حضور موثر خیرین در درمان و بازپروری معتادان

به گزارش خبرنگار خبرگزاری صدا و سیما، برنامه «صف اول» شبکه خبر ساعت ۱۱ دیشب میزبان اسکندر مومنی، دبیر کل ستاد مبارزه با مواد مخدر بود تا در خصوص «سیاست ها، راهبرد‌ها و تصمیم‌های حوزه مقابله با مواد مخدر» با ایشان گفتگو کنند، متن گفتگوی کامل بدین شرح است:

 

 

* شرایط مناسبی نیست. تجارت مواد مخدر و درآمدزایی آن برای باند‌های بزرگ و باند‌های مافیایی یا برخی از دولت‌هایی که در این زمینه دست دارند و سود‌های فراوانی که جز چند تجارت بزرگ جهان است. مصرف مواد مخدر بنا بر اذعان سازمان ملل در دهه اخیر همانند دهه‌های گذشته در دنیا افزایش داشته و نکته‌ای را هم که فرمودید کاملا درست است که گرایش به مواد مخدر صنعتی روز افزون شده است. در چند دهه اخیر تبلیغات زیادی برای گرایش خانم‌ها به سمت اعتیاد داشتند و این باعث شده تا افزایش اعتیاد به مواد مخدر در بین خانم‌ها بیشتر از آقایان باشد.

 

 

* در حال حاضر بیش از ۹۰ درصد تریاک جهان در افغانستان تولید می‌شود، در یک کشور واقعا این یک فاجعه برای کشور‌های منطقه و برای همسایگان و همینطور برای جهان هست. بر اساس آمار‌های رسمی سازمان ملل در سال ۲۰۰۰ میلادی که آمریکایی‌ها و ناتو آنجا رو اشغال کردند، تولید مواد مخدر کمتر از ۲۰۰ تن بود، ۱۸۵ تن و در مقیاس هکتار حدود ۷۶۰۰ هکتار در سال ۲۰۰۰. این رقم در دو سال پیش به حدود ۹۵۰۰ تن رسید و از ۷۶۰۰ هکتار به ۳۲۸۰۰۰ هکتار سطح زیر کشت رسید، یعنی ۵۰ برابر افزایش پیدا کرد ظرف ۲ دهه اشغال افغانستان توسط آمریکایی‌ها و این یعنی یک فاجعه بسیار بزرگ اقتصاد محلی، اقتصاد خرد که اقتصاد خانواده رو نابود کردند.

 بسیاری از خانواده‌ها به هر حال با یک تعداد دام و کشاورزی‌های محلی خودشان را اداره می‌کردند، الان تک محصولی شده یعنی یک در آمد بسیار زیادی ایجاد شده در طی این فواصل که جایگزینی کار آسانی نیست. اعلام کردند در اینجا که سر فرصت بهش می‌پردازیم که نتیجه این ممنوعیت را باید در عمل ببینیم، اما آمریکایی‌ها در اینجا بزرگترین ظلم و جنایت را علیه مردم افغانستان، منطقه و دنیا انجام دادند.

 

البته گزارش‌هایی هم داشتیم که هواپیما‌های ناتو و آمریکایی‌ها رسما مواد مخدر را به کشور‌های مختلف دنیا قاچاق می‌کردند و باز هم تاکید می‌کنم آمار‌های ما بیشتر از این است. این آمار رسمی در سامانه‌های سازمان ملل هم وجود دارد. این میزان از سال ۲۰۰۰ تا پایان زمانی که آنجا را اشغال کردند افزایش قابل توجه کشت را هم داشتیم، اما یک اتفاق دیگری هم افتاد. شاید اون کمی مقفول مانده باشد. همواره گفته شده تریاک به این میزان رسیده، اما متاسفانه باید بگوییم تولید مواد مخدر صنعتی هم افزایش قابل توجهی در افغانستان داشته. این مواد مخدر صنعتی چه چیزی نیاز دارند، یک مواد اولیه که به آن میگویند پیش ساز و این پیش ساز‌ها به خودی خود ممنوع نیستند و در همه‌ی دنیا مواد اولیه هستند که در اون‌ها صنایع شیمیایی، رنگسازی و خیلی چیز‌های دیگه کاربرد دارند، اما پایه‌ی اصلی و مواد اولیه‌ی تولید مواد مخدر صنعتی هم هستند. این یک دوم نیاز به دانش پیشرفته‌ای دارد، یعنی تحصیل کرده‌هایی در رشته‌ی شیمی این را باید تولید بکنند و سوم هم به فناوری‌های جدید یعنی مواد اولیه، فناوری، دانش که هیچ کدام از این‌ها در افغانستان نیست. همه‌ی مواد اولیه و پیشساز‌ها از کشور‌های دیگر به ویژه اروپایی‌ها به افغانستان می‌آید و تبدیل به شیشه میشود و دوباره برمیگردد به کل جهان که این همان اتفاق خطر ناک‌تر از افزایش است.

