چرا مردم ایران شب یلدا را جشن می‌گیرند؟

به گزارش گروه وب گردی خبرگزاری صدا و سیما، شب یلدا بلندترین و تاریکترین شب در طول سال است و مردم ایران تا سپیده دم بیدار مانده و در کنار یکدیگر خود را سرگرم می‌کنند، امروزه نیز جشن یلدا با گرد هم آمدن و شب نشینی اعضای خانواده و اقوام در کنار یکدیگر برگزار می‌شود. سنت‌های شب یلدا در میان خانواده‌های ایرانی اهمیت زیادی دارد و در این شب با صرف خوراکی‌های خوشمزه در کنار خانواده و گرفتن فال حافظ سپری می‌شود.

 

علت گرفتن جشن در شب یلدا اینکه در ایران باستان شغل اکثر مردم کشاورزی بود و از این راه امرار معاش می‌کردند. به همین دلیل با تغییر فصل‌های سال شغل آن‌ها هم دچار دگرگونی می‌شد.

از این رو ایرانی‌های قدیم عقیده داشتند بعد از گذشت طولانی‌ترین شب سال (شب یلدا)، روز‌ها بلندتر می‌شود و آن‌ها می‌توانند کار کشاورزی را از سر گیرند، به همین دلیل شب یلدا را شب تولد خورشید می‌دانستند.

ایرانیان بر این باور بودند که تاریکی، نماد اهریمن و روشنایی نمادی از خیر و نیکی است. به همین دلیل در آخرین شب پاییز که تاریکی طولانی‌تر است برای از بین رفتن اهریمن جشن می‌گرفتند. روز‌های بعد از سی ام آذر طولانی‌تر می‌شود که به معنای پیروزی خورشید و نور بر تاریکی است.
آیین‌های شب یلدا چیست؟

 

یلدا در ادبیات و اشعار فارسی ایرانی به معنای میلاد و روز تولد است و ابوریحان بیرونی نیز این شب را تولد خورشید نامیده است. این واژه از آنجا بکار رفته که در ایرانیان باستان بر این عقیده بودند که فردای شب یلدا، خورشید دوباره زاده می‌شود و برای همین از این شب به عنوان شب تولد خورشید یاد می‌کردند.
یلدا یکی از قدیمی‌ترین جشن‌های ایران باستان است. اما با وجود ویروس کرونا امسال شرایط فرق می‌کند. دورهمی‌ها در این شب، زمستان سختی را رقم می‌زند. متاسفانه مراسم شب یلدای امسال هم به دلیل شدت گرفتن ویروس کرونا نباید برگزار شود.

شاهنامه خوانی وفال حافظ گرفتن یکی از آئین‌ها در این شب است. در جشن شب یلدا سفره‌ای بزرگ از میوه و آجیل پهن می‌شود البته هندوانه و انار و پشمک از اصلی‌ترین خوراکی‌های شب یلدا هستند.

در این شب بزرگ‌تر‌ها قصه می‌گویند. آیین شب چله، خوردن آجیل مخصوص، هندوانه، انار و شیرینی و میوه‌های گوناگون است که همه جنبه‌ی نمادی دارند و نشانه‌ی برکت، تندرستی، فراوانی و شادکامی است.

جالب است بدانید که شب یلدا در کشور‌هایی مانند پاکستان، تاجیکستان، افغانستان و آذربایجان هم جشن گرفته می‌شود.

هندوانه یکی از میوه‌های محبوب تابستانی است، ولی چرا در شب یلدا هندوانه می‌خوریم؟ بر اساس باور ایرانی‌ها خوردن هندوانه در شب یلدا باعث می‌شود که در سراسر زمستان، سرما و بیماری بر شما غلبه نمی‌کند. انارنمادی از شادی و زایش است که با خوردن آن در شب یلدا انرژی و جانی تازه می‌گیریم.

خواص دو خوراکی مهم این شب یعنی انار و هندوانه که هر دو سرشار از خواص مفیدی هستند. البته باید بدانید که در مصرف هیچ یک از مخلفات شب یلدا زیاده روی نکنید.

هندوانه در تقویت سیستم ایمنی ودفاعی در مقابل عفونت‌ها نقش موثری دارد و منبع قابل توجه ویتامین c است. هنداوانه دارای آنتی اکسیدان‌های قوی است که توانایی کاهش خطر ابتلا به سرطان‌ها را دارد، همچنین پتاسیم موجود در هندوانه به کاهش فشار خون و خطر تشکیل سنگ کلیه کمک قابل توجه‌ای می‌کند.

