هر که «برقش» بیش، «قبضش» بیشتر

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما؛ مرکز اصفهان، طرح «برق امید» شهریور امسال به استناد اصل ۱۳۸ قانون اساسی و ماده یک قانون هدفمندسازی یارانه‌ها با هدف نهادینه سازی فرهنگِ مصرفِ بهینه برق در بخش خانگی به تصویب هیأت وزیران رسید. به گفته مصطفی رجبی مشهدی، سخنگوی صنعت برق کشور، پس از آنکه پیشنهاد وزارت نیرو در خصوص این طرح در هیات دولت به تصویب رسید، دستورالعمل‌های طرح نهایی شد.

در واقع، هیات وزیران با این طرح به وزارت نیرو مجوز دادند که قبضِ برقِ مشترکانِ خانگیِ کم مصرف را با تخفیف ۱۰۰ درصدی محاسبه کند.

تغییر نگرش مصرف کنندگان «بخش خانگی» به استفاده صحیح از منابع انرژی و حفظ محیط زیست با استفاده از ساز و کار‌های تشویقی و بازدارنده از اهداف اصلی طرح «برق امید» عنوان شده است.

چرا فقط مشترک خانگی؟

طرح «برق امید» شامل همه مشترکان صنعت برق کشور است؛ صرف نظر از محل جغرافیایی، سطح زندگی و یا میزان درآمد آن‌ها و همه می‌توانند با بهینه سازی مصرف برق خود، از مزایای این طرح بهره‌مند شوند. اما چرا فقط مشترکان خانگی مشمول این طرح اند؟ پاسخ مسوولان برقی استان اصفهان، غیر ممکن بودن تعیینِ میانگینِ الگوی مصرفِ مشترکانِ تجاری را پررنگ می‌کند.

در طرح «برق امید»، همه مشترکان تلاش می‌کنند با آگاهی از میزان مصرف خود و آموزش روش‌های ساده، مصرف برق را بهینه کنند. این اتفاق مزایایی در بردارد؛ مثلا باعث می‌شود سوخت کمتری در نیروگاه‌ها مصرف شود. به گفته امیر رمضانی، سخنگوی شرکت توزیع برق استان اصفهان، بیش از ۸۵ درصد مشترکان برق استان به بخش‌های خانگی و عمومی تعلق دارند و اگر این مشترکان، در زمان‌های اوج مصرف (بین ساعت‌های ۱۲ ظهر تا ۱۷) استفاده خود را به اندازه ۱۰ درصد کاهش دهند، هیچ مشکلی برای تامین برق ایجاد نمی‌شود.

یکی از مهمترین مزایای طرح «برق امید» که اجرای آن از اول آبان آغاز شده، حفظ محیط زیست برای نسل‌های کنونی و آتی است. سالانه میلیون‌ها متر مکعب گاز در کشور به انرژی برق تبدیل می‌شود که بیش از نیمی از آن در بخش خانگی مصرف می‌شود.

معاون وزیر نیرو در امور برق و انرژی در بازدید از طرح‌های برق رسانی شهرستان شاهین شهر و میمه می‌گوید: «مشترکانی که مصرفشان در زمان اوج مصرف، کمتر از ۱۰۰ کیلو وات و در زمان‌های عادی ۸۰ کیلو وات در ساعت مصرف باشد، متناسب با الگو، از پرداخت هزینه برق معاف خواهند شد.»

همایون حائری می‌افزاید: «برای مشترکان پرمصرف نیز شرایطی برای آموزش و استفاده از انرژی خورشیدی مهیا شده است که آن‌ها را به سمت کم مصرفی سوق خواهد داد.»

دمای هوا، معیار گروه بندی مناطق

همچنین، مدیرعامل شرکت برق منطقه‌ای اصفهان با بیان اینکه تعرفه مشترکان در مناطق مختلف با توجه به وضعیت دمای هوای شهرستان محاسبه می‌شود، به شهرستان کویری اردستان اشاره می‌کند و می‌گوید: «اردستان در منطقه عادی قرار دارد و اگر کسی در طول دو ماه که دوره قرائت قبض برق است، ۱۰۰ کیلو وات و یا کمتر مصرف داشته باشد، از پرداخت هزینه انرژی معاف می‌شود.»

خاطرنشان می‌شود که شهرستان‌ها با توجه به نوع آب و هوا در مناطق عادی، گرمسیر ۱، گرمسیر ۲، گرمسیر ۳ و گرمسیر ۴ قرار می‌گیرند؛ مثلا کاشان و آران و بیدگل جزو منطقه گرمسیر ۳ و خوروبیابانک در منطقه گرمسیر ۴ قرار می‌گیرند که مقدار مصرف و نرخ تعیین شده در آن‌ها متفاوت است.

«مشترکان خوش مصرف» در سخنان آقای رضایی، اشاره به تقسیم بندی سه گانه مشترکان برق خانگی در طرح «برق امید» است که در آن به سه دسته اصلی تقسیم می‌شوند. مشترکان برق به تناسب مشارکت در این طرح از مزایای تشویقی شامل تخفیف تا ۱۰۰ درصد تعرفه برق بهره مند می‌شوند:

مشترکان کم مصرف: این دسته از مشترکان، برق را به حد کفایت مصرف می‌کنند و آلودگی کمتری تولید می‌کنند. پاداشی که برای این دسته از مشترکان در نظر گرفته شده، تخفیف ۱۰۰ درصدیِ تعرفه برقِ مصرفی است.