 

 

* بله کاملا روشن است اتفاقا یکی از مباحثی که من در اجلاس اسفند ماه در سازمان ملل مطرح کردم همین بود که مورد قبول آن‌ها هم بود، که تمهیداتی رو اتخاذ بکنند که جلوی مواد پیشساز را در افغانستان بگیرند. این کاملا روشن است حتی در آن بذر‌ها هم آن مواد مخدر صنعتی و خشخاش هم، بذر هاشون را اصلاح کردند و پر بازده کردند نژادشان را، ولی مواد مخدر صنعتی هم که در هر سه آن‌ها هم فناوری هم دانش و هم مواد اولیه است، اذعان دارند که چیز پوشیده‌ای نیست و مراتب خطراتش قابل مقایسه نیست با مواد مخدر سنتی، متاسفانه گسترش پیدا کرده و افزایش قابل توجهی یافته و دوباره از آنجا به همه دنیا برمی گردد. ما معتقدیم دودش به چشم همه میرود، حالا کشور‌های منطقه همسایه‌ها بیشتر و همینطور غربی‌ها که اگر جلویش را نگیرند جوان‌های خودشان شدیدا درگیر میشوند، که شدند. این یکی از خطرات بسیار جدی است و جنایاتی است که آمریکایی‌ها در افغانستان انجام دادند. 

 

 

* ما در منطقه یک سازمان ملل داریم که خیلی تلاش میکند و یک افغانستان داریم که آمریکایی‌ها بر آن‌ها تسلط دارند – مخصوصاً مواد مخدر صنعتی که شاید اگر خیلی از منطقه هم دور بودند به خود آن‌ها هم برگشت نمیکرد، بنابراین نه تنها انگیزه‌ای نداشتند از آن سمت انگیزه بیشتری داشتند که این گسترش پیدا بکند، این یک بیماری فراگیر بماند در افغانستان برای اینکه تسلطشان را حفظ کنند. حالا برخی از کشور‌ها و سازمان ملل می‌خواهند تلاش‌هایی بکنند یا شعار‌هایی بدهند، حتی در همین سه سال اخیر، ۸ بار، به طور رسمی از ایران تقدیر شد، ما نیازی به تقدیر و تشکر آن‌ها نداریم، تنها خواسته ما از آن‌ها این است که به مردم و جوانان خودتان کمک کنید تا در دام اعتیاد نیفتند.

 

برای ما فرقی ندارد که این مواد مخدر بخواهد جوان ایرانی را آلوده بکند یا جوان غربی را، خوب چرا برای شما فرقی دارد، به خودتان کمک کنید. ایران در خط مقدم مبارزه قرار دارد و در همین یک سال اخیر حدود ۱۳ شهید تقدیم کردیم، برای ما هیچ فرقی ندارد که این مواد بخواهد داخل توزیع بشود یا ترانزیت بشود، شما یک مقداری همت کنید برای خودتان، برای جوانانتان، آماری که در ابتدا گفتم شیوع مواد مخدر در ده سال اخیر افزایش داشته این در کشور‌های غربی و اروپایی افزایشش خیلی بیشتر بوده، این میانگین دنیاست پس در کشور‌های غربی افزایش خیلی زیادی داشته به گونه‌ای که آی ان سی هیات بین المللی کنترل مواد مخدر اخطار رسمی و هشدار رسمی داد و اعلام کرد ۵۰ درصد فروش مواد مخدر در فضای مجازی در سه کشور اروپایی صورت میگیرد و این مستقیماً همه دنیا را درگیر کرده است. ما داریم به نمایندگی از دنیا مبارزه می‌کنیم، منشاء تولید افغانستان است اگر ما فکری برای آنجا نکنیم و الگوی کشت را تغییر ندهیم و کمک نکنیم به اقتصاد مردم، که مردم به هر حال نیازی به این نداشته باشند و بتوانند با اقتصاد‌ها و تغییر الگوی کشت خودشان را اداره بکنند، یک اداره حداقلی بکنند در غیراین صورت امکان این نیست که ما بخواهیم تمام کشور‌های دیگر مبارزه بکنند و جلوی این مواد مخدر را بگیرند. 

