قفسی برای رهایی از فقر

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما مرکز ایلام؛ نقطه‌ی صفر مرزی، آن جا که هواشناسی، معمولاً آن را گرمترین منطقه‌ی کشور معرفی می‌کند و نیز در دورافتاده‌ترین مناطق استان، مردمانی با چهره‌های آفتاب سوخته و دستان پینه بسته، تسلیم شرایط سخت جغرافیایی منطقه‌ی خود نشده اند و به برکت وجود سد دویرجِ دهلران و رودخانه‌ی خروشان سیمره، خنکای آب را به زمین‌های کشاورزی خود آورده اند و علاوه بر رونق کشاورزی، به احداث مزارع پرورش ماهی نیز پرداخته اند تا طعم زندگی در شرایط سخت هم با شیرین کامی همراه شود.

مراد علی نیا مجری طرح پرورش ماهی در قفسِ سد دویرج می‌گوید: طرح پرورش ماهی در قفس سال ۹۵ به صورت پایلوت در سد دویرج دهلران انجام شد و ما به عنوان مجری طرح در ابتدا با پرورش ماهی قزل آلا شروع کردیم.
وی می‌افزاید: در صورت حمایت مسئولان علاوه بر تامین نیاز مصرف داخلی با توجه به وجود مرز بین المللی مهران و منابع عظیم آب دریاچه‌ی پشت سد‌ها می‌توانیم در زمینه‌ی صادراتِ آبزیان مختلف نقش مهمی داشته باشیم.

 

تیلاپیا رقیبی جدی برای ماهی‌های بومی

این کارآفرین موفق اظهار می‌کند: مشکلاتی مانند فروش محصول، سنگ جلوی راه پیشرفتِ این حرفه می‌اندازد؛ معضلی که به بازاریابی برنمی گردد، بلکه واردات بی رویه ماهیان تیلاپیا و سایر ماهی‌ها که از مرز‌های رسمی و غیر رسمی وارد می‌شوند موجب پایین آمدنِ قیمت ماهی قزل آلا می‌شود و تولید کننده به رغم مشکلات زیادی که دارد مجبور است ماهی را با قیمت ارزان بفروشد.

دلگرمی‌هایی از جنس حمایت

مدیر شیلات و آبزیان اداره جهاد کشاورزی ایلام با اشاره به اینکه ظرفیت‌های قابل توجهی برای تولید بیشتر آبزیان در استان وجود دارد و سازمان جهاد کشاورزی آماده هرگونه حمایت مادی و معنوی از تولیدکنندگان در این زمینه است، گفت: جهاد کشاورزی تلاش می‌کند با اجرای برنامه‌های مختلف و متنوع، مراکز پرورش ماهی در کنار سد‌های استان را توسعه دهد چراکه این مهم علاوه بر ایجاد اشتغال، باعث افزایش تولید نیز می‌شود.
سلیمانی اضافه کرد: ۲۰ میلیارد ریال تسهیلات به پرورش دهندگان ماهی در استان پرداخت شده که این میزان اعتبار به منظور ترویج و حمایت از پرورش دهندگان ماهی و اشتغالزایی مستقیم و غیر مستقیم ۲۰۰ نفر بوده است.

بیکاری در بندِ طرح ماهی در قفس

به گفته‌ی سلیمانی، مدیر شیلات و آبزیان استان ایلام؛ ارزش اقتصادی تولید ماهی در قفسِ استان، سالانه یک هزار میلیارد ریال است که برای بیش از ۲۰۰۰ نفر به صورت مستقیم و غیرمستقیم شغل ایجاد می‌کند.

 

قاسم محمدی یکی ازکارگران مزرعه پرورش ماهی در قفس با ابراز خوشحالی از ایجاد زمینه‌ی اشتغال مردم منطقه با اجرای چنین طرح‌هایی می‌گوید: خدا را شکر که می‌توانم در منطقه‌ی خودم کار کنم و لقمه‌ای نان حلال سر سفره‌ی زن و بچه ام ببرم.
علی مرادی هم که یک جوان ۲۹ ساله است می‌گوید: بعد از فراغت از تحصیل دغدغه‌ی پیدا کردن شغل برایم به مشکلی جدی تبدیل شده بود که خدا را شکر در حال حاضر در مزرعه پرورش ماهی مشغول به کار شده ام و از درآمد ان هم راضی هستم.