مشترکان خوش مصرف: این دسته از مشترکان براساس سبک زندگی خود، مصرف منطقی دارند. بیش از نیمی از مشترکان برق ایران در این دسته هستند.

مشترکان پرمصرف: میزان مصرف این دسته از مشترکان، بیش از الگوی مصرف تعیین شده است و به دلیل داشتن مصرف بالا، منابع زیادِ کشوری را مصرف می‌کنند. به این دسته از مشترکان فرصت داده می‌شود تا مصرف را اصلاح کنند. در مدت ۶ ماه فرصت، تعرفه این مشترکان بدون تغییر باقی می‌ماند.

به گفته مدیرعامل شرکت مادر تخصصی تولید، انتقال و توزیع نیروی برق ایران، طرح «برق امید» مخصوص مشترکان خانگی است و الگو‌های آن نیز از عملکرد مردم در سال‌های گذشته استخراج شده.

محمد حسن متولی زاده با اشاره به اینکه حدود ۳۰ درصد از مشترکان برق در محدوده کم مصرف، ۱۵ درصد پرمصرف و ۵۵ درصد در محدوده خوش مصرف هستند، می‌افزاید: «این تقسیم بندی ارتباطی به محدوده جغرافیایی یا درآمد خانوار ندارد؛ بلکه بر اساس میزان مصرف برق تعیین شده است.»

این آمار در استان اصفهان کمی متفاوت است؛ بر اساس اعلام معاون فروش و خدمات مشترکین شرکت توزیع برق استان اصفهان، حدود ۲۳ درصد مشترکان استان، کم مصرف اند که از پرداخت مبلغ قبض معاف می‌شوند؛ حدود ۵۲ درصد هم در جرگه خوش مصرف‌ها هستند و الگوی مصرف را رعایت می‌کنند. حدود ۲۵ درصد از مصرف کنندگان هم ملقب به پرمصرف‌ها هستند.

جعفر بحرینی توضیح می‌دهد: «نرخ نهایی پله‌های پایین مصرف، پایین‌تر است و هرچه مصرف بالاتر برود، نرخ بالاتری باید پرداخت شود.»

البته اعلام آمار مصرف کنندگان و قرار دادن آنان در یک گروه ویژه به این معنا نیست که هیچ مشترکی نتواند به گروه بالاتر یا پایینتر از خود ملحق شود؛ بلکه یک مشترک بر اساس مقدار مصرف، ممکن است در یک دوره جزو یک گروه مصرفی باشد و در دوره‌ای دیگر متعلق به گروهی دیگر.

پس، مشترکان پرمصرف نباید از قرار گرفتن در جرگه خوش مصرفان یا کم مصرفان ناامید باشند؛ زیرا، همچنان که مصطفی رجبی مشهدی، سخنگوی صنعت برق کشور می‌گوید: «با توجه به اینکه تعرفه‌های برق، پلکانی است، حتی مشترکان پر مصرف نیز می‌توانند با مدیریت مصرف، از افزایش مصرف برق جلوگیری کنند و با ورود به طبقه خوش مصرف ها، بهای کمتری برای برق بپردازند.»

استثنائات کدام اند؟

هدف اصلی از طرح «برق امید» اصلاح الگوی مصرف و قدردانی از مشترکان خانگی است که به اندازه مناسب برق مصرف می‌کنند. اما این طرح شامل ویلا‌های تفریحی و اقامت گاه‌های موقت و خانه‌های خالی از سکنه و انشعابات غیرمجاز نمی‌شود.

در واقع در این طرح، قیمت مصرف برق واقعی‌تر می‌شود؛ آنان که کمتر مصرف می‌کنند، بهای کمتر و آنان که بیشتر مصرف می‌کنند، بهای درشتتری می‌پردازند.

در استان اصفهان، حدود یک میلیون و ۲۰۰ هزار مشترک خانگی وجود دارد که بر اساس آمار سال ۹۸ شرکت توزیع برق استان اصفهان، حدود ۸۲ هزار مشترک در تمام سال جزو مشترکان کم مصرف بوده اند که اگر از آبان امسال به بعد هم، مصرف خود را در حد پارسال نگه دارند، دیگر پولی بابت برق نخواهند پرداخت.

مشترکان برق در تمام کشور خاصه استان اصفهان می‌توانند با نصب نرم افزار موبایلی (=اپلیکیشن) «برق من» و ورود به بخش مربوط به «برق امید» از کم و کیف مصرف خود مطلع شوند.

به هر روی، برای سنجش میزان کارآمدی طرح «برق امید» مثل طرح‌های دیگر در صنعت برق کشور به گذشت زمان نیاز است و اینکه این تدبیرِ «برقی» چقدر تاثیر کند، بعد‌ها معلوم می‌شود.