ایجاد خانه ملی گفتگوی آزاد در دانشگاهها

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، برنامه مجله علمی روزنه در رادیو گفتگو میزبان آقای دکتر علی اکبر مسگر معاون هیأت حمایت از کرسی های نظریه پردازی ، نقد و مناظره بود تا به بررسی نحوه و چگونگی تأسیس خانه ملی گفتگوی آزاد در دانشگاههای کشور بپردازد.

مجری : خانه ملی گفت و گوی آزاد در دانشگاهها چگونه تعریف می شود ؟
مسگر : بر اساس مصوبه سال 96 جلسه شورای عالی انقلاب فرهنگی در مورخ 5 دی 1385 خانه ملی گفت و گوی آزاد با هدف نقد و گفت و گو و عرضه دیدگاههای آزاد تاسیس شد .
وظیفه اصلی این خانه صیانت از مناظره کنندگانی است که بناست راجع به مهم ترین مسائل اساسی کشور ، مهم ترین مسائل علمی که تا آن روز به آن رسیدند یافته هایشان پیرامونش با حفظ صیانت گفتگو کنند . این هدف اصلی تاسیس ملی خانه گفتگوی آزاد است .
مجری : چه اندازه فعال بوده و توانسته که اهدافی که برای خودش این خانه ملی در نظر گرفته را کاملا به اهدافش پایبند باشد تا به این لحظه ؟
مسگر : من یک توضیحی بدهم . خانه ملی گفت و گوی آزاد از تاریخی که محضرتان عرض کردم یعنی سال 85 تا به امروز که 1401 هستیم تاسیس نشده بود ، دلایل زیادی برای این تاسیس وجود داشت که الحمدالله در دوره جدید ما اساسنامه خانه ملی را اصلاح کردیم این را به تصویب مجمع رساندیم و برای ابلاغ آن صحن شورای عالی انقلاب فرهنگی فرستادیم . این مصوبه به تازگی یعنی همین ده روز اخیر اصلاح و ابلاغ شده برای اجرا .
ما حدود 410 مرکز علمی در سراسر کشور نامه ای را ارسال کردیم و از آنها خواستیم که خانه ملی گفت و گوی آزاد را در دانشگاهها و مراکز آموزش عالی برپا کنند . دومین کاری که صورت گرفت جلسه با معاونت سیاسی ریاست جمهوری و همچنین معاونت حقوقی پارلمانی بود که صیانت های لازم در این خصوص برای حفظ آزادی پس از بیان مناظره کنندگان صورت می گرفت و بحمدالله هم آیین نامه اش تدوین شده و هم گفت و گوهای خوبی صورت گرفته که حداقل بشود یک گفتگوی سیو و امنی را در خانه ملی ترتیب داد .
مجری : این نامه هایی که ارسال شده تا چه اندازه ترتیب اثر داده شده ؟
مسگر : ما هنوز فیدبک لازمی در این خصوص نگرفتیم چون عرض کردم ما شاید حدود 15-20 روز است که تازه این کار را انجام دادیم اساسنامه را کاملا اصلاح کردیم با دانشگاهها مکاتبه کردیم و الان در مرحله ای هستیم که دانشگاه بناست به ما یک گزارش شش ماهه بدهند که مثلا اگر خانه گفت و گوی ملی آزاد تاسیس شد ، چه مسئولی را می گمارند ؟ چه برنامه ای دارند ؟ چه موضوعاتی را می خواهند پیرامونش گفت و گو کنند و چه کسانی را می خواهند دعوت کنند . خانه ملی آزاد خوبی که دارد برخی از گفت وگوها و هیجاناتی که مثلا امکان دارد در خیابان مطرح شود در یک جای امن پیرامونش گفته شود و ممکن است که مثلا گزارش های سیاستی خیلی خوبی هم و راهکارهای خیلی خوبی هم از این مناظرات امن و سیو استخراج کرد .
