بلاتکلیفی ضایعات مغزی ماهیان قزل آلا

به گزارش خبرگزاری صدا وسیما مرکز چهارمحال و بختیاری، این مشکل در استانی که قطب ماهیان سردابی کشور است علامت سوال را در ذهن ها به جا گذاشته است.

بازار ماهی فروشان شهرکرد، خانمی میانسال که چادر خود را محکم با دست در زیر چانه اش گرفته بود به فروشنده ماهی می گفت: هر بار که ماهی می خریم قسمتی از آن  دور ریخته  می شود، مخصوصا ماهی قزل الا که در استان ما زیاد است، این ماهی را که برایم پاک کردی چقدراز وزن آن کم شد؟ فروشنده جواب داد: 250 گرم دورریز داشت.

سری به یکی از مراکز فراوری ماهی قزل الا در شهرکرد زدم تا چگونگی فراوری این مواد غذایی بار ارزش در حجم های بالا را جویا شوم ، مالکی مدیر عامل  این مرکز معتقد است: عمده امعاء و احشاء ماهی قزال الا که روی ان کار می کنیمدور ریز است .

کارگران درحال جابجایی ضایعات ماهیان بودند، تحمل بوی ماهی ها برایم سخت بود،  کمی جلوتر رفتم جوانی 30 ساله که با ماسک صورتش را پوشیده بود برایم می گوید: این سبد ها حدود 30 کیلو است و روزانه حدود 40 سبد از محتویات داخل شکمی ماهی پر می شود.

حامد هم اینطور ادامه داد: ضایعات را در دمای پایین چند روز نگه می داریم تا ببینیم  آیا کسی  به سراغشان می آید، فعلا که این محتویات چند روز اینجا مانده و کسی نمی اید انها را ببرد.

به یکی از مراکز بسته بندی ماهی قزال الا در غرب استان هم سفر کردم خانم ظفریان کارشناس ارشد آبزی پروری شرکت بسته بندی ماهی هم می گوید: هر چقدر ورودی ماهی باشد یک چهارم در قالب امعاء و احشاء دور ریخته می شود.

آقای کیانی مدیر عامل بسته بندی  این شرکت می گوید: متاسفانه ما حتی به استان های اصفهان و تهران ضایعات ماهی را فرستادیم ولی نتوانستیم نتیجه بگیریم که در جایی استفاده شود.

در چهارمحال و بختیاری به عنوان قطب تولید ماهیان سردابی سالانه  24 هزار تن ماهی قزال الا تولید و 5 هزار تن ان وارد چرخه فراوری صنعتی  می شود که البته حدود 20 درصد دوریز محتویات شکمی دارد.

انواع ویتامین ها در ضایعات ماهی

قسمتهای دور ریختنی ماهی شامل تخم، کبد و دستگاه گوارش  است که انواع ویتامین های محلول در چربی مثل a , d  و انواع  مواد معدنی مثل سلنیوم و پتاسیم و حتی پروتئین قابل مصرف در خود را دارد.

رحیمی افضل متخصص دامپزشکی آبزیان می افزاید:  بیشتر ویتامین امگا سه در کبد یا جگر آن ذخیره و بیشترین میزان پروتئین در تخم ان ذخیره می شود.

کریمی سرپرست شیلات استان گفت: با استفاده از این ضایعات  در کشور ما تا 10 محصول مناسب و باارزش افزوده بالا  مثل کلاژن،  سس ،  سیلاژ و پروتئین ها ی هیدرولیز شده  ماهی را می توان تولید کرد.

و سوال مهم اینجاست: محتویاتی با این همه ارزش تجاری و غذایی در شش واحد فراوری چهارمحال و بختیاری و ان هم در قطب تولید ماهیان سردابی کشور چه سرنوشتی دارد؟

فتاحی مدیر صنایع تبدیلی و غذایی استان افزود: ضایعات ماهی وارد سیبتینگ(مخزن) می شود و پس از  جمع آوری بوسیله تانکر به سمت زمین هایی  که برای دفن اجاره شده منتقل می شود.

