خرمای عامه پسند طرود؛ از دار تا بار

به گزارش خبرگزاری صداوسیمای استان سمنان، اگر ۱۳۵ کیلومتری به جنوب شهر شاهرود سفر کنید، به روستای بیابانی مرکز دهستان طرود می رسید. روستایی که همچون مروارید در صدف دشت کویر جای دارد. این منطقه کویری، بزرگترین نخلستان شمال شرق کشور با پیشینه‌ی یک قرن را در خود جای داده و لقب مهد تولید خرما را از آن خود کرده است.

نخل داران شاهرودی در ۱۴۴ هکتار از نخلستان‌ها ارقام‌های مختلف کبکاب، زاهدی، شاهانی، مضافتی، برهی، مجول، پیارم و محلی، کشت می‌کنند. محصولاتی بازار پسند با برندی از استان سمنان که در جاده فروش بازار داخلی و خارجی، با دست انداز‌های بسیاری مواجه است.

کبکاب سلطان خرما‌های استان سمنان
عمده ارقام خرمای تولید شده در استان سمنان، به کبکاب تعلق دارد. میوه کبکاب در مرحله خارَک زرد رنگ، در مرحله رطب قهوه‌ای روشن و در حالت رسیده به صورت قهوه‌ای تیره در می‌آید.
این خرما از مغذی‌ترین و از پرخاصیت‌ترین خرماهاست که برای تامین انرژی بدن، بخصوص برای ورزشکاران که فعالیت‌های زیادی دارند، توصیه می‌شود. همچنین این خرما سرشار از ویتامین‌های A، C، B۱، B۲ است که برای سلامت بدن و قدرت بینایی مفید است.
مهدی قراییان، مدیر باغبانی سازمان جهاد کشاورزی استان سمنان می‌گوید: سطح زیر کشت خرما در شهرستان شاهرود ۱۱۵ هکتار است که ۶۵ هکتار آن بارور است و بقیه نهال است.
کارشناسان میگویند علیرغم این که امسال، زمان سال آوری نخل‌های شاهرود به شمار می‌رود، اما پیش بینی می‌شود امسال بیش از ۳۵۰ تن خرما از نخلستان‌های استان سمنان برداشت شود.
پس از برداشت محصولات، دغدغه‌های تازه‌ای آغاز می شود... دغدغه‌هایی از این دست که آیا بازار داخل و حتی خارج، سهم بیشتری به خرمای شاهرود می دهد؟

نبود سردخانه؛ پاشنه آشیل نخلداری
بالای درخت نگران است از تلف شدن محصولی که یک سال مراقبش بوده، به پایین که میرسد دغدغه بسته بندی و حفظ بیشتری از خرما‌ها در چشمانش جای میگیرد، اما هم چنان کنار همسر و فرزندانش بساط بگو و بخند خود را دارد تا خستگی به تن کسی نماند.
پاها، کم جان از بالابری‌های روزانه، دست‌ها خسته از دست چینی تک تک خرما‌های رسیده کبکاب.
خرما‌ها را که با سرعت بسته بندی می‌کند می گوید: این موقع از سال، همه همتمان را بر بسته بندی‌ها و رساندن خرما‌ها به بازار تازه خوری و فروش می گذاریم. این نوع از خرما‌ها سریع از شکل می‌افتند و ترش می‌شوند.
محصول تولیدی خرما در منطقه طرود که به ایستگاه اول برداشت رسیدند، به صورت تازه خوری در استان سمنان و استان‌های همجوار مصرف می‌شود. اما خرما‌های بعدی، با بسته بندی اولیه و ساده، راه بازار را پیش می گیرند تا از ترازو فروش عقب نمانند. چرا که علیرغم تمام نکات مثبت نهفته در خرما، زود فسادپذیر بودنش، بلای جانش شده و برای نگهداری طولانی مدت از آن، به سردخانه نیاز است. بیشتر نخل داران گلایه دارند از نبود سردخانه‌هایی که ظرفیت مغفول مانده حوزه کشاورزی شاهرود محسوب می‌شوند.
نخل داران در یک ماه کار برداشت محصولات خود  به سرعت خود را به بسته بندی خرما‌ها  برسانندو با سادگی تمام روانه بازار کنند تا از قافله فروش عقب نمانند و برچسب مرجوعی فاسد را نگیرند.