مجری : بخصوص که در دانشگاههایمان نخبگانی هم دارند تحصیل می کنند که باید به نظراتشان اهمیت داده شود . فکر می کنید چقدر زمان ببرد ؟ که به طور کامل راه بیفتد ؟
مسگر : ما الان یک توسعه ای که پیدا کردیم در این 15-16 سالی که دچار انحصار تدریجی بود خانه ملی برپا کردیم یعنی این دو هفته است که این اتفاق افتاده و ما توانستیم که این اتفاق بزرگ را تقدیم کنیم به ساحت فرهنگی کشور .
الان مکاتباتش شکل گرفته ، اساسنامه هایش اصلاح شده و یک شیوه نامه اجرایی هم برای تمشیت برگزار کنندگان ارسال شده است . ماالان در مرحله ای هستیم ...
مجری : این بخش تمشیت برگزار کنندگان را می شود یک کم توضیح بدهید ؟
مسگر : یک اساسنامه ای دارد خانه ملی گفت و گوی آزاد که قرار است در تهران به شکلی یک خانه به صورت نمادین تاسیس شود . این خانه شعبی دارد امکان دارد معاونت حقوقی معاونت ریاست جمهوری یک شعبه داشته باشد در استانداری ها یک شعبه داشته باشد در تمامی مراکز آموزش عالی ، حتی در مدرسه ها ، ما حتی مدارس متوسطه را هم آوردیم امکان دارد شعبه ای داشته باشیم هر کدام از این ها با توجه به الزاماتی که دارند یک دیتا بیس حقوقی دارند که متناسب با اساسنامه می آیند برگزار می کنند که مثلا شرایط گفت و گو چه باشد و هدف چه باشد و غیره.

 این شیوه نامه اجرایی که برای تمشیت برگزار کنندگان هست این که مثلا مکان مورد نظر خانه چطور باشد . شیوه ارائه مناظره کنندگان به چه صورت باشد . ورود دانشگاه به چه صورت باشد . حمایت های بعدی از مناظره کنندگان به چه صورت باشد . این که ذیل به عنوان شیوه نامه اجرایی اساسنامه خانه ملی گفت و گوی آزاد به دانشگاه ابلاغ شده است .
مجری : ایا به مناظره کنندگان هم یا بهرحال کسانی که می خواهند بیایند نظراتشان را عنوان کنند ، چارت یا یک چارچوب خاصی پیشنهاد می شود ؟ گفته می شود که باید آن را رعایت کنند ؟
مسگر : خیر گفت و گو از آنجایی که خانه ملی گفت و گوی آزاد بحثش آزاد است صرفا چارچوب های ساختاری وجود دارد به لحاظ محتوایی هیچگونه ممانعتی برای ایراد هرگونه بحثی در خانه وجود ندارد .
مجری : از نظر اخلاقی و ادبیات و گفتمان چطور ؟
مسگر : در اساسنامه آمده با رعایت منطق و آزادی و رعایت اخلاق و هم ترازی . این یک توصیه ای است که می شود صرفا برای این توصیه اولیه داشت استحصار دارید برای یک مناظره ممکن است بحث داغ باشد و گفت و گوهایی صورت بگیرد که شاید به یک هیجان و جنجالی در واقع بینجامد ما ورودی در واقع به محتوا نداریم چون تلقی ما این هست که وقتی که ما از دو نخبه دعوت کردیم برای مهم ترین مسائل ملی کشور، گفت و گو کنند حتما مصالح عالی مملکت را در نظر دارند و حتما اخلاق و ادب و آن مراتب گفت و گوی علمی حتما مراعات خواهد شد .
لذا ورودی در محتوا نداریم ما ، یعنی احساس می کنیم که وقتی دو نفر آمدند و نشستند و دارند راجع به مسائل اساسی با هم صحبت می کنند حتما شأنی دارند که ما ورودمان به محتوا شاید اصلا دقیق نباشد.