رشد ۱۰ درصدی برداشت ماهی

مدیر شیلات و آبزیان استان ایلام گفت: در سال جاری بیش از ۸ هزار تن انواع ماهی گرمابی شامل کپور، آمور، فیتوفاگ و ماهیان سردابی مانند قزل آلا و سایر گونه‌های بومی در منابع آبی استان ایلام برداشت شده که نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۱۰ درصد رشد داشته است. وی تشریح کرد: از این تعداد یک هزار و ۲۰۵ تن ماهی گرمابی، ۲ هزار و ۵۰۰ تن ماهی سردآبی و چهار هزار و ۲۹۵ تن نیز گونه‌های بومی بوده است.

دهلران و بدره قطب اصلی پرورش ماهی

سلیمانی با اشاره به این که شهرستان دهلران در زمینه تولید آبزیان در استخر‌های دومنظوره کشاورزی دارای رتبه نخست استان است، افزود: مناطق کلمِ بدره و شهرستان دره شهر نیز به خاطر وجود سد و رودخانه سیمره یکی دیگر از قطب‌های مهم تولید ماهیان گرم‌آبی و سردآبی در استان محسوب می‌شود.
سلیمانی تصریح کرد: مطالعات آبزی پروری سد سیمره در شهرستان بدره با همکاری پژوهشکده آبزی پروری جنوب کشور و با اعتبار یک میلیارد و ۴۰۰ میلیون ریال انجام شد و با توجه به گزارش مشاور مبنی بر قابلیت توسعه پرورش ماهی در قفس در سد سیمره مدیریت شیلات نسبت واگذاری طرح مذکور به متقاضیان اقدام کرد.
وی افزود: مرحله اول به تعداد ۲۰ نفر از صیادان بومی منطقه به ظرفیت یک هزار تن در قالب تسهیلات و نیز به یک نفر سرمایه گذار بومی در شهرستان بدره با ظرفیت ۲ هزار تن در سال با هزینه شخصی واگذار شد.

اجرای دومین مرحله پرورش ماهی در قفس در استان ایلام

رئیس جهاد کشاورزی استان ایلام هم از اجرای دومین مرحله پرورش ماهی در قفس در استان ایلام خبر داد و گفت: این طرح در حوزه‌ی سد سیمره که یکی از مهمترین ظرفیت‌های شهرستان بدره و استان ایلام برای توسعه فعالیت‌های آبزی پروری است، انجام شده و هم اکنون دو طرح ماهی در قفس با ظرفیت بیش از ۸۰ تن در این شهرستان ایجاد شده است.

اقدسی با اشاره به اهداف این طرح، گفت: اشتغالزایی، افزایش تولید ماهی در استان و رونق سفره‌های مردم مرزنشینی که از صنعت، بهره‌ی چندانی ندارند از مهمترین اهداف این طرح است و هم اکنون جهاد کشاورزی از طرح‌های پرورش ماهی در قفس با توجه به شرایط مناسب منطقه‌ی جغرافیایی استان حمایت می‌کند.

جای خالیِ صنایع تبدیلی

آقای صفری که یکی از کارآفرینان برتر در این حوزه و در سطح ملی است، می‌گوید: نبود صنایع تبدیلی در استان، مشکلی بر سر راه تولید کنندگان است که امیدواریم رفع این معضل مورد توجه مسئولان قرار بگیرد.

 

 

مدیر شیلات و آبزیان استان در پاسخ به این مطالبه گفت: می‌توان ضمن ایجاد صنایع وابسته از جمله کارخانه خوراک آبزیان، کنسرو سازی و ایجاد سردخانه‌ها در کنار نگاه صادراتی و ارز آور این محصول به کشور عراق چشم انداز خوبی برای آن در آینده ترسیم کرد و این مهم در افق برنامه‌های سازمان قرار دارد.
سلیمانی از سرمایه داران بخش خصوصی خواست برای ایجاد شرکت کنسروسازی اقدام کنند.
وی تاکیدکرد: در صورت اقدام سرمایه داران، حمایت لازم از آن‌ها به عمل می‌آید.

رابطه‌ی سلامت با مصرف ماهی

اما کارشناسان علوم تغذیه بر این باورند که گنجاندن مصرف ماهی در برنامه غذایی افراد در هفته ۲ تا ۳ بار در پیشگیری از بسیاری از بیماری‌ها و حتی کنترل و کمک به بهبود عوارض و اختلالات مختلف، اثرات مهمی خواهد داشت.

