سکوت انتخابی یکی از اختلالات دوران کودکی است

به گزارش گروه وب گردی خبرگزاری صدا و سیما؛ سکوت انتخابی یا لالی انتخابی در کودکان یک اختلال رفتاری است که نشانه اصلی آن عدم توانایی صحبت کردن کودک در موقعیت‌ها و مکان‌های اجتماعی است در صورتی که همین کودکان در منزل به خوبی صحبت می‌کنند.
سکوت انتخابی یا لالی انتخابی (Selective Mutism) از اختلالات دوران کودکی به حساب می‌آید که نشانه اصلی آن عدم توانایی صحبت کردن در موقعیت‌های اجتماعی است.

کودکان مبتلا به لالی انتخابی در منزل، جمع‌های خانوادگی و موقعیت‌هایی که احساس امنیت می‌کنند به راحتی میتوانند صحبت کنند، ولی ترسی حقیقی از صحبت کردن در مکان‌های اجتماعی و تعامل اجتماعی دارند به همین دلیل معمولا هنگامی که کودک به مهدکودک یا مدرسه می‌رود، والدین متوجه این اختلال در کودک خود می‌شوند.

لالی انتخابی که به آن سکوت انتخابی یا خاموشی انتخابی نیز گفته می‌شود معمولا با خجالت، بزدلی و یا خودداری عمدی اشتباه گرفته می‌شود. این اختلال بیشتر در بین دختر بچه‌ها و در سنین بین ۴ تا ۸ سالگی شایع است. همچنین کودکانی که به کشور‌های دیگر مهاجرت کرده اند و یا دو زبانه هستند نیز در معرض ابتلای بیشتر این اختلال قرار دارند.

لالی انتخابی در کودکان شکل شدیدی از اضطراب اجتماعی است، اما چون دلایل دیگری نیز برای ابتلای آن وجود دارد صرفا نمی توان آن را اختلال اضطرابی نام گذاری کرد.

کودکان مبتلا به لالی انتخابی در محیط‌های اجتماعی و ناآشنا ساکت و بی حرکت می‌ایستند، سرشان را برمی گردانند و با موهایشان بازی می کنند و از تماس چشمی و صحبت کردن دوری می کنند، ولی در خانه یا مکان‌های آشنا به خوبی صحبت می کنند و حتی گاهی پرحرف نیز هستند.

لالی انتخابی در کودکان در عملکرد آن‌ها در مدرسه و دوست پیداکردن خلل ایجاد می کند. معمولا والدین هنگامی که از معلم کودکشان می شنوند که او در مدرسه حرف نمی زند، تعجب می کنند.

کودکان مبتلا به این نوع اختلال هیچ مشکلی در زبان، بیان و مکالمه ندارند بلکه فقط در حرف زدن به صورت انتخابی عمل می‌کنند؛ بنابراین متخصص روان درمانگر باید در ابتدا از سلامت زبان و گفتار این کودکان اطمینان حاصل کرده و سپس به درمان روانشناختی آنان اقدام کند.

نشانه‌ها و علائم لالی انتخابی در کودکان

لالی انتخابی در کودکان معمولا در سنین ۴ تا ۸ سالگی و زمانی که کودک تعامل با افراد خارج از خانه را آغاز میکند، شروع می‌شود. همانطور که گفته شد نشانه اصلی این اختلال عدم صحبت کردن با دیگران در محیط‌های اجتماعی است، ولی در ظاهر ممکن است علائم زیر را نیز از خود نشان دهد:

۱. کودکان مبتلا به لالی انتخابی در خانه و نزد اعضای خانواده به خوبی صحبت می‌کنند، ولی حتی در حضور دوستان نزدیک یا خویشاوندان درجه دو مانند پدربزرگ و مادربزرگ، عمو و دایی و ... صحبت نمی کنند.

۳. لالی انتخابی در کودکان با اضطراب اجتماعی همراه است و مانع موفقیت او در زمینه‌های تحصیلی، شغلی و اجتماعی می‌شود.

۴. صحبت نکردن کودکان مبتلا به این اختلال به دلیل آشنا نبودن با زبان گفتاری رایج در جامعه نیست و همچنین به دلیل وجود مشکلات گفتاری مانند لکنت زبان نیز نیست.

۵. طول مدت اختلال لالی انتخابی در کودکان فقط به اولین ماه مدرسه محدود نمی‌شود و بیش از یک ماه است.

۶. از دیگر علائم لالی انتخابی در کودکان کم رویی بیش از حد و چسبیدن و متکی بودن به والدین به خصوص مادر است.

۷. ترس از شرمندگی اجتماعی و انزوا و گوشه گیری نیز می تواند از نشانه‌های ابتلا کودک به لالی انتخابی یا سکوت انتخابی باشد.

۸. نشانه‌های وسواس و پرخاشگری نیز در کودکان مبتلا تا حدودی دیده می‌شود.

۹. عدم تماس چشمی، حساسیت به شلوغی، دشواری در خود تنظیمی و همچنین تاخیر‌های رشدی و حرکتی نیز می تواند از علائم لالی انتخابی در کودکان باشد.

