آموزش مجازی در شرایط کرونایی چالش‌ها و فرصت‌ها

به گزارش سرویس پژوهش خبرگزاری صدا وسیما:  ضریب نفوذ اینترنت در جامعه افزایش چشمگیری داشته و زندگی همگانی با فضای سایبر گره خورده است، از همین رو توجه به ابعاد مختلف این پدیده و آشنایی با فرصت‌ها و تهدید‌های آن امری ضروری به نظر می‌رسد.

از ضرورت‌های عصر حاضر، نیاز آموزش و پرورش قرن بیست و یکم به نوعی از تعلیم و تربیت است که با این حجم عظیم از تغییرات حیرت‌آور فناوری همراه و همگام باشد.

از آنجا که امر آموزش تعطیل‌بردار نیست، در شرایط کنونی نیز با توجه به شیوع ویروس کرونا برای جبران فعالیت‌های حضوری، عرصه آموزش از حالت سنتی خارج شده و عمدتا در فضای مجازی به صورت الکترونیکی، عموما آنلاین و با تشکیل گروه‌های درسی در شبکه‌های اجتماعی و ارائه دروس به صورت غیر‌حضوری برگزار می‌شود. آموزش از راه دور سال هاست در دنیا متداول و رایج است، اما ترکیب این نوع آموزش با اینترنت منجر به ابداع روش جدید تدریس به نام آموزش مجازی شده است. (محمدی ۱۳۸۲، ص ۹۸)

در این نوع از یادگیری که از ابزار‌های وب ۲ مانند پادکست، وبلاگ، ویکی، شبکه‌های اجتماعی و ... نیز بهره برده می‌شود، ویژگی مدرس و فراگیر به طور چشمگیری متحول شده و مدرسان به جای سخنرانی صرف و انتقال دانش به فراگیران، نقش راهنما، هماهنگ‌کننده، تسهیل‌گر و مشاور را دارند. (یزدانی و تمنایی‌فر ۱۳۹۲)

قدر مسلم موضوع سواد رسانه‌ای نیز به شرط فهم و درک صحیح آن می‌تواند پاسخی در خور به عمده مسائل و دغدغه ناشی از استفاده صحیح از رسانه‌ها و فناوری‌های نوین و نیز پیام‌های تولیدی آن‌ها باشد. شاهدیم از استعاره نت‌وند به جای شهروند استفاده می‌شود که در ارتباط با موضوع سواد رسانه‌ای استعاره بسیار معناداری است از همین رو سواد رسانه‌ای پاسخی بر عمده مسائل و پیامد‌های چالش برانگیز استفاده وسیع نت وند‌ها از فناوری‌های نوین ارتباطی است.

از دیگر سو وظیفه آموزش سواد رسانه‌ای بر عهده: ۱) نهاد‌های آکادمیک ۲) نهاد رسانه و ۳) نهاد‌های حقیقی و مدنی است. در این میان آموزش و پرورش به عنوان رسمی‌ترین نهاد آکادمیک عمل می‌کند. به عبارت دیگر، حال که نهاد آموزش و پرورش مطابق نیاز‌های روز جامعه با تالیف و چاپ کتاب تفکر و سواد رسانه‌ای برای آموزش دانش‌آموزان این سرزمین با هدف تربیت انسان کار‌آمد و خلاق و نسلی پویا، به این عرصه ورود پیدا کرده است،

 

هدف پژوهش حاضر معطوف به بررسی ضرورت و کیفیت برخورداری معلمان از سواد رسانه‌ای (از انتخاب ساده رسانه‌ای تا نقد متن)، رسیدن به سطح عمیق آن (فهم و تفسیر زمینه‌های بازنمایی متن)، و امر تولید (که در سطح عالی سواد رسانه‌ای واقع شده است)، می‌باشد.

به قول ژان پیاژه "زیباترین اصلاح و بازسازی آموزش و پرورش در صورتی که معلم به تعداد کافی و با کیفیت در اختیار نباشد با شکست روبرو خواهد شد (کاروان ۱۳۶۷).

کیفیت عنصر بی‌بدیل و ممتاز معلم و نقش‌آفرین در تربیت نسلی آگاه و شهروندان کنشگر برای جامعه، در میزان برخورداری‌اش از سواد رسانه‌ای به عنوان دانشی متکی بر مهارت در نظام آموزش فعلی کشور در حالی که روش یادگیری به اقتضای فراگیری بیماری کرونا در کشور به صورت آموزش از راه دور درآمده، از منظر یک نقیصه که از محدودیت‌های مهم آموزش‌های مجازی نیز به آن نگریسته می‌شود، مسئله پژوهش بوده است.

تعریف عملیاتی از سواد رسانه‌ای در گزارش پیش رو، استفاده بهینه و مطلوب از ابزار‌های نوین رسانه‌ای در کنار مقوله توانایی تهیه و تولید محتوای متناسب برای امر آموزش به منظور ارتقای کیفیت یادگیری و یاددهی توسط معلمان است.

متن کامل این مطلب در اینجا قابل دریافت است
پژوهشگر: یاسر بهشتی