کاهش نفوذ منطقه ای آمریکا در آسیا و اقیانوسیه

به گزارش سرویس بین الملل خبرگزاری صداوسیما؛ "بارتلمی کورمون"، پژوهشگر موسسه روابط بین الملل و راهبردی فرانسه (IRIS) در گفتگو با پایگاه اینترنتی این موسسه گفت توافق منطقه‌ای در منطقه آسیا و اقیانوسیه تایید از دست رفتن نفوذ آمریکا در این منطقه است.
به نوشته کورمون، آسیا از چند سال پیش یکی از نقاط مهم اقتصاد جهانی است. پس از سال‌ها مذاکره ۱۵ کشور در غرب اقیانوس آرام مشارکت اقتصادی جامع منطقه‌ای تشکیل دادند که هم اکنون یکی از بزرگترین توافق‌های اقتصادی جهان است.
کورمون در پاسخ به این سوال که مشارکت اقتصادی جامع منطقه‌ای جدید چیست گفت، این یک توافق تجارت آزاد متشکل از ۱۵ کشور شامل ده کشور آ سه آن و همچنین استرالیا، نیوزیلند، ژاپن، کره جنوبی و چین است. این توافق هم اکنون مهمترین تبادل تجارت آزاد جهان است، زیرا شامل حدود ۳۰ درصد جمعیت و اقتصاد جهانی می‌شود. ارقامی که با توجه به پویایی اقتصاد‌های آسیایی و امکان پیوستن اعضای جدید ممکن است تغییر کند.
این توافق که ۱۵ نوامبر سال ۲۰۲۰ پس از سال‌های مذاکره امضا شد نخستین بار در نوزدهمین نشست آ سه آن در نوامبر ۲۰۱۱ در بالی مطرح شده بود. این مذاکرات که در ابتدا آسه آن +۶ نامیده می‌شد در واقع مذاکره‌ای دو جانبه میان آ سه آن و شش کشور بود. هند هم بخشی از این مذاکرات بود، اما در نوامبر ۲۰۱۹ تصمیم گرفت از مذاکرات خارج شود. این نخستین توافق از این دست در مقیاس آسیایی است. به علاوه این توافق همچنین نخستین توافق است که سه قدرت اقتصادی آسیای شمال شرقی یعنی چین، ژاپن و کره جنوبی را متحد کرده است.
طبق این توافق به مدت ۲۰ سال تعرفه گمرکی حذف می‌شود و از همین رو بسیار جاه طلبانه است. یکی دیگر از ویژگی‌های این توافق این است که به شیوه آ سه آن هم اقتصاد‌های پیشرفته را گردهم آورده است و هم کشور‌های در حال توسعه را که برخی از آن‌ها بسیار فقیر هستند.
کورمون در مورد تاثیر این توافق بر تقویت نقش پکن و موثر بودن آن در شرایطی که هند در آن حضور ندارد گفت عدم حضور هند به دلیل ترس از برجسته بودن بیش از حد چین در مشارکت اقتصادی جامع منطقه‌ای است. نگرانی هند این بود که وزنه اقتصادی پکن که نیمی از پتانسیل توافق را تشکیل می‌دهد، تایید می‌شد. در این زمینه باید به دو مسئله اشاره کرد.
نخستین مسئله این است که مشارکت اقتصادی جامع منطقه‌ای از کشور‌هایی تشکیل شده است که در حال رقابت اقتصادی هستند و حتی گاهی روابط سیاسی دشواری دارند. در این میان به ویژه می‌توان به ژاپن و چین و همچنین و ویتنام و چین یا ژاپن و کره جنوبی اشاره کرد. آیا این توافق این رقابت‌ها را کاهش خواهد داد؟ هیچ اطمینانی در این زمینه وجود ندارد. هنوز راه طولانی برای رفتن وجود دارد.
دومین مسئله این است که چین در این توافق در موضع قدرت است و این به دلیل وزنه اقتصادی این کشور است. به علاوه پکن از بیش از یک دهه پیش خواستار چنین ساختاری است که بتواند نفوذ خود را در مقیاس قاره‌ای تقویت کند.
مشارکت اقتصادی جامع منطقه‌ای بیش از یک سوم صادرات چین را تشکیل می‌دهد و هدف رشد این رقم است. عدم توازن میان چین و همسایگانش اصلی‌ترین چالش مشارکت اقتصادی جامع منطقه‌ای است که قرار است ابزاری در جهت خدمت به قدرت چین باشد. اما سایر اعضا قصد ندارند جایگاه ویژه‌ای به چین بدهند، اما آیا می‌توانند مقاومت کنند؟
این کارشناس اقتصادی در مورد اینکه آیا این توافق می‌تواند رقیبی برای برتری جویی اقتصادی آمریکا باشد گفت بیش از همه ما شاهد تایید از دست رفتن نفوذ واشنگتن در آسیا هستیم. تاریخ امضای مشارکت اقتصادی جامع منطقه‌ای دقیقا پس از انتخابات ریاست جمهوری آمریکاست و به نظر می‌رسد یادآوری برای جو بایدن است که طی هشت سال در سایه باراک اوباما و راهبرد گردش وی به سوی آسیا بود.
اوباما پیشنهاد یک توافق تجارت آزاد را مطرح کرده بود که هدف آن گفته نشده بود، اما به طور قطع هدف آن مقابله با چین بود. این توافق یک شکست بود و تنها چند کشور آسیایی از جمله ژاپن به آن پیوستند. این توافق بلافاصله پس از به قدرت رسیدن دونالد ترامپ در سال ۲۰۱۷ به خاک سپرده شد. اما توافق دو سال بعد بدون آمریکا جان تازه گرفت.
با مشارکت اقتصادی جامع منطقه‌ای تلاش‌های آمریکا نابود شد و جو بایدن برای ارائه یک جایگزین جامعه با مشکل رو به رو خواهد شد. از سوی دیگر اگر مشارکت اقتصادی جامع منطقه‌ای به اهداف تعیین شده برسد، تغییر در مرکز ثقل فعالیت‌های اقتصادی جهانی به آسیا تایید خواهد شد که این به زیان واشنگتن خواهد بود.
از سوی دیگر این توافق که پکن و دیگر کشور‌های آسیایی را متحد می‌کند نمایش افول آمریکاست. از همین رو رهبران چین این توافق را پیروزی می‌دانند که هنوز باید تایید شود.