 

امروزه ثابت شده که مصرف ماهی و آبزیان به علت داشتن اسید‌های چرب اشباع نشده خاصی به نام «امگا ـ ۳»، در پایین آوردن چربی‌های نامطلوب خون مانند کلسترول تام و تری گلیسرید تأثیر مهمی دارد، همچنین در حفظ تعادل فشار خون و نگهداری آن در حد مناسب مؤثر است.
به گفته‌ی یک کارشناس بومی، بر اساس آمار اعلام شده، مردم ایلام سالانه تنها شش کیلوگرم ماهی مصرف می‌کنند و با وجود برنامه‌های تبلیغی این آمار به ۷ کیلوگرم در سال رسیده است.

اما دلایل این بی اقبالی به مصرف ماهی چیست؟

درحالی که عده‌ای فرهنگ غذایی مردم منطقه و گرایش به گوشت قرمز را از دلایل عمده‌ی این موضوع عنوان می‌کنند، اما برخی از کارشناسان نیز بر این باورند که گرانی گوشت ماهی از عمده‌ترین دلایل بی رغبتی مردم نسبت به خرید و مصرف این ماده‌ی غذایی است.
به بازار شهر ایلام و مرکز عرضه‌ی گوشت ماهی سری زدم، در حالی که فروشندگان از کسادی بازارشان با وجود قیمت مناسب ماهی گلایه‌مند بودند، مشتریان، اما از گرانی آن ابراز نارضایتی می‌کردند.
یک خانم حدود ۵۰ ساله در حالی که مشغول انتخاب نوع ماهی بود، گفت: حدود شش ماه است به خاطر قیمت بالایی که دارد ماهی نخریده ام و الان هم نمی‌توانم به اندازه‌ی کافی خرید کنم.
یک آقای حدوداً ۶۰ ساله هم به میان کلام او آمد و گفت: تازه قیمت ماهی دریا خیلی بیشتر است و واقعا از توان خرید مردم خارج است؛ به گونه‌ای که مردم مرغ را جایگزین مصرف ماهی کرده اند.

گرانی، محصول افزایش هزینه نهاد‌ه‌های تولیدی

مدیرعامل شیلات وآبزیان استان ایلام، افزایش هزینه نهاد‌ه‌های تولیدی و قیمت بچه ماهی را از دلایل گرانی این محصول عنوان کرد.
سلیمانی یکی دیگر از دلایل این امر را جای خالیِ کمک یارانه‌ای به زیر بخش شیلات و افزایش قیمت نهاده ‌های تولیدی دانست.
وی اضافه کرد: بخش شیلات سعی کرده با ایجاد غرفه‌های عرضه مستقیم از تولید به مصرف در سطح شهر و فروش ماهی، زیر قیمت بازار نرخ آن را به گونه‌ای جبران کند که سرانه مصرف همچنان حفظ شود.

مدیرعامل اتحادیه تکثیر، پرورش و صادرات آبزیان با اشاره به اینکه گرانی ارز عملا به یارانه‌ی دلالی تبدیل شده است، گفت: فاصله قیمت تمام شده از مزرعه تا بازار ۳۰ تا ۴۰ درصد است.
ارسلان قاسمی در خصوص نوسان قیمت ماهی در بازار افزود: کافی نبودن نهاده‌های تولید از یک سو و نوسانات نرخ ارز و افزایش هزینه‌ها از سوی دیگر منجر به التهاب و گرانی قیمت ماهی در بازار شده است.
وی افزود: سیستم نامناسب توزیع و عرضه و وارداتِ بخشی از نهاده‌های تولید مانند خوراک ماهی به ویژه قزل‌آلا و میگو از دیگر دلایل گرانی ماهی در بازار محسوب می‌شود و علیرغم وارداتِ نهاده‌هایی مثل پودرماهی، ذرت و کنجاله به دلیل فقدان نظارت و کنترل، خوراک با قیمت غیرواقعی به دست تولیدکننده می‌رسد.
مدیرعامل اتحادیه تکثیر، پرورش و صادرات آبزیان ادامه داد: گره خوردن اقتصاد کشور به نوسان نرخ ارز موجب شده تا نتوانیم پیش‌بینی دقیقی در خصوص وضعیت بازار داشته باشیم.

اهمیت ایجاد طرح‌های پرورش ماهی با توجه به استعداد منطقه و حمایت از تولیدکنندگان با کاهش قیمت نهاده‌ها در به وجود آمدن فرصت‌های شغلی، درآمد زایی مناسب، ایجاد شهرک‌های صنعتی برای استقرار صنایع وابسته و فرایند مهاجرت معکوس و نیز استفاده از مرز مهران و بازار پر تقاضای کشور عراق، می‌تواند فرصت بسیار مغتنمی برای رونق اقتصادی استان محسوب شود.

نویسنده: زهرا پوراسماعیل