مخاطب پیشنهاد انگلیس ترامپ است

برخی گزارش‌ها از پیشنهاد انگلیس برای شکل گیری یک ماموریت دریایی با هدایت اتحادیه اروپا برای تامین تردد ایمن کشتی ها از تنگه هرمز که بعد از توقیف یک نفت کش توسط ایران صورت گرفت حکایت دارد.
به نظر می‌رسد مخاطب این پیشنهاد بیش از اینکه جمهوری اسلامی ایران باشد دولت ترامپ است.
دیپلمات های ارشد اتحادیه اروپا گفتند انگلیس به کشورهای اروپایی برای پیوستن به ماموریت با هدایت اروپا برای کشتیرانی ایمن از درون تنگه هرمز روی آورده است.
سه دیپلمات ارشد اروپایی دیروز سه شنبه و بعد از اعلام پیشنهاد انگلیس گفتند: "فرانسه، ایتالیا، هلند و دانمارک از این طرح حمایت کرده اند".
آنها گفتند انگلیس این پیشنهاد را در دیدار دیپلمات های ارشد اتحادیه اروپا در بروکسل ارایه کرد و گفت اتحادیه اروپا، ناتو یا آمریکا به صورت مستقیم در این طرح مشارکت نخواهند داشت.
آنها افزودند: "اسپانیا، سوئد، لهستان و آلمان نیز به این طرح علاقه نشان داده اند.
یکی از این سه دیپلمات گفت این ماموریت که برای حفاظت از خطوط حمل دریایی نفت خاور میانه (غرب آسیا) صورت می گیرد با فرماندهی مشترک انگلیس و فرانسه اداره خواهد شد.
پیشنهاد انگلیس در حالی است که کاخ سفید با وجود برخورداری از ناوگان بزرگ و قدرتمند دریایی در جهان از رویارویی نظامی با جمهوری اسلامی ایران پرهیز می‌کند، و حتی پس از هدف قرار گرفتن پهباد آمریکایی به حکم «ما به همه گفتیم زدیم شما هم بگو زده» برای حفظ حیثیت نظامی خود به دروغ‌هایی چون «هدف قرار گرفتن یک یا دو پهباد ایرانی» متوسل شده است. البته این زمانی است که بزرگی و قدرتمندی ناوگان نظامی آمریکا را به عنوان پیش فرض بپذیریم، زیرا پایگاه اینترنتی نشریه نشنال اینترست هفته گذشته در مقاله ای در واکنش به توقیف نفتکش انگلیسی در تنگه هرمز با اشاره به وجود شکاف در قدرت بازدارندگی ناوگان دریایی ارتش آمریکا نوشت: «نیروی دریایی ارتش آمریکا هواپیما و کشتی کافی در اختیار ندارد تا بتواند تقاضاهای روزافزون ماموریت جهانی خود را پاسخگو باشد».
پرسشی که در اینجا مطرح میشود این است که «با توجه به این حقایق اروپا چگونه می‌تواند در برابر تهران به صورت نظامی عرض اندام کند؟!؛ اروپایی که پس از جنگ جهانی دوم امنیت خود را مرهون آمریکا - در پوشش پیمان آتلانتیک شمالی - بوده است.
ممکن است مخاطب پیشنهاد انگلیس تهران باشد ولی به نظر میرسد این پیشنهاد بیش از ایران، واکنشی است به سخنان دیروز آمریکا. ترامپ دیروز اعلام کرد: "آمریکا نیازی به تنگه هرمز ندارد و نمی‌خواهد نگهبان آنجا باشد". وی ادعا کرد: "آمریکا نفت کمی را از طریق تنگه هرمز وارد می‌کند دیروز در جلسه‌ای دیدم هیچ نفتکش آمریکایی آنجا نیست بیشتر نفتکش‌ها از چین و ژاپن و ... هستند ما فقط 10 درصد نفت خود را از خلیج فارس تامین می‌کنیم آنهم به خاطر ضرورت‌های ذخایر نفتی است، اگر نه ما خود صادر کننده نفت هستیم. احتیاجی به تنگه هرمز نداریم برای دهه‌های متمادی ما در نقش نگهبان آنجا برای همه کشورها بودیم و هرگز کسی چیزی به ما پرداخت نکرد چرا ما باید برای چین و ژاپن، عربستان سعودی، امارات متحده عربی و ... نگهبانی بدهیم. اینها کشورهای خیلی ثروتمندی هستند برای چی ما باید ناو‌های خود را به آنجا ببریم؟"
البته ادعا‌های ترامپ اهداف رسانه‌ای و سیاسی دارد. آمریکا به دلایل ژئوپولوتیک و منافع راهبردی در خلیج فارس پایگاه‌های نظامی متعددی دارد و به سهولت حاضر نیست آنها را ترک کند.
پیش از این نیز وقتی ترامپ از ضرورت مشارکت کشور‌های اروپایی در تامین هزینه‌های ناتو سخن می‌گفت، آنگلا مرکل صدر اعظم آلمان بار‌ها با هدف تقویت اهرم‌های فشار بر دولت ترامپ از لزوم تاسیس نیرو‌های نظامی مستقل در اتحادیه اروپا سخن گفته است. اما مگر ممکن است با وجود نفوذ و حضور نظامی گسترده و عمیق آمریکا در اروپا، پیشنهاد مرکل تحقق یابد؟!
با این حال پیشنهاد انگلیس را می‌توان از منظر مناقشه های گوناگون اروپا با آمریکا ارزیابی کرد. رئیس جمهور آمریکا دیروز همچنین از وضع روابط تجاری کشور با اروپا و سازوکار ناتو به شدت انتقاد کرد.
دونالد ترامپ همچنین گفت: "بار دیگر به ما و جایگاه کشورمان احترام گذاشته می شود. به ما احترام می گذارند. کشورهای دیگر به گونه ای بسیار بد کلاه ما را برداشته اند! شماری از این کشورها از به اصطلاح متحدان ما هستند. آنها در حوزه تجارت، کلاه ما را برداشته اند! اتحادیه اروپا در زمینه تجارت، برای ما بدتر از چین بوده است. هیچ کس به این مسئله فکر نمی کند. بسیاری از ما از کشورهایی هستیم که عضو اتحادیه اروپا هستند. پدربزرگان ما و اجداد ما از کشورهای اروپایی بوده اند. به همین علت فکر می کنیم که اروپایی ها آدمهای خوبی هستند. بله خوبند اما فقط ما را می کشند! منظورم اتحادیه اروپا است. اتحادیه اروپا به منظور شکست دادن ما ازنظر اقتصادی تشکیل شد. اما ما با ناتو از آنها محافظت می کنیم. آنها در حوزه تجارت گوش ما را می برند و ما از نظر نظامی از آنها محافظت می کنیم. مشکل بخش محافظت این است که آنها صورتحساب هایشان را پرداخت نمی کنند."
به نظر می‌رسد تحولات تنگه هرمز این فرصت را برای اتحادیه اروپا فراهم کرده است تا تاسیس نیرو‌های نظامی مستقل از آمریکا را برای نخستین بار کلید بزنند, ‌هرچند این نیرو‌ نظامی مستقل کارآیی در تنگه هرمز و در برابر جمهوری اسلامی ایران نداشته باشد.

------------------------------------------------------
عبدالرضا خلیلی