امیدواری از سرطان قوی تر است

علی اصغر ۱۲ ساله در حالی که کنار کیک بزرگ آبی رنگ چند طبقه‌ی روی میز ایستاده با لبخندِ شادی، بهبود یافتگی خود از سرطان خون را به جشن نشسته است.

او می‌گوید کلاس دوم بودم که به این بیماری دچار شدم. پدر علی اصغر هم که کنار او ایستاده محکم در آغوشش می‌گیرد و حرف علی اصغر را ادامه می‌دهد و می‌گوید او بیش از سه سال به سرطان مبتلا بود تا این که با درمانِ به موقع و با روحیه قوی و امید توانست بر بیماری اش غلبه کند و آن را به زانو در آورد.
مادری که فرزندش در بیمارستان سرطان شناسی امیر شیراز؛ بزرگترین بیمارستان فوق تخصصی سرطان جنوب کشور بستری است و   مصاحبه ما با علی اصغر را تماشا می کند، در حالی که اشک پهنایِ صورتش را گرفته؛ می‌گوید به امید آن روزی است که فرزند او هم مثل علی اصغر بهبود یابد، از بستر بیماری برخیزد، بازی کند و فضای خانه از صدای خنده هایش پر شود.
سرطان تار عنکبوتی بر سلامت جامعه
سرطان به مجموعه بیماری‌هایی اطلاق می‌شود که از تکثیر مهار نشده سلول‌ها پدید می‌آیند و علت دقیق این پدیده نامشخص است، ولی به احتمال زیاد عوامل ژنتیکی یا موارد مختل کننده فعالیت سلول‌ها در هسته سلول اشکال وارد می‌کنند. متخصصان حوزه سرطان شناسی معتقدند این بیماری صعب‌العلاج است، اگر دیر تشخیص داده شود؛ زیرا احتمال درمان کاهش پیدا می‌کند و این افراد در همه جای دنیا شانس بهبود اندکی دارند.

تحقیقات نشان می‌دهد زندگی ماشینی، آلودگی‌های زیست محیطی، استفاده از بعضی مواد شیمیایی و سموم از جمله آفت کش ها، دخانیات، مصرف غذا‌های چرب و پُر کالری، چاقی و کم تحرکی، استرس، مصرف الکل و قرار گرفتن طولانی مدت در برابر پرتو‌های فرا بنفش خورشیدی نیز از عوامل محیطی هستند که در ایجاد سلول‌های سرطانی نقش دارند.
سرطان بعد از بیماری‌های قلبی و عروقی، دومین عامل مرگ و میر در ایران است. سالانه نزدیک به ۱۰۰ هزار نفر در کشور به سرطان مبتلا می‌شوند که بر اساس تحقیقات این عدد تا ده سال آینده با افزایش دست کم هشتاد درصد، به بیش از ۱۶۰ هزار مورد در سال می‌رسد. آمار‌ها نشان می‌دهد هر سال بین ۳۰ تا ۳۵ هزار نفر در کشور بر اثر ابتلا به سرطان جان خود را از دست می‌دهند.

فریبا مرادی مدیر گروه بیماری‌های غیر واگیر دانشگاه علوم پزشکی شیراز می‌گوید در استان فارس سالانه نزدیک به ۷ هزار و ۷۰۰ بیمار مبتلا به سرطان، شناسایی و ثبت می‌شود که ۴ هزار مورد از آن‌ها مرد و ۳ هزار و ۵۰۰ نفر زن هستند. به گفته مرادی با توجه به جمعیتِ حدود ۵ میلیونی فارس، بروز سرطان در مردان، ۱۸۰ در صد هزار نفر جمعیت و بروز آن در زنان ۱۵۰ در صد هزار نفر جمعیت است.

آمار دانشگاه علوم پزشکی شیراز نشان می‌دهد سرطانِ سینه، تیروئید، خون، روده بزرگ، دهانه رحم و سرطان تخمدان در بین زنان و سرطان‌های پروستات، مثانه، روده بزرگ، معده، دستگاه عصبی و ریه در بین مردان، شایع‌ترین انواع سرطان‌ها در فارس هستند. بر اساس آخرین آمار وزارت بهداشت تحقیقات و آموزش پزشکی در بین سرطان های شایع در کشور، به جز پروستات که استان فارس  رتبه دوم جمعیتِ مبتلا به این نوع سرطان را دارد؛ در دیگر سرطان ها رتبه بالایی ندارد.
برنامه برای زندگی بهتر
تحقیقات نشان می‌دهد ۸۷ درصد مرگ‌های زودهنگام، در سنین ۳۰ تا ۷۰ سالگی رخ می‌دهد، اما پزشکان معتقدند با اقدام پیشگیرانه، می‌توان طول عمر و کیفت زندگی را افزایش داد؛ این در حالی است که سرطان در بین بیماری ها پس از قلبی-عروقی دومین عامل مرگ و میر در بین مردم استان فارس گزارش شده است.
با توجه به روند افزایشی تعداد مبتلایان به سرطان، معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز با اجرای برنامه طرح تحول نظام سلامت، زمینه‌ای فراهم کرده که افراد بالای ۳۰ سال، با مراجعه به پزشک خانواده، مراکز خدمات جامع سلامت، پایگاه‌های سلامت و خانه بهداشت، مقابل بیماری‌ها اقدامات پیشگیرانه را انجام دهند.
عبدالرسول همتی معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز، آزمایش‌های فشارخون، سنجش کلسترول و دیابت را مهمترین اقدامات پیشگیرانه در استان ذکر می‌کند و می‌گوید پیشگیری‌های به موقع و غربالگری‌هایی که در پایگاه‌های سلامت و مراکز خدمات جامع سلامت فارس صورت می‌گیرد یکی از برنامه‌های مهم کنترل سرطان نیز به شمار می‌آید.