انار نیز غنی از ویتامین‌ها و مواد معدنی از جمله فسفر آهن منیزیم و پتاسیم است که تصیفه کننده خون و شاداب کننده است همچنین از اختلالات کبدی نیز جلوگیری می‌کند
توصیه‌های معنوی برای شب یلدا

خداوند در آیات بی شماری به بندگان خود دستور می‌دهد خویشاوندان و نزدیکان خود را فراموش نکنید و همیشه جویای احوال آنان باشید و آن‌ها را از قطع رحم و رسیدگی نکردن به خویشان برحذر می‌دارد.

از جمله رسوم بسیار زیبا و پسندیده ایرانی در شب یلدا ملاقات با خویشاوندان و دوستان و رسیدگی به احوال نیازمندان، به ویژه نیازمندان خویشاوند، از جمله آداب پسندیده و نیکویی است که در پرتو دستورات جامع و کامل اسلام، مردمان شریف ایرانی در شب یلدا و دیگر شب‌های طولانی و بلند زمستان به آن اهتمام می‌ورزند.

رسم زیبای دیدار یکدیگر در شب یلدا وقتی زیباتر می‌شود که با زیاده روی نکردن در مصرف خوراکی‌ها و تنقلات است می‌توانید بخشی از آن‌ها را به مصرف یتیمان و افراد بی بضاعت برسانید آن‌هایی که توانایی تهیه چنین اقلامی را در این شب ندارند.

"خداوند برای رفاه و آسایش بندگان خود، نعمت‌های بسیاری آفریده و به آن‌ها امر فرموده از این نعمت‌ها استفاده کنند، ولی همواره بکوشند از اسراف کردن بپرهیزند؛ زیرا خداوند اسراف را دوست ندارد. "

انسان‌هایی که عاشق عبادت هستند، این شب بلند بهترین فرصت برای راز و نیاز و مناجات با خداوند است. برای نزدیکی به خدا، فرصتی است تا اینکه بتوانیم آرامش واقعی را در مناجات با محبوب دل‌ها تجربه کنیم.

در شب یلدا و شب‌های زمستانی که دور یکدیگر جمع می‌شویم و پای صحبت بزرگ تر‌ها می‌نشینیم، شایسته است در این شب طولانی، با تفأل زدن به حافظ و خواندن اشعار عرفانی او، از خرافات و تفأل زدن به شیوه‌های خرافی دیگر پرهیز کنیم.

"خداوند در قرآن بندگان را به قصه‌های قرآن توجه داده و هر یک از این سرگذشت‌ها را دارای حکمتی می‌داند که برای انسان‌ها هزاران پند و اندرز در خود نهفته دارد. "

پس چه خوب است در شب یلدا تنها به فکر خودمان نباشیم.‌ای کاش به رسم و نام مسلمانی که افتخار داشتن آن را داریم در شب یلدا گوشه چشمی به بینوایان و مستمندانی داشته باشیم که زندگی ایشان به سختی و فقر می‌گذرد. شب یلدای پرهیزکاران همراه با یاد و دستگیری از فقیران و مستمندان است.

هر ساله با نزدیک شدن شب یلدا برنامه ریزی برای برگزاری یک دورهمی خیلی خوب میان خانواده‌ها انجام می‌شود تا چند ساعتی را در کنار خانواده و بزرگان فامیل سپری کنند.

اما امسال وضعیت به شکل دیگری است و باید بلندترین شب سال به بلندای مهربانی باشد؛ در یلدا رسم بر این است تا بلندترین شب سال در کنار بزرگ تر‌های فامیل و تکریم آن‌ها سپری شود و باید امسال ادای احترام و صله رحم با این افراد متفاوت باشد.

متاسفانه ویروس کرونا این روز‌ها مهمان ناخوانده تمامی مراسم، مهمانی و دورهمی‌ها شده و بیشتر آسیب را به بزرگتر‌های فامیل که سن و سالی دارد می‌زند، بنابراین مهمترین مسئله‌ای که امسال باید مورد توجه همه باشد حفظ سلامتی تک تک افراد خانواده و فامیل است.

شب یلدا از گذشته تا به امروز هرساله توسط ایرانیان جشن گرفته شده است و به نوعی فرصتی برای باهم بودن و گذراندن اوقاتی شیرین در کنار عزیزان، اما امسال بهتر است بخاطر حفظ سلامتی خودمان و عزیزانمان یلدای را همانند دیگر مراسمات بصورت مجازی برگزار کنیم.

زیرا دورهمی‌های خانوادگی باعث گسترش زنجیره انتقال ویروس می‌شود، این دورهمی‌های خانوادگی ممکن است به شیوع خوشه‌ای ویروس نیز منجر شود، بنابر این با بی‌توجهی تمام زحمات کادر بهداشت و درمان را بی اثر نکنید، زیرا هیچ تلاشی به صورت یک طرفه اثر بخش نخواهد بود.