ثبت ملی "یخنی-پلو" درگز در فهرست میراث ناملموس ملی ایران

به گزارش خبرگزاری صداوسیما مرکز خراسان رضوی، مسئول دفتر ثبت آثار تاریخی و طبیعی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خراسان رضوی گفت: دانش بومی پخت "یخنی - پلو" درگز به شماره ۲۶۰۹ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

محمود طغرایی افزود: "یخنی" که در قاموس لغات فارسی به معنای پخته آمده را می‏‌توان مشهورترین و محبوب‏ترین خوراک بومی شهرستان درگز در استان خراسان رضوی دانست که همچنان نیز از اقبال زیادی برخوردار است.

وی ادامه داد: این خوراک، از گذشته تا کنون در مراسم، میهمانی‌‏ها و جشن‏ها تهیه می‌شده است همچنین معمولا برای پذیرایی از مهمانی که از اهمیت خاصی در نزد صاحبخانه برخوردار است یخنی پخته می‏‌شود.

طغرایی گفت: یخنی در اصل گوشت پخته شده بره یا بز است که به شیوه خاص خود در درگز پخته و به همراه برنج صرف می‌‏شود. برای تهیه این غذا، قطعات گوشت در پیاز تفت داده شده به همراه آب پخته می‏‌شود بدون این که هیچ ادویه‌‏ای به جز نمک بدان اضافه شود.

وی ادامه داد: اهمیت یخنی در نزد مردم درگز سبب شده که این خوراک همچنان جایگاه ویژه خود را به عنوان نخستین انتخاب برای غذای مجالس حفظ کند و مهارت پخت این غذا، سینه به سینه در میان اقوام مختلف درگز منتقل شده و آشپز‌های ماهر و پیشکسوت تلاش دارند که همچنان شیوه و دستورپخت ویژه یخنی را حفظ و اجرا کنند.

طغرایی با بیان این‌که در شهرستان درگز، اقوام گوناگون ازجمله کرد‌های کرمانج، ترک‏، فارس و ترکمن سکونت دارند افزود: هر یک ازاین اقوام دارای آداب و سنن و عناصر فرهنگی ویژه خود هستند، اما در برخی عناصر دارای اشتراک دارند و فرهنگ غذایی مشترک بخشی از میراث مشترک این اقوام است که از آن جمله می‌‏توان به یخنی اشاره کرد که همه این اقوام در مجالس شادی و سوگورای خود، برای پذیرایی از میهمانان از یخنی پلو استفاده می‏‌کنند.

او درباره ریشه واژه "یخنی" اظهار کرد: یَخنی در اصل واژه‏‌ای پهلوی به معنای پخته یا پخته شدن است، به همین دلیل در مناطق مختلف ایران و افغانستان گونه‌‏های مختلف یخنی همچون آبگوشت یخنی، یخنی نخود، یخنی کلم و یخنی بادمجان پخته می‏‌شود. با این‌حال در بیشتر فرهنگ لغت‏ها، از یخنی به‏‌عنوان گوشت پخته شده در مقابل گوشت خام نام برده می‏‌شود و یخنی کردن گوشت به معنای پختن آن کاربرد دارد که البته در مناطق جنوب کشور همچون بوشهر بدان "یاخنی" گفته می‏‌شود.