به گفته وی، برنامه ریزی برای کنترل سرطان، با اقداماتی شامل توجه به محور‌های پیشگیری، تشخیص زودهنگام، تشخیص و درمان صحیح و مراقبت‌های تسکینی ضروری است و زیربنای همه محور‌های یادشده، اجرای دقیق و مستمر دو فعالیت زیر ساختی برنامه ثبت و پژوهش در سرطان است.

همتی می‌افزاید معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز با هدف شناسایی و تشخیص زودهنگام سرطان، سه برنامه شناسایی و تشخیص زودهنگام سرطان‌های روده بزرگ، سینه و دهانه رحم (سرویکس) را مطابق با مجموعه مداخله‌های اساسی بیماری‌های غیرواگیر در نظام مراقبت‌های بهداشتی اولیه ایران (ایراپن) به شبکه‌های زیر مجموعه، در استان ابلاغ کرده است.
وی درباره گروه‌های هدف در برنامه تشخیص زود هنگام سرطان‌های یاد شده می‌گوید برنامه تشخیص زود هنگامِ سرطان روده بزرگ ویژه تمامی بانوان و مردان ۵۰ تا ۶۹ ساله، برنامه تشخیص زودهنگام سرطان سینه ویژه بانوان ۳۰ تا ۶۹ ساله و برنامه تشخیص زودهنگام سرطان سرویکس ویژه بانوان ۳۰ تا ۵۹ ساله از جمله اقدام پیشگیرانه متولیان سلامت در استان فارس برای مقابله با سرطان است.

وی البته تاکید می‌کند اگر چه با افزایش سن امید به زندگی احتمال دچار شدن به برخی سرطان‌ها به شدت افزایش یافته است، با پیشرفت علم پزشکی و تشخیص زود هنگامِ بسیاری از سرطان ها، می‌توان به درمان کامل آن‌ها امیدوار بود کما این که آمار‌ها نشان می‌دهد با مراجعه به موقع و درمان زودرس بین ۴۵۰ تا ۵۰۰ هزار بیمار سرطانی در کشور زندگی عادی خود را سپری می‌کنند که تعداد زیادی از این بهبود یافتگان در بیمارستان "سرطان شناسی امیر" شیراز بستری بوده اند و با کمک متخصصان این بیمارستان بهبود یافته اند و سلامت خود را به جشن نشسته اند. بیمارستانی که در آن تشخیص و درمان مطابق استاندارد‌های بین المللی صورت می‌گیرد و به بهترین نحو به بیماران خدمات تشخیصی و درمانی ارایه می‌شود.
خانه امید
مرکز آنکولوژی امیرِ شیراز، تنها بیمارستانِ فوق تخصصی دولتیِ سرطان در جنوب کشور است که روزانه به ۴۰۰ بیمارِ مبتلا به سرطان، امید به زندگی را هدیه می‌دهد.

امیرحسین گنجِ کریمی رییس بیمارستان می‌گوید مرکز درمانی ۹۶ تختخوابی امیر به همت بانوی نیک اندیش، "زهرا سعادت" در فضایی به مساحت ۶ هزار و ۳۷۰ متر مربع به یاد فرزند مرحومش «امیر رضا حدائق» برای ارائه خدمات درمانی به بیماران مبتلا به سرطان ساخته و به دانشگاه علوم پزشکی شیراز اهدا کرده است.
به گفته گنج کریمی سالانه بیش از یک میلیون بیمار از فارس و استان‌های جنوبی در بیمارستان سرطانِ امیر خدمات تشخیصی و درمانی دریافت می‌کنند، خدماتی که در اغلب بیماران منجر به قطع درمان می‌شود .

بیمارستان فوق تخصصی آنکولوژی امیر شامل بخش‌های اطفال، زنان، بخش‌های کلینیکی (درمانگاه آنکولوژی اطفال، درمانگاه دندانپزشکی) و بخش‌های پاراکلینیک (آزمایشگاه پاتولوژی، سونوگرافی، آزمایشگاه طبی، داروخانه، رادیولوژی، نوار قلب) است.