تولید ثروت با به روز رسانی داده‌های کشاورزی
مصوبات حوزه کشاورزی یکی پس از دیگری به مرحله اجرایی در می‌آید. از پرداخت تسهیلات تا به روز رسانی آموزش‌های نوین برای افزایش باردهی.
علی اصغر حجی رئیس جهاد کشاورزی شاهرود می‌گوید در سال زراعی ۱۳۹۹- ۱۴۰۰ بیش از ۷۰ میلیون تومان یارانه نهال خرما برای احداث نخلستان اختصاص یافته است تا نخل داران با خیالی آسوده محصولات خود را برداشت کنند.
سال آوری امسال نخل‌ها، خشکسالی و شوری آب، برداشت‌ها را تحت تاثیر خود قرار داده، اما این تسهیلات کمکی، می‌تواند نخل داران را از دغدغه فروش دور کند.
از طرفی، آموزش آموزه‌های نوین کشاورزی به نخل داران، می‌تواند سهمی در افزایش بازدهی محصولات داشته باشد.
موسوی مدیرعامل تعاون روستایی طرود می‌گوید: یکی از آموزش‌های لازم، لزوم به کار گیری سم پاشی علیه آفت کنه است. در خشکسالی، این آفت کنه وار به میوه‌ها میچسبند و از شیره سلولی برگچه‌های جوان می‌مکد و رنگ میوه را تغییر می‌دهد.
خسارت کنه به این نقطه بسنده نمی‌کند. با ایجاد شکاف بر روی میوه باعث خشک شدن و از دست دادن رطوبت میوه می‌شود و خرما تمام ویژگی‌های میوه‌ای بودنش را از دست میدهد.
مبارزه با کنه‌ها میتواند فیزیکی، بیولوژیکی و شیمیایی باشد.
در روش فیزیکی، نخل داران می‌توانند با هرس کردن از شیوع بیشتر کنه‌ها و آسیب‌ها جلوگیری کند، اما زحمت نخل دار دو چندان می‌شود و بازگشت کنه‌ها هم از احتمال بالایی برخوردار است.
در روش بیولوژیکی، نخل داران می‌توانند از نوعی دشمن طبیعی کنه به نام کفشدوزک کنه خوار استفاده کنند که این کفشدوزک پیشتر در مناطق جنوب کشور لانه گزینی می‌کند.
اما در روش شیمیایی، از سم پاشی استفاده می‌شود. نخل داران می‌توانند با استفاده از سم متناسب، از شیوع و افزایش جمعیت آفت‌های کنه در نخل‌ها در اواسط خردادماه جلوگیری کنند.
موسوی می‌افزاید: اینکه کدام سم متناسب کدام نخل است در آموزش‌های نوین به نخل داران توصیه می‌شود تا سم پاشی ضرری را متوجه کشاورز نکند و تنها افزایش بهره وری را برایشان به ارمغان بیاورد.


فراوری؛ ثروت آفرینی با ضایعات
خرما که به دست نخل داران بر زمین آرام گرفت، وارد مرحله آماده سازی می‌شوند. درجه‌های یک، دو، سه و چهار هر کدام میزبان خرما‌هایی است که کیفیتشان را به نمایش گذاشتند.
خرما‌های معیوب‌تر به درجه سه و چهار تعلق می‌گیرند و یک و دو‌ها پس از حذف مواد خارجی، رفع گرد و غبار‌ها و رطوبت اضافی، سنجش و بسته بندی می‌شوند. در این ایستگاه پایانی، نبود سکوی فراوری قابل شهود است.
هسته گیری و استفاده از خشکبار ها، داستان عامه پسند خرماهاست. اما فراوری خرما تنها به این قسمت منتهی نمی‌شود. تبدیل خرما درجه سه و چهار به شیره خرما و حتی فراوری آن به الکل، میتواند ورق فروش محصولات خرما طرود را برگرداند.
تولید الکل فراوری در طرود و فروش در بازار‌های داخلی و خارجی، مشتاقان این محصول با برندی از استان سمنان را به فکر می‌اندازد خصوصا در این روز‌هایی که بازار تقاضا الکل به سبب ویروس کووید ۱۹ افزایش دارد.
الکل اتیلیک حاصل از خرما علاوه بر مصارف طب در حوزه دارو سازی نیز قابل استفاده است. استفاده به عنوان حلال، کمک به تولید مواد آرایشی، تولید ضد یخ‌ها می‌تواند حوزه‌های دیگر مصرف الکل باشد.
لذا به کارگیری از ضایعات خرما در کارخانه های تولید الکل در استان سمنان نیازمند نگاه مسئولان مربوطه در تولید الکل است تا این ضرب المثل تعبیر نشود که آب در کوزه و ما گرد جهان میگردیم...


گردشگری حلقه مفقوده تولید در روستا‌ها
از روی فروش محصولات خرما کشاورزان که بگذریم، به روی دیگر سکه میرسیم به نام گردشگری.
اوج کار نخل داران شاهرودی از نیمه‌های شهریور تا نیمه‌ها مهرماه است. یک ماهی که باید طوری بار یک ساله‌ی خود را ببندند تا شرمنده خانواده‌ی خود نشوند. لذا بقیه سال را میتوانند با ایجاد کسب و کار در حوزه گردشگری، روزی بیشتری به دست بیاورند.

نخلستان‌های صد ساله، ۱۴۴ هکتار از زمین‌های طرود را به خود اختصاص داده است. ستبر، سربلند و سرافراز پهلو به پهلو در آسمان قد کشیدند و زیبایی و جذابیت بصری را رقم زدند، اما از دید گردشگران و مسئولان گردشگری پنهان ماندند!
استفاده از این ظرفیت ناب در استان سمنان راه توسعه را به روی مردمان این منطقه باز میکند و تولید ثروت را در خود روستا رقم میزند. اشتغالزایی، جوانان روستایی را پا بند خود روستا می‌کند تا رویا‌های خود را در با ادامه شغل آبا و اجدادی و گردشگری ادامه دهد و نرخ مهاجرت هم کاهش یابد.
هستند مسئولانی که با ایجاد نخلستان‌های مصنوعی در جنوب کشور، توجه برخی از گردشگران را به خود باز کردند. حال که این ظرفیت در استان  سمنان هم وجود دارد میتواند راهی باشد برای رونق اقتصادی از مبدا روستایی به شرط پشتیبانی ها، و مانع زدایی‌ها

نویسنده : مریم وفادار