نقص هواپیما بهانه ایرلاین‌ها

 

تأخیر هواپیما‌ها مشکلات بسیاری برای برخی از هموطنان ایجاد می‌کند اما آگاهی نداشتن مسافران از حقوق خود درباره وظایف ایرلاین‌ها در این زمینه باعث شده با وجود تحمل تأخیر هواپیما خساراتی متوجه آنها شود و این مسافران به دنبال احقاق حقوق خود نباشند.

 

حال باید دید طبق قوانین، شرکت‌های هواپیمایی چه وظایفی در قبال مسافران دارند؟ این شرکت‌ها‌ نباید خسارات وارده به مسافر به دلیل تأخیر در پرواز‌ها را جبران کنند؟ مسافران در زمینه گرفتن حق خود باید به کجا مراجعه کنند؟

 

محمدصالح نیکبخت، حقوقدان و وکیل دادگستری با اشاره به این‌که تأخیر هواپیما‌ مشکلات بسیاری برای مسافران ایجاد کرده است، توضیح داد: مطابق قرارداد بین‌المللی ایکائو، شرکت‌های هواپیمایی اعم از خصوصی یا دولتی ضامن پرداخت هرگونه خسارت ناشی از حمل‌ونقل هم در مواردی که زیان جانی و بدنی و هم در مواردی که بر اثر تخلفات هواپیما، خسارات مادی و حقوقی به افراد وارد می‌شود، هستند.

 

 

این حقوقدان ادامه داد: مسافران در حالی با وجود هزینه بالای بلیت و در ضمن تشریفات تهیه بلیت و رفتن به فرودگاه و...، هواپیما را به عنوان وسیله حمل‌ و نقل انتخاب می‌کنند که هواپیما آن‌طور که از نام آن به ذهن متبادر می‌شود، آنان را به موقع به مقصد برساند.

 

 

او با بیان این‌که وقتی شرکت‌های هواپیمایی، بلیتی برای شخصی صادر می‌کنند، لازم است به موقع اقدامات لازم جهت بازرسی و بررسی نواقص احتمالی هواپیما را به عمل آورند و مقدمات پرواز را مهیا کنند، خاطر نشان کرد: در کشور ما رایج شده ایرلاین‌ها به بهانه نقص هواپیما، مسافران را ساعت‌ها و گاهی بیش از ۱۲ ساعت (نیمی از شبانه‌روز) در فرودگاه‌ها سرگردان می‌کنند و متأسفانه این موضوع رفته رفته تبدیل به حالتی عادی شده ‌است. بدون این‌که شرکت‌های هواپیمایی ضامن خسارات وارده به مسافران از لحاظ اتلاف وقت و کسب و کار شوند.

 

این حقوقدان اضافه کرد: به عنوان مثال، ممکن است مسافر هواپیما بیمار باشد و برای مداوا راهی شهر دیگر شده باشد یا تاجری برای مناقصه یا مزایده قصد سفر می‌کند که حضور نیافتن به موقع، خسارات مالی فراوانی برای او ایجاد می‌کند.

 

نیکبخت، تصریح کرد: البته موضوع تنها محدود به این موارد نیست. به عنوان مثال، بسیاری از اساتید دانشگاه‌، اساتید پروازی هستند (که انتخاب او حتما به دلیل توان علمی بالا بوده است). بنابر این، تأخیر هواپیما نه تنها باعت تضییع وقت استاد می‌شود، بلکه ده‌ها دانشجو به این جهت از تحصیل باز می‌مانند و به علت تنظیم نشدن دوباره کلاس برای دانشجویان از سوی این استاد، از این لحاظ ضرر و زیان فراوانی برای دانشجو، استاد و دانشگاه یا مؤسسه آموزشی ایجاد می‌شود.

 

او افزود: پس باید گفت این وضعیت، یعنی تأخیر‌های پی ‌در ‌پی هواپیما در فرودگاه‌های مختلف، اندک اندک به معضلی برای مسافران تبدیل می‌شود اما با توجه به این‌که متأسفانه در کشور ما به ایجاد خطوط ریلی سریع‌السیر ارزان قیمت توجه نشده است، بر هیچ کس پوشیده نیست که بسیاری از جاده‌های کشور به شدت غیر استاندارد، نامناسب و ناامن هستند و بهترین گزینه برای سفر، استفاده از شرکت‌های هواپیمایی است.