رییس بیمارستان امیر می‌گوید خیران عرصه سلامت حتی از استان‌های دیگر به منظور ارائه خدمات بهتر به بیماران، این بیمارستان را در زمینه تامین دارو، تکمیل تجهیزاتِ تشخیصی و درمانی و تاسیسات زیربنایی حمایت می‌کنند. به طوری که یک نیک اندیش بوشهری سردخانه نگهداریِ دارو‌های شیمیایی در بیمارستان سرطان شناسی امیرِ شیراز را تهیه کرد که با این قدمِ خیر، بیماران مبتلا به سرطان، برای تهیه دارو‌های شیمی-درمانی با مشکل رو به رو نیستند.
زنگ هشدار برای زنان
از هر ۱۰۰ هزار نفر جمعیتِ فارس، ۳۸ نفر به سرطان سینه مبتلا هستند و در واقع از هر ۸ زن در استان فارس یک نفر در معرض ابتلا به سرطان سینه است.

فریبا مرادی مدیر گروه بیماری‌های غیر واگیر دانشگاه علوم پزشکی شیراز می‌گوید البته بیان چنین آماری به معنی ایجاد فشارِ روانی نیست بلکه زنگ هشداری است که باید از سوی زنان جدی گرفته شود چرا که اگر این بیماری به موقع تشخیص داده شود کاملا قابل درمان است و فرد می‌تواند پس از طی دوره درمان، بدون هیچ عارضه‌ای به زندگی عادی خود ادامه دهد.

مدیر گروه بیماری‌های غیر واگیر دانشگاه علوم پزشکی شیراز از زنان بالای ۳۰ سال می‌خواهد به منظور تشخیص زود هنگام ماهانه خودآزمایی سینه انجام دهند و سالانه توسط ماما و پزشک دوره دیده معاینه شوند و در صورت نیاز با توصیه پزشک به ماموگرافی اقدام کنند.

معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز نیز با اشاره به برنامه ریزی‌های دانشگاه برای تشخیص زودهنگام درمان سرطان ها، این اقدام را تلاشی برای مهار این بیماری و افزایش امکان درمان مبتلایان بر می‌شمرد و می‌گوید زنانِ استان به منظور غربالگری سرطان سینه، دهانه رحم و روده و همچنین مردان برای شرکت در غربالگری روده بزرگ می‌توانند با مراجعه به پزشک خانواده این نوع از خدمات را دریافت کنند.

همتی تاکید می‌کند مردم برای شناسایی زود هنگام سرطان نباید منتظر علایم آن باشند و به این منظور باید به صورت دوره‌ای به پزشک خانواده خود در شیراز و شهرستان‌های فارس مراجعه کنند و در تست هایِ غربالگری پیشنهادی یا تجویزی از سوی پزشک شرکت کنند.
سرطان پایان راه نیست
همه سرطان‌ها اگر زود تشخیص داده شوند؛ قابل درمان هستند. مریم ذاکری نیا متخصص سرطان شناسی دانشگاه علوم پزشکی شیراز می‌گوید اجتناب از عوامل خطر، تشخیص زود هنگام، درمان به موقع و تقویت روحیه امید و انتخاب سبکِ زندگی درست از بهترین عوامل پیشگیری از سرطان و بیماری‌های غیر واگیر است.

متخصص سرطان شناسی دانشگاه علوم پزشکی شیراز با تاکید بر این که سرطان پایان راه و بهتر است با مراجعه به موقع، سرطان زود تشخیص داده شود معتقد است روحیه خوبِ بیمار، ایمنی بدن را بالا می‌برد و به سریع‌تر شدن روند التیام و نجات از سرطان کمک می‌کند.

از طرف دیگر باید باور‌های نادرست در خصوص سرطان را کنار گذاشت و با علم و آگاهی با این بیماری مقابله کرد. یکی از بیماران بهبود یافته از سرطان در بیمارستان آنکولوژی امیر در همین زمینه می‌گوید برای مخاطبان خود بنویسید برای این که مغلوب حریف نشوند باید اول خود و سپس او را درست بشناسند؛ بنابراین باید آگاهی خود را درباره سرطان افزایش دهند و در این راه دیگران را نیز یاری کنند تا بیشتر بدانند.
او ادامه می‌دهد من به سرطان سینه مبتلا شده بودم و اطرافیانم توصیه می‌کردند اگر عمل کنم باعث پخش شدن توده سرطانی در بدنم می‌شود در حالی که این موضوع کاملا اشتباه است، زیرا رها کردن و نیمه کاره گذاشتنِ درمان می‌تواند فرد را دچار عوارض جسمی و روانی شدید و حتی مرگ کند.

از طرفی برخی توصیه می‌کردند برای شیمی درمانی و رادیو تراپی اقدام نکنم در حالی که نیمه رها کردن درمان باعث بدتر شدن اوضاع می‌شود. حالا من حالِ خوش مرغی را دارم که از قفس پریده، زیرا باور دارم امیدواری از سرطان قوی‌تر است.

گزارش از سیده نصرت شجاعی