دو گمانه در باره رویکرد دولت جدید امریکا به برجام

ترامپ در  8 می 2018 امریکا را از برجام خارج  و با از سرگیری تحریم های یکجانبه و فشار حداکثری علیه ایران, ضمن وحشتناک خواندن توافق هسته ای اعلام کرد قصد دارد با تهران به توافق جدیدی دست یابد که برخی بندهای توافق مانند غروب هسته ای تغییر نماید و در توافق همچنین موضوعات دیگری چون برنامه موشکی و نفوذ منطقه ای ایران نیز گنجانده شود.
این رویکرد همواره از سوی دموکراتها مورد انتقاد بوده و حتی جو بایدن نامزد دموکراتها وبرخی از مسوولان دولت اوباما  مانند وندی شرمن که در مذاکرات توافق هسته ای با ایران حضور داشتند با این ادعا که این اقدام ترامپ موجب نزدیک شدن ایران به دستیابی به سلاح هسته ای شده است از باز گرداندن امریکا به این توافق در صورت پیروزی نامزد دموکراتها در انتخابات ریاست جمهوری سخن گفته اند.
اما اکنون این سوال وجود دارد که دولت جدید امریکا با چه نیتی قصد دارد به برجام بازگردد؟ آیا هدف رسیدن به نقطه اولیه یعنی لغو همه تحریم های ضد ایرانی  و احیای توافق هسته ای است یا اینکه بایدن قصد دارد با بازگرداندن امریکا به برجام و کسب همسویی تروئیکای اروپا,  خواستار تغییراتی در برجام شود و سپس این توافق را مبنایی برای مذاکره در باره برنامه موشکی و نقش منطقه ای تهران قرار دهد؟
در نگاه خوش بینانه باید انتظار داشت که بایدن  امریکا را به برجام بازگرداند وضمن لغو همه تحریم های هسته ای, خسارت های ایران را جبران نموده و اگر قرار باشد تغییراتی در برجام صورت گیرد تغییراتی باشد که اجازه ندهد دولت های بعدی در امریکا بتوانند برجام را دوباره نقض نمایند و با چنین بازی دوگانه خروج و ورود به برجام مانع از تکمیل قدرت هسته ای ایران باشند.
اما نوع نگاه دو حزب دموکرات و جمهوری خواه امریکا به برنامه هسته ای ایران و همچنین رویکرد جانبدارانه آنها در خصوص رژیم صهیونیستی و همچنین نادیده گرفتن دخالت های متحدان غربی در منطقه غرب آسیا و تقسیم منافع محور غربی و صهیونیستی در منطقه, همه از این حکایت دارد که تصور بازگشت امریکا به برجام و جبران خسارت های ایران , تصوری خوش بینانه است که با برخی نشانه ها هم خوانی ندارد.
با وجود اینکه آژانس بین المللی انرژی هسته ای صلح آمیز بودن برنامه هسته ای ایران را بارها تائید کرده است اما همچنان این دیدگاه در میان دموکراتتها وجود دارد که برجام با هدف جلوگیری از دستیابی ایرن به سلاح هسته ای امضا شده است 
از سویی سخنان اخیر وندی شرمن که گفته است برجام باید مبنایی برای مذاکره در باره نقش منطقه ای وبرنامه موشکی ایران باشد دقیقا رویکردی است که از سوی بایدن دنبال می شود و به نظر می رسد طرف های غربی در شورای امنیت نیز با این رویکرد موافق هستند و همین مسئله نیز موجب شده است تا دیدگاه بدبینانه ای در خصوص باز گشت امریکا به برجام شکل بگیرد.
همسویی امانوئل ماکرون با ترامپ در خصوص تمدید برخی بندهای برجام از جمله بند مربوط به غروب هسته ای, پایان دادن به برنامه موشکی و نفوذ منطقه ای ایران با این تفاوت که این اقدام ها باید در زمان دیگری و پس از انقضای مهلت برخی محدودیت های ایران در سال 2023 پیگیری شود همه نشان از این دارد که جلوگیری از قدرتمند شدن ایران هدف مشترک هر دو حزب جمهوری خواه و دموکرات و همچنین متحدان غربی امریکاست. واقعیت اینجاست که علاوه بر امریکا, طرف هاب اروپایی نیز به هیچکدام از تعهدات یازده گانه خود در زمینه رفع تحریم ها و تسهیل سرمایه گذاری شرکت های خارجی در ایران عمل نکرده اند و اقدامات صوری آنها نظیر راه اندازی سامانه اینستکس نیز هیچگاه به مرحله اجرا در نیامده و تنها هدف از چنین طرح هایی نگه داشتن ایران در پای برجام در ازای هیچ بوده است.
در چنین شرایطی است که ابراز مخالفت دولت با مصوبه مجلس شورای اسلامی تعجب آور بوده و این سوال را به وجود می آورد که چرا دست اندرکاران دستگاه دیپلماسی کشور هنوز از تجربیات گذشته درس نگرفته اند؟
 تعجب آورتر اینجاست که برخی طرف ها با انگیزه های جناحی و نادیده گرفتن منافع ملی ضمن نادیده گرفتن این تجربیات مدعی هستند که با این اقدام مجلس برجام از بین می رود در حالیکه این اقدام دقیقا با هدف حفظ برجام و صیانت از حقوق هسته ای کشور, رفع تحریم ها وبازدارندگی در برابر احتمال وضع تحریم های دیگری به بهانه های دیگری چون برنامه موشکی ایران است. 

------------------------------------------------------
رضا محمدمراد