از طرفی حالا این ضایعات برای محیط زیست استان هم تبعاتی دارد، شهرام احمدی مدیر کل محیط زیست استان اینطور برایمان می گوید: محتویات داخل شکمی ماهیان می توانند موجب الودگی منابع آب ، خاک و حتی الودگی هوا شود.

نبود سرمایه گذار

جالب است، چرا در چهارمحال و بختیاری سالانه  هزار تن محتویات شکمی ماهی قزل الا با ارزش حدود 35 میلیارد تومان دور ریخته می شود؟

سرپرست مدیریت شیلات استان می گوید: به دلیل نبود سرمایه گذار در این عرصه است.

فتاحی مدیر صنایع تبدیلی و غذایی استان هم می افزاید: به جای اینکه با تولید کنندگان همراهی کنیم گاهی برای انها مشکلاتی را تولید می کنیم چون شناخت نداریم.

سراغ بزرگترین کارخانه  فراوری و بسته بندی ماهیان قزل الای سردابی کشور را گرفتم  پس راهی  شهرک صنعتی بجین در 574 کیلومتری شهرکرد جایی بین قم و تهران شدم ولی انجا هم از فراوری محتویات ماهیان قزل الا خبری نبود!

فرخ نژاد مدیر عامل شرکت فراوری و بسته بندی ماهیان سردابی  کشور می گوید: حدود 8 هزار تن سالانه  ضایعات ماهی فراوری می کنیم.

بدنبال یافتن پاسخ سوالم  راهی تهران شدم، چرخه فراوری کامل ماهیان سردابی پس از 70 سال  و در ایران به عنوان بزرگترین تولید کننده ماهیان سردابی دنیا  چه اوضاعی دارد؟

مریم میر بخش، رئیس بخش زیست فناوری موسسه تحقیقات علوم شیلات می گوید: حداقل حدود 30 الی 50 هزار تن ضایعات ماهی قزل الا  در کشور داریم  

رئیس اتحادیه تولید و تجارت آبزیان می افزاید: در هر کیلو ماهی 6 هزار تومان دور ریخته می شود، حالا حساب کنید  30 میلیون کیلویی  6 هزار تومان یعنی (180 میلیارد تومان) ارزش این پولی  است که دارد دور ریخته می شود.

ضرر و زیان محتویات شکمی ماهی قزل آلا به همین جا ختم نمی شود  آمار و ارقام موجود از واردات مکمل های غذایی با همان ترکیباتی که در بدن ماهی وجود به کشورمان جای تامل دارد!

به سمت گمرک کشور راه افتادم ، سخنگوی گمرک ایران می گوید:  18 برابر ارزش صادرات گوشت ماهی مکمل غذایی وارد کشور شده است.

آقای لطیفی می افزاید: قضیه از این قرار است در 6 ماهه نخست امسال یک میلیون  880 هزار و 271 دلار ماهی قزال الا به هفت کشور صادرات داشتیم از طرفی مکمل غذایی وارد شده در این مدت  به ارزش 21 میلیون 478 هزار 705 دلار بوده است.

سرنوشت ضایعات غذایی؟

پرستو محبی درخش از گروه تجاری سازی ماهیان سردابی می افزاید: عملی شدن سامانه جمع اوری ضایعات ، فراوری تخم ماهی سردابی  به مثابه خاویار قزال الا و تولید سیلاژ یا پودر غنی شده از راه حل های این مشکل است.

گلشاهی مدیر کل دفتر بهبود کیفیت شیلات ایران می افزاید: اگر انتقال تکنولوژی به موقع و مناسب  انجام شود می توانیم  ظرف  حدود 3 سال آینده  به  نقطه ای برسیم که از ماهیان سردابی  دور ریز نداشته باشیم.

با استفاده از این سرمایه های دور ریختنی می توان  اقتصادی پویا، اشتغالی پایدار و اقتصادی با ارز اوری بالا را از دل خاک به آیندگان هدیه داد.