 

 

این وکیل دادگستری با اشاره به این‌که باید به تأخیر هواپیما‌ها معترض بود، ادامه داد: دولت نمی‌تواند به دلیل این‌که شرکت‌های هواپیمایی بزرگ، دولتی هستند، مدعی رعایت حقوق شهروندی شود و به این مسأله که به حقوق شهروندی به صورت عام برمی‌گردد، بی‌توجه باشد.

 

نیکبخت افزود: سال‌ها است که حقوقدانان و فعالان مدنی به رعایت نکردن فصل سوم قانون اساسی تحت عنوان حقوق ملت اعتراض دارند اما حقوق شهروندی تنها محدود به این موارد نیست و پاسخگو نبودن شرکت‌های هواپیمایی کشوری به خواسته‌های مسافران، موضوع را بیش از پیش عمومی کرده ‌است.

 

این حقوقدان با اشاره به این‌که باید شرکت‌های هواپیمایی و همچنین مسافران با حقوق خود آشنا شوند و نیز حق مطالبه خسارات برای مسافران در نظر گرفته شود، خاطر نشان کرد: مطابق مقرراتی که بر شرکت‌های هواپیمایی سراسر دنیا حاکم است و شرکت‌های هواپیمایی ایران نیز باید از آن تبعیت کنند، باید خسارات وارد شده اتلاف وقت به مسافران، جبران شود که ظاهرا ایرلاین‌ها این مسأله را رعایت نمی‌کنند.

 

 

نیکبخت با بیان این‌که شرکت‌های هواپیمایی قبل از حرکت، باید نسبت به آماده‌ سازی هواپیما‌های خود اقدام و در صورت نقص هواپیما مراتب را پیش از ورود مسافر به فرودگاه به مسافران اعلام کنند، توضیح داد: مسافران نباید در فرودگاه‌ها سرگردان شوند. ناگفته نماند که در فرودگاه‌ها برخورد‌های مناسبی هم با مسافران از لحاظ اختصاص فضای مناسب جهت استراحت آنها و پذیرایی مناسب صورت نمی‌گیرد. گاهی با تأخیر بیش از حد، مسافران جهت دریافت کیک و آبمیوه صنعتی باید در صف‌های طولانی بایستند که این‌گونه برخورد‌ها با مسافران، نه در شأن ایرلاین‌ها و نه در شأن مسافران است. همه این موارد باید مورد توجه قرار گیرد.

 

او ادامه داد: مطابق مسئولیت مدنی، مواقعی که مسافران ضرر و زیانی متحمل می‌شوند، باید خسارات وارده از سوی ایرلاین‌ها جبران شود و محاکم نیز بر این اساس به موضوع عادلانه توجه کنند و تنها به ظواهر قانون و لزوم اثبات تقصیر اکتفا نکنند.

 

 

نیکبخت با اشاره به این‌که بنده به عنوان کسی که بسیار با هواپیما مسافرت می‌کنم و در بسیاری از موارد بابت این تأخیر‌ها نتوانستم به جلسه وقت دادگاه برسم، خاطر نشان کرد: هر چند بیشتر دادگاه‌ها این مسأله را عذر تلقی می‌کنند اما در برخی از موارد نیز همین مسأله برای وکلا و اصحاب دعوی، مشکلاتی را ایجاد کرده است. مواردی اتفاق افتاده است که برخی افراد علیه شرکت‌های هواپیمایی شکایت کرده‌اند و برخی دادگاه‌ها عکس‌العمل مثبتی نشان داده و شرکت هواپیمایی را به بازپرداخت خسارات وارده به مسافر محکوم کرده‌اند اما این موارد هنوز به صورت رویه متعارف درنیامده است. مواردی نیز اتفاق افتاده است که برخی از محاکم به مسأله، بذل توجه نکرده و گفته‌اند که مسافر باید تقصیر شرکت را ثابت کند! باید گفت این موضوع هم بسیار زمان‌بر بوده و هم مستلزم صرف هزینه‌های دادرسی خواهد بود.

 

نیکبخت، یادآور شد: در این‌گونه موارد بسیاری از مسافران از طرح دعوا در محاکم صرف‌ نظر می‌کنند و بدین جهت حکایت همچنان باقی است. مردم همچنان از این تأخیر‌ها ناراضی هستند و این را به حساب سوءمدیریت شرکت‌های هواپیمایی و توجه نکردن به حقوق شهروندی خود تلقی می‌کنند.