۱۰. کودکان مبتلا به این اختلال اگر اعتماد به نفس بالایی داشته باشند از زبان بدن و یا وسایل غیر کلامی مانند اشاره کردن، غر زدن و نوشتن استفاده می کنند. اما افرادی که اختلال در آن‌ها بیشتر است از هر نوع ارتباط حتی به صورت حرکتی و نوشتاری خودداری می‌کنند. برخی کودکان نیز ممکن است با چند کلمه محدود پاسخ دهند و یا با صدایی مانند زمزمه کردن صحبت کنند.

علت لالی انتخابی در کودکان

- لالی انتخابی در کودکان علت‌های مختلفی میتواند داشته باشد. برخی از متحصصان ترس از صحبت کردن با افراد خاص را یکی از علت‌های آن می دانند که در این صورت کودک هنگام جدا شدن از والدین و بستگان نیز بیشتر به این اختلال دچار می شوند.

- اختلالات شنوایی و گفتاری نیز می تواند صحبت کردن را برای کودکان استرس زا کند و باعث شود آن‌ها بیشتر از صحبت کردن خودداری کنند.

- وجود اختلال ادغام حسی یا اختلال در پردازش اطلاعات حسی محیط نیز میتواند علت لالی انتخابی در کودکان باشد و باعث شود که فرد هنگام قرار گرفتن در موقعیت‌های شلوغ و پر سروصدا دچار خاموشی شود.

- اگر لالی انتخابی ناشی از یک تروما یا همان رویداد آسیب‌زا خاصی باشد با الگوی متفاوتی همراه است. در این حالت فرد در موقعیت‌هایی که قبلاً هیچ مشکلی در صحبت کردن در آن نداشته دچار مشکل می‌شود.

- کودکان والدینی که سابقه کم رویی، گوشه گیری اجتماعی و اضطراب اجتماعی داشته اند احتمالا بیشتر در معرض ابتلا به لالی انتخابی قرار دارند و والدین می‌توانند الگویی برای کودکان در بازداری اجتماعی باشند.
- سبک تربیتی بیش از حد حمایت کننده یا کنترل کننده نیز می تواند در ابتلا به این اختلال تاثیر گذار باشد.

- کودکان در خانواده‌هایی که به کشوری مهاجرت کرده اند که به زبان متفاوتی صحبت می‌شود، ممکن است از صحبت کردن به زبان جدید، به علت نداشتن آگاهی از آن زبان، خودداری کنند. اگر درک زبان جدید کافی باشد، ولی امتناع از صحبت کردن ادامه یابد، در این صورت تشخیص لالی انتخابی می‌تواند موجه باشد.

- گاهی اوقات نیز لالی انتخابی در کودکان به دلیل ضربه‌های شدید روحی و یا از دست دادن والدین باشد.

- برخی از کودکان نیز برای به دست آوردن قدرت از صحبت کردن خودداری می کنند.

- مطالعات نشان داده است که بین لالی انتخابی و اوتیسم هیچ ارتباظی وجود ندارد، ولی این امکان هست که کودک همزمان به هر دوی این اختلالات دچار شده باشد.

درمان لالی انتخابی کودکان
برای تشخیص اختلال لالی انتخابی در کودکان حداقل یک دوره یک ماهه وقت لازم هست و درمان آن نیز طولانی مدت است و باید با صبر و حوصله پیگیر کار‌های درمانی آن بود.

برای درمان لالی انتخابی در کودکان باید با توجه به سن و موقعیت کودک از روش‌های مختلفی مانند ارتباط درمانی، بازی درمانی، هنر درمانی و رفتار درمانی استفاده کرد.

طول درمان این اختلال در صورت تداوم و پیگیری خانواده‌ها ۶ ماه است و نیاز به توجه جدی و درمان با تکنیک‌های مختلف فردی، خانوادگی و استفاده از تکنیک‌های شناختی ـ رفتاری دارد.

یکی از بزرگترین اشتباهات خانواده‌ها در درمان لالی انتخابی در کودکان اصرار مکرر برای حرف زدن و افزایش اضطراب کودک است که این کار روند درمان و بهبودی را کند می کند. اختلال سکوت انتخابی یا لالی انتخابی در کودکان اگر تا ۱۰ سالگی درمان نشود، مخاطراتی را برای آینده فرد به همراه خواهد داشت.

متاسفانه مطالعات درباره‌ی درمان این اختلال کم است، اما مداخلات رفتاری جزو اصلی درمان است. اگر مداخلات رفتاری موثر واقع نشود، می توان از دارو هم استفاده کرد. هم چنین توصیه می‌شود که این کودکان حتما به مهد کودک بروند.

درمان لالی انتخابی در کودکان در سنین پایین چند هفته تا چند ماه طول میکشد، ولی هرچقدر سن کودک بیشتر شود روند درمان طولانی‌تر خواهد شد. برای درمان این اختلال لازم است والدین نیز آموزش ببینند، چون که آن‌ها نقش تعیین کننده‌ای در روند درمان دارند.