درگذشت سنایی غزنوی، شاعر، حکیم و عارف بزرگ ایرانی

آثار سنایی

سنایی، یکی از پرُکارترین شاعران زبان و ادبیات فارسی است. علاوه بردیوان که شامل چهارده هزار بیت است، چند اثر منظوم و منثور دیگر دارد که عبارتند از:

1. حدیقه الحقیقه شامل ده باب از جمله: توحید، ذکر کلام باری، نعت نبی، فضیلت علم و معنی عقل، حکمت و امثال. این کتاب دگرگونی بسیاری در شعر فارسی پدیدآورد و شاعران را متوجّه آوردن معانی عقلی، حکمی و عرفانی در شعر کرد.

2. سیر العباد الی المعاد، منظومه ای است رمزی و عرفانی که در آنْ نوعی سفر به عالَم روحانیات بیان شده است.

3. کارنامه بلخ یا مُطایبه نامه، منظومه کوتاهی است در حدود پانصد بیت که سنایی به هنگام اقامت در بلخ سروده است.

4. تحریمَةُ القلم، مثنوی بسیار کوتاهی است در حدود صد بیت که خطاب به قلم سروده و سپس وارد مسائل عرفانی می شود.

5. مکاتیب سنایی، شامل چند نامه از حکیم سنایی است.

سنایی ارادت ویژه ای به خاندان پیامبر اسلام دارد و این ارادت، در جای جای آثارش قابل ملاحظه است. او در قصیده ای در نعت علی علیه السلام به وصف جان فشانی ها و خدمات ارزنده آن حضرت در راه استقرار دین اسلام پرداخته است:

سنایی در غزل سرایی نیز مانند قصیده سرایی، یک نوآور است؛ غزل های او، سرآغاز غزل های عرفانیِ ادب پارسی است. غزل های سنایی، مادرِ تمام «غزلیات شمس» و بسیاری از غزل های بلند و پُرشکوه شعر فارسی است.

محتوای غزلیات سناییْ عشق، معرفت و وارستگی از وجود خود است و صدای تپشِ دل، از یکایک غزل های او شنیده می شود.

توحید پروردگار، یکی از مباحثی است که سنایی در آثار خود بسیار بدان پرداخته است.

او غزلی درباره توحید و خداوند متعال دارد که بی شک یکی از زیباترین و دل نشین ترین غزلهای زبان فارسی است.

زبان این غزل، زبانی است ساده و دور از هر تکلف و این ویژگی، لطف و طراوت خاصی به غزل او بخشیده است.

شاعر در این غزل، صفات پروردگار را در شعر خود آورده و با سادگی در خور توجّهی، با خداوند به راز و نیاز پرداخته است:

قطعات سنایی نیز از جهت مضمون، جدا از غزلیات و قصاید او نیست.

قطعات او، مشتمل بر پند و اندرز به خلق در دوری از مردم آزاری، هم نشینی با بدان و غرور و نخوت؛ و نیز تشویق مردم به معاشرت با اهل خدا، بردباری، فروافتادگی، عزّت نفس، راست کاری و غنیمت دانستن وقت است.