نقش سواد رسانه ای در پیشگیری از وقوع جرم در جامعه

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما ، امروزه در جهان رسانه ای شده، رسانه‌ها سپهر اطلاعاتی هرجامعه به‌شمار می‌روند وکارکردهای مختلف اعم از آشکار و پنهان درحوزه‌های آموزش، اطلاع‌رسانی وآگاه‌سازی،تفریح وسرگرمی دارند.به تعبیری رسانه‌ها نقش دوگانه¬ای را درتولید جرم و هم در پیشگیری از طریق آموزش شهروندان و حساس سازی عموم جامعه ایفا می کنند.
به تعبیری رسانه ها می توانند با نحوه اطلاع رسانی خود و نوع محتواهای منتشر شده به تشدید احساس ناامنی، ترویج بزهکاری و حتی تشویق افراد مستعد به ارتکاب جرم بپردازند و از سوی دیگر با ایفای نقش اطلاع رسانی مسووﻻﻧﻪ وﺗﺮوﻳﺞ اﻟﮕﻮﻫﺎی زﻧﺪﮔﻲ ﺳﺎﻟﻢ، در ﻛﺎﻫﺶ وﻗﻮع ﺟﺮم و ﺗﺄﻣﻴﻦ اﺣﺴﺎس اﻣﻨﻴﺖ ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺎﺷﻨﺪ.

همچنین رﺳﺎﻧﻪﻫﺎ ﺑﺎ پوشش و بازنمایی رخدادهای ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﭘﺪﻳﺪه ﻫﺎی ﺟﻨﺎﻳﻲ، ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﻧﮕـﺮش ﺧﺎﺻـﻲ را ﺑـﻪ ﻣﺨﺎﻃﺒﺎن اﻟﻘﺎء ﻛﺮده، بلکه ﺑﻴﻨﺶﻫﺎی مخاطبان را ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﻴﺮ قرار می دهند.به عبارتی رسانه ها نه تنها در شکل دادن و مهارکردن جرایم مؤثر هستند، بلکه درساماندهی جرایم نیز نقش دارند و حتی نحوه ﻗﻀﺎوت و داوری مخاطبان درﺑـﺎره ﺟـﺮم و ﻧﻈـﺎم ﻋـﺪاﻟﺖ ﻛﻴﻔـﺮی را ﺳـﺎزﻣﺎن ﻣﻲ دﻫﻨﺪ و به نوعی تفسیر و تعابیر خود را از اخبار به مخاطبان القا میکنند.

در این میان آنچه که قابل تامل است اینکه مقوله ﺟﺮم درقالب های مختلف اﻃﻼع رﺳﺎﻧﻲ و بازنمایی رﺳﺎﻧﻪ ای ﻗﺮار ﻣـﻲ ﮔﻴـﺮد و ﻫﻤـﻮاره تحت تاثیر ﺳﻴﺎﺳـﺖ ﻫـﺎ، ﺧـﻂ ﻣـﺸﻲ ها و ﺟﻬﺖ گیری اﺻﻠﻲ رﺳﺎﻧﻪ هاﺳﺖ.
از همین رو رﺳﺎﻧﻪ ﻫﺎ از ﻳـﻚ ﺳـﻮ ظرفیت ﺗﺸﺪﻳﺪ اﺣﺴﺎس ﻧﺎاﻣﻨﻲ، ﺗﺮوﻳﺞ ﺑﺰﻫﻜﺎری و ﺗﺸﻮﻳﻖ اﻓﺮاد ﻣﺴﺘﻌﺪ ارﺗﻜـﺎب ﺟـﺮم را دارﻧﺪ و از ﺳﻮی دﻳﮕﺮ ﺑﺎ اﻳﻔﺎی ﻧﻘﺶ اﻃﻼع رﺳﺎﻧﻲ ﻣﺴوﻮﻻﻧﻪ وﺗﺮوﻳﺞ اﻟﮕﻮﻫﺎی زﻧﺪﮔﻲ ﺳﺎﻟﻢ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ در ﻛﺎﻫﺶ وﻗﻮع ﺟﺮم و ﺗﺄﻣﻴﻦ اﺣﺴﺎس اﻣﻨﻴﺖ ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺎﺷﻨﺪ.

بنابراین رسانه ها می توانند بهترین وسیله برای روشن شدن اذهان و تلفیق افکار و عقاید کاربران باشند. اما نحوه انعکاس بسیاری از محتواها توسط رسانه ها نیز دارای اهمیت است به گونه ای که رسانه ها با انعکاس برخی جرایم و شیوه های گوناگون ارتکاب جرم و اعمال خشونت می توانند در وقوع جرم در جامعه مؤثر باشند.
رسانه ها با بازنمایی جرایم و ناهنجاری هایی نظیر انواع خشونت ها، آسیب ها، کلاهبرداری و ... می توانند نوعی هیجان در رفتار کابران رسانه ها ایجاد کنند و آنها را در جهت بروز رفتار ناهنجار ترغیب کنند. در حالی که با تمسک به سواد رسانه ای و آشنایی با زوایای پنهان و آشکار فعالیت های رسانه ای با استفاده از این ابزار، مخاطبان می توانند خود، خانواده و فرزندانشان را از قربانی شدن در برابر جرایم یا ارتکاب جرم مصون و محفوظ نگاه دارند.

بنابرآنچه اشاره رفت واقعیت این است که از نظر صاحب نظران جامعه شناسی، شکل گیری هویت افراد، تحت تأثیر منابع گوناگونی است. عمده ترین این منابع، خانواده، رسانه های گروهی، مدرسه وگروه همسالان است، بنابراین رسانه‌ها بر حیات فرهنگی و سیاسی مخاطبان سلطه دارند و شهروندان از طریق بازنمایی های رسانه ای پدیده جرایم را مستقیم تجربه می کنند، بنابراین رسانه‌ها قادرند مدل‌های ارزشی و رفتاری پرقدرتی خلق کنند و در این مجهز شدن شهروندان به سواد رسانه ای علاوه بر اینکه می تواند مصرف رسانه‌ای آنها را لذت‌بخش‌تر کند، یک رابطه انفعالی را به یک رابطه فعال تبدیل نماید و در عین حال با فعال کردن خودآگاه، نقش موثری در پیشگیری از جرایم در مخاطبان داشته باشند.
با توجه به آنچه که اشاره رفت نگاهی همه جانبه به مقوله پیشگیری، برای کاهش زمینه‌های وقوع جرم ، در کنار آموزش های رسمی و غیر رسمی، در سطح مدارس، دانشگاه ها، خانواده ها ،ارتقای سطح سواد رسانه ای مخاطبان رسانه¬ها و کاربران فضای مجازی ، نقش با اهمیتی درپیشگیری از جرایم در جامعه دارد.