 

 

* خوب اولاً ما باید این را در عمل ببینیم، الان اعلام کردند و شعار دادند و گفتند که به هر حال این‌هایی که قبل از صدور فرمان بوده تولید شده، خوب حالا تجارتش آزاد. ما هر اقدامی که منجر به کاهش تولید مواد مخدر بشود در افغانستان حمایت می‌کنیم و هر کمکی هم از دستمان بر بیاید انجام میدهیم. این سیاست قطعی جمهوری اسلامی است، همین شعار را هم ما به فال نیک میگیریم، ولی ما باید در عمل ببینیم، یعنی همانند همان ۲۰ سال پیش این چند اتفاق میتواند بیفتد، یعنی در تحلیلی، ما باید در عمل و در زمان فصل کشت ببینیم که سطح زیر کشت چقدر آمده پایین، که این کاهش تولید مواد مخدر یک اقدام مناسبی است. نکته بعدی که من در مقدمه بحث هم داشتیم افزایش روزافزون مواد مخددر صنعتی در افغانستان است، اگر جلوی مواد مخدر سنتی و صنعتی گرفته نشود، در واقع نتیجه عکس میتواند داشته باشد. اگر این اتفاق نیفتد، ما این هشدار را میدهیم، هم در افغانستان هم به کشور‌های منطقه که اگر مواد مخدر صنعتی جای مواد مخدر سنتی را بگیرد، کما اینکه در چند سال اخیر این اتفاق افتاده، این یک فاجعه بسیار بزرگتر است. هم کارگاه‌های تولید شیشه مواد مخدر صنعتی باید کنترل بشه و هم جلوی پیش ساز‌ها گرفته بشود، آن‌ها جهت اصلی باید باشد، هم مواد مخدر سنتی مثل تریاک، اگر این اتفاق خطرناک پیش میاید که بروند حالا هم معتادین و هم گرایش برود سمت صنعتی که واقعاً درمانش بسیار بسیار سخت است یعنی باید بگوییم که جزء بیماری‌های لاعلاج مواد مخدر صنعتی است. 

 

 

* بله الحمدالله قدرت کشفمون افزایش پیدا کرده در داخل، ما سه تا سیاست را در حوزه مقابله با مواد مخدر داریم، چون حوزه مواد مخدر بسیار گسترده است، حوزه مقابله، درمان و پیشگیری توانمند سازی است. ما در حوزه مقابله سه تا رویکرد اصلی رو قائل شدیم، یک تمرکز بر مرز شرق کشور، دو تمرکز بر اقدامات اطلاعاتی، سه تمرکز بر باند‌های بزرگ و همین سه رویکرد و هدفگذاری که عمده اش توسط مجاهدان و ایثارگران نیروی انتظامی صورت میگیرد و موجب شد که ما کشفیات مواد مخدرمان از هفتصد و خورده‌ای تن به هزار و دویست تن در سال ۹۹ و سال ۱۴۰۰ و طی این دو سال به بالای هزار تن برسد؛ و باز نکته قابل توجه این است که تعداد شهدامون کمتر شد، چون تمرکز بر کار اطلاعاتی بیش از ۷۰ درصد و کشفیات ما از کار اطلاعاتی نزدیک به ۷۴ درصد بود، باز هم بیش از ۷۰ درصد کشفیات ما در شرق و آسیای شرق، ۲۸ درصد به کل کشور و حدود ۷۴ درصد مربوط به شرق کشور بود و همین اقدامات موجب شد کشفیاتمان بیشتر شود، در حالی که طی این دو سه ساله تولید افزایش پیدا نکرده یعنی به اون حداکثر خودش از ۲۰۰ تن به ۹۵۰۰ تن رسید و با ثبات آن ما اقداماتمون گسترده‌تر شد، چون تجهیزات پیشرفته آوردیم، در واقع جمهوری اسلامی ایران هزینه کرد و موجب شد که قدرت کشف ما اضافه بشود و ما تنها عدد کشف برایمان مهم نیست، ضربه به بنیان‌های اقتصادی مواد مخدر هم افزایش پیدا کرد، یعنی از حدود ۴ هزار میلیارد تومان رسید به ۱۶ هزار میلیارد تومان.

