تولید دانش و فناوری از مهمترین شاخص‌های مرجعیت علمی

به گزارش خبرنگار خبرگزاری صدا و سیما، «یونس پناهی» در سخنرانی خود با عنوان «تهدید‌های سلامت و راهکار‌های برون رفت با تمرکز بر مرجعیت علمی» در نشست روسای دانشگاه‌ها و دانشکده‌های علوم پزشکی کشور به میزبانی دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، افزود: در تولید علم ایران رتبه اول را در کشور‌های منطقه دارد و سال گذشته رتبه ۱۶ جهانی را داشت که امسال رتبه ۱۵ را به دست آورده است.

وی با بیان اینکه میانگین سرعت تولید علم در دنیا ۵ درصد است، ادامه داد: شتاب تولید علم (میانگین رشد سالیانه علم) در آمریکا ۳.۶، در آلمان ۴ و در هلند ۴.۳ است. در کل، سرعت تولید علم در غرب نسبت به شرق کمتر شده است.

معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت گفت: هم اکنون میانگین سرعت تولید علم در چین ۱۱، سنگاپور ۸، مالزی ۹.۹، ایران ۷.۷۴، عربستان ۱۲.۶، ترکیه ۷.۵ و در امارات ۱۳.۳ است.

پناهی افزود: در بحث آینده‌نگاری و تعیین رشد سالیانه، میانگین تولید علم در دانشگاه‌های ایران، ۸.۳۱ درصد است. سرعت ۱۰ دانشگاه علوم پزشکی در تولید علم از میانگین سرعت رشد تولید علمی در کشور کمتر است.

وی، این دانشگاه‌ها را شامل سه دانشگاه تیپ یک، پنج دانشگاه تیپ دو و سه دانشگاه علوم پزشکی تیپ سه دانست و گفت: در زمینه انتشار مجلات علمی، پژوهشی با ۴۶۷ مجله بعد از ترکیه، ایران رتبه دوم منطقه را دارد.

معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت افزود: وضعیت ایران در دومین شاخص مرجعیت علمی، یعنی ترجمان دانش و کاربست آن، از میانگین جهانی پایین‌تر است. در دنیا ۵ درصد کل پژوهش‌ها منجر به محصول می‌شود.

پناهی گفت: اختراعات یا ایده‌ها باید منجر به یک محصول یا یک خدمت یا یک تغییر رفتار شود تا شاخص دوم مرجعیت علمی یعنی ترجمان دانش در کشور رشد کند.

وی تاکید کرد: در سومین شاخص که تولید تکنولوژی است رتبه ایران در سال ۲۰۲۰ در دنیا ۶۷ بود، در سال ۲۰۲۱ این رتبه به ۶۰ رسید و اکنون رتبه ۵۳ دنیا را داریم.

معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت گفت: در شاخص تولید تکنولوژی هم سرعت رشد کشور‌های منطقه بالاست و باید بتوانیم مراکز رشد، نوآوری، دانش بنیان و پارک‌های علم و فناوری خود را تقویت کنیم. دانش بنیان‌ها در کشور ۱۶ درصد میانگین رشد سالیانه دارند.

هر دانشمند یک دیپلمات

پناهی افزود: در شاخص بعدی مرجعیت علمی که دیپلماسی سلامت و مورد تاکید ویژه وزیر بهداشت است، هر دانشمند ایرانی باید یک دیپلمات علمی برای ایران در جهان باشد، رشد تولید علمی بدون ارتباط با محافل جهانی ممکن نیست.

وی گفت: در پنجمین شاخص مرجعیت علمی که بهبود اقتصاد دانش بنیان است باید بگوییم در کل، استفاده از دانش برای اقتصاد یک معضل جهانی است.

معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت تاکید کرد: باید با ایجاد دانشگاه‌های نسل سه و چهار که دانشگاه‌های ثروت آفرین و اجتماعی هستند به ارتقای این شاخص کمک کنیم.

تدوین نقشه مرجعیت علمی

پناهی گفت: برای تدوین نقشه مرجعیت علمی همه الزامات، امکانات و ابزار‌هایی که در کشور وجود دارد، بر پایه افزایش بهره‌وری احصا کرده‌ایم. در همه این شاخص‌های پنجگانه آینده پژوهی نقش اساسی دارد و نقشه نهایی مدل‌های مرجع شدن تهیه شده‌اند.

وی افزود: با برگزاری جلسات با دانشمندان ایرانی یک درصد در جهان، ۳۰۰ برگزیده جشنواره رازی، برترین‌های المپیاد‌های علمی و استادان داخل و خارج از کشور، از تجارب آن‌ها به عنوان منابع نیروی انسانی در اکوسیستم مرجعیت علمی بهره برده‌ایم.

معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت ادامه داد: در کشور ۹۰۰ مرکز تحقیقاتی، ۶۰ پژوهشکده، ۲۵ شبکه تحقیقاتی، ۸۴ کوهورت و ۲۰ پرشین کوهورت داریم که ساز و کار مناسبی برای به کارگیری اولویت‌ها و امکانات در مرجعیت علمی است.

ایجاد زنجیره تولید محصول

پناهی گفت: باید بتوانیم زنجیره تولید علمی که تبدیل به محصول شود را در دانشگاه‌های علوم پزشکی ایجاد کنیم و با کمک دانش‌بنیان‌ها و پارک‌های علم و فناوری فاصله بین دانشگاه و صنعت را کاهش دهیم.

وی، کسب مرجعیت علمی ایران در جهان را یکی از مطالبات مقام معظم رهبری دانست و افزود: توجه به تهدید‌های حوزه سلامت همچون تهدیدات غذایی یا اعتیاد و کاهش بار بیماری‌ها منجر به شکوفایی اقتصادی کشور می‌شود.

معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت با اشاره به تغییر سیمای بار بیماری‌ها در دنیا بین سال ۱۹۹۰ تا ۲۰۱۹ از بار بیماری‌های واگیر به بیماری‌های نوپدید مانند کرونا و بیماری‌های غیرواگیر همچون سرطان‌ها، قلبی، عروقی و دیابت یاد کرد و ادامه داد: وزارت بهداشت آمادگی دارد از طرح‌های تحقیقاتی محصول محور تا ۴۰۰ میلیارد تومان پشتیبانی کند.