیری شد.
وی با اشاره به پیش بینی های هواشناسی برای بارندگی های نرمال تا پایان سال گفت: امیدواریم بتوانیم حجم زیادی از روان آبها را در سدهای خراسان جنوبی ذخیره سازی کنیم.
ذخیره ای برای روزهای کم باران
مدیرکل منابع طبیعی استان معتقد است سالانه 700 میلیون متر مکعب روان آب در استان داریم که گاهی تا یک میلیارد متر مکعب هم می رسد و اگر بتوانیم بیشتر این روان آب ها را ذخیره کنیم، تنش های استان در روزهای کم آب، کمتر می شود.

 

سازه های آبی، نقش بسزایی در مهار رواناب دارد
نصرآبادی با اشاره به اینکه مساحت حوزه های آبخیز استان 7/5 میلیون هکتار  یعنی معادل نصف مساحت استان است می گوید: با انجام عملیات آبخیزداری در حوزه های آبخیز استان می شود بخش عمده ای از مشکلات آب را در استان حل کرد که تاکنون در حدود یک میلیون هکتار از حوزه های آبخیز استان عملیات آبخیزداری اجرا شده است.
وی در ادامه نیز می گوید: حداقل به ازای هر هکتار عملیات آبخیزداری، 300 تا 500 متر مکعب روان آب و بارش قابل کنترل است تا هم از آب استفاده بهینه شود و جلوی هدررفت آب را بگیریم و هم خسارت های ناشی از سیلاب را از بین ببریم.
مدیرکل منابع طبیعی استان همچنین می گوید : 2600 سازه آبخیزداری که تاکنون در استان اجرا شده بین 8 تا 46 میلیون متر مکعب ظرفیت آبگیری دارد.
وی معتقد است حجم زیادی از روان آبهای حاصل از باران به سمت مرز افغانستان رفته و از آنجا یا خارج شده و یا در نقاطی می ماند که جمعیتی ساکن نیست و استفاده ای از روان آبها نمی شود.
او می گوید: روان آبها را باید پیش از رسیدن به نقاطی که عملا کاربردی ندارد مدیریت کرد و در واقع باید فکری به حال مردمی کرد که در حوزه آبخیز مرزی و بالادست ها زندگی می کنند اما به خاطر خشکسالی مجبور به مهاجرتند در حالی که سیل از کنارشان می گذرد.
در مقابل این نظریه، اما مدیرعامل آب منطقه ای استان معتقد است که روان آبهایی که به سمت مرز می رود جذب سفره های زیرزمینی می شود و بخشی هم حقابه محیط زیست است که باید در طبیعت رها شود.
نگهداشت جمعیت و جلوگیری از مهاجرت با اجرای سازه های آبخیزداری
مدیرکل منابع زبیعی استان می گوید: امسال هم حدود 100 سازه آبخیزداری از محل اعتبارات صندوق توسعه ملی در استان با ظرفیت آبگیری حدود 2 میلیون و 200 هزار متر مکعب احداث شده است.
وی افزود: با اجرای این 100 سازه 350 روستا پوشش داده شده و 35 هزار و 660 نفر از مزایای آن بهره مند شدند.
بر اساس گزارش های رسیده در آخرین بارندگی ها در بهمن ماه با وجود اینکه شهرستان نهبندان کمترین میزان بارندگی را داشت اما چون سازه های آبخیزداری آن زیاد است توانسته بیشترین میزان جمع آوری باران را در استان داشته باشد.
بندهای خاکی چاره ساز در خشکسالی

یک مسئول می گوید رواناب را باید کاملا مهار کرد و یک مسئول دیگر می گوید باید بخشی از  آن را در طبیعت رها کرد تا در هر نقطه ای که خود سرازیر می شود جذب زمین شود، این تناقض عقیده، یک وجه مشترک دارد و آن این است که به هر حال سیلاب یک نعمت است که فرصت بهره گیری از آن کوتاه است پس باید تمام توان خود را برای بهره گیری از آن در همین زمان کوتاه به کار ببریم.
به سیلاب باید به عنوان یک فرصت نگاه کرد
رئیس سازمان جنگل ها، مراتع و آبخیزداری کشور در بهمن امسال در سفر خود به خراسان جنوبی گفت: خراسان جنوبی جزو استانهای پیشرو در حوزه آبخیزداری است و پروژه های آبخیزداری در شرایط کنونی ساده ترین و ارزان ترین راه مدیریت آبهای روان است.
آقایی با بیان اینکه به سیلاب باید به عنوان یک فرصت نگاه کرد افزود: امسال با اجرای سازه های آبخیزداری یک میلیارد متر مکعب روان آب در کشور جمع آوری شد و هم اکنون پروژه های آبخیزداری در کشور 90 درصد پیشرفت فیزیکی دارد.