 

آقای عابدینی اگر شما قاچاقچی بزرگ را بگیرید و اعدامش هم کنید، اگر به بنیان‌های مالی اش ضربه نخورد، جانشین‌ها و نفرات دیگه و بستگانش آن باند را ادامه می‌دهند، ولی اگر قوانین ما بازدارندگیش ادامه داشته باشد آن باند بزرگ را که گرفتیم بنیان‌های مالیش ضربه بخورد از داخل زندان هیچ کاری نمیتواند بکند، حتی اگر اعدام هم بشود. من نمی‌خواهم بگویم که اعدام بشود یا نشود، می‌خواهم بگویم اگر به بنیان‌های مالی اش ضربه نخورد چه اعدام بشود چه نشود از داخل زندان اداره می‌کند و اگر اعدام بشود کسان دیگری اون باند را اداره می‌کنند، این مهمترین چیز ضربه به بنیان‌های مالی است. ما به ۱۶ هزار میلیارد تومان ضربه از ۴ رسیدیم به ۱۶ هزار میلیارد تومان همه شاخص هامان در مقابله شاخص‌های خوبی بوده و این را ما در همه دنیا و همه کشور‌ها انجام می‌دهیم و خیلی از این مواد مقصدش به سمت اروپاست، البته من پیش ساز‌ها را نیاوردم و این فقط مواد مخدر رسمی است، پیش ساز‌هایی که کاربرد دو گانه دارند و مقصدشون افغانستان است برای تولید مواد مخدر صنعتی که آن میزانش زیاد است.

 

 

* کمک‌های کشور‌های خارج از مرزهایمان در حوزه مقابله با توزیع مواد مخدر خیلی کم است و از طرفی هم ما به علت تحریم ها، امکان واردات تجهیزات جدید برای مقابله با قاچاقچیان مواد مخدر را نداریم، درحالی که بسیاری از قاچاقچیان تجهیزات به روزتری نسبت به ما دارند. در یک سال گذشته، بیش از ۱۲ همسر، سرپرست و همسرشان را از دست داده اند.

 

 

* سازمان ملل رسما به ایران اعلام کرده است که برای خرید تجهیزات تحریم نیستید، اما در عمل به تحریم‌های لایه به لایه برخورد می‌کنیم. ایران در حوزه مبارزه با مواد مخدر به هیچ وجه کوتاه نمی‌آید و بدون تجهیزات هم پای کار است و نیازی به تشکر غربی‌ها هم ندارد.

 

 

* اقدامات بسیار خوبی در یکسال گذشته صورت گرفت و همه دستگاه‌ها در یک اقدام جهادی توانستند ظرفیت مراکز نگهداری معتادان متجاهر را از ۴ هزار نفر به ۱۶ هزار نفر برسانند. نگاهمان به این افراد در جامعه باید به عنوان «بیمار» باشد و سعی کنیم این افراد را برای درمان جمع آوری کرده و سپس در مراکز نگهداری، توانمندسازی آن‌ها در حوزه اشتغال و مهارت آموزی، اولویت اصلی ما باشد. همه این‌ها مستلزم این است که خانواده، مردم و صدا و سیما هم در کنار دولت همکاری کنند تا این افراد بعد از ترک اعتیادشان در جامعه مورد پذیرش قرار بگیرند. ناگفته نماند که برای مردمی سازی مبارزه با مواد مخدر، خیرین هم پای کار آمدند و با ساخت مراکز درمانی و فرهنگی و اشتغالزایی کمک قابل توجهی داشتند.

 

 

* نشستی با حضور خیرین در ستاد مبارزه با مواد مخدر برگزار شد و نتیجه جلسه، اختصاص اتاقی مجزا برای خیرین شد تا آن‌ها به راحتی بتوانند تسهیلات را مدیریت و موانع را رفع کنند.

 

 

* برای هماهنگی بیشتر میان دستگاه ها، جلساتی را در ستاد برگزار می‌کنیم تا چراغ مسیری که در آن هستیم، روشن شود. معتاد ملزم است که برود خودش را درمان کند و اگر درمان نکرد و تجاهر به اعتیاد کرد مجرم است و تا زمانی که تحت درمان بوده و گواهی داشته باشد، از تعقیب معاف است.