مجری : موسسین و کسانی که خانه ملی گفت و گو را فکر کردند که باید تاسیس شود و ایجاد شود برآیندشان ، چشم اندازشان از این بستر فرهنگی نظریه پردازی چیست ؟
مسگر : ما دو تا مطلب را داریم هیأت حمایت از کرسی های نظریه پردازی نقد و مناظره سال 1381 در پی فرمان مقام معظم رهبری تاسیس شد ، سال 85 خانه ملی گفت و گوی آزاد به هیأت حمایت سپرده شد هیأت خودش بر اساس مطالبه دانشگاهیان و حوزویان یعنی یک نهادی که بیاید از نهال علوم انسانی که استحضار دارید در مقابل علوم فنی و مهندسی و پایه و پزشکی ظریف تر است حمایت کند لذا اسمش شد هیأت حمایت از کرسی های نظریه پردازی صرفا هم در حوزه علوم انسانی و معارف دینی و هنر . سال 1385 خانه ملی گفت و گوی آزاد الحاقیه ای بود و مصوبه ای بود که به هیأت حمایت سپرده شد یعنی هیأت حمایت متولی اصلی خانه ملی گفت و گوی آزاد شد .
اینجا شکل مناظرات دو شکل شد ؛ یکی مناظرات ، گفت و گوها و کرسی های نظریه پردازی علمی ، یکی کرسی های آزاد اندیشی و مناظرات فرهنگی اجتماعی ؛ کرسی هایی که مربوط به مناظرات فرهنگی اجتماعی و سیاسی و آزاداندیشی می شد در خانه ملی گفت و گوی آزاد پیگیری خواهد شد و مسائلی که راجع به کرسی های نظریه پردازی ، نقد و نوآوری هست در هیأت حمایت کماکان دنبال خواهد شد .
مجری : در گذشته نه چندان دور گاه در برنامه های تلویزیونی و خبری می دیدیم که تریبون های آزادی در دانشگاهها هستند و یا در مکان های مختلف و دانشجوها می آیند و نظراتشان را راجع به مسائل سیاسی ، اجتماعی ، اقتصادی و فرهنگی بیان می کنند . آیا این تریبون های آزاد هم جزو همین طرح ما می توانیم محاسبه شان کنیم یا نه آنها یک برنامه دیگری بوده است ؟
مسگر : آنها کرسی های آزاداندیشی بود که در دانشگاهها ایجاد می شد خانه ملی گفت و گوهای آزاد همه این ها را پوشش می دهد منتها ما سعی کردیم که گام به گام پروژه را پیش ببریم یعنی گام اولیه ما این است که از نخبگان دعوت کنیم تا بلکه هم بتوانیم برای مشکلات کشور راهکاری اساسی دریافت کنیم . باب خانه برای حتی افرادی که هیچگونه رتبه علمی هم ندارند باز هست .

 مجری : چه بسا که همین نخبگانی که شما اشاره فرمودید وقتی می آیند و صحبت و مناظره می کنند و نقد می کنند و نظریه می دهند چه بسا شنونده هایی که در آن مجلس هستند آنها هم یک قدری ذهن شان تغییر پیدا می کند و سوال های بیشتری در ذهن شان ایجاد می شود سوال هایی که بتواند سازنده باشد و آنها را به فکر بیاندازد ، به فکر های جدید ، اتفاق های جدید و کارهای جدید و سازنده که می شود انجام داد و آنها هم به میدان بیایند و کمک کنند .
مسگر : همین طور است من اذعان کنم به فرمایش مفید شما آنهم این است که نخبگان احساس مشارکت می کنند و می دانند که یک ساختاری پشتیبان این ها هست و حمایتگر این ها هست اگر مثلا مطلبی را می خواهند بیان کنند گاها شاید مثلا طعنه به طعنه یک خطوط قرمز بزند توسط یک نهاد حمایت شوند . این یک کنش حداکثری و یک میثاق و وفاق همگانی تری را در بین نخبگان برای جذب شان ، برای حل مشکلات اساسی کشور پدید می آورد و به نظر من خانه ملی گفت و گوی آزاد دقیقا محلی است برای اجماع و وفاق و آشتی ملی تمامی احزاب ، جریانات و نخبگان ملی میهن مان .
مجری : چه بسا پس از آن برخی از مسئولین و دست اندرکاران ، مسئولین نهادها ، سازمان ها و خیلی جاهای دیگر که بتوانند در راستای آ« گفت و گوها پاسخگو باشند یا اهل تعامل باشند هم در این گفت و گوها حضور پیدا کنند و همانجا بتوانند پاسخ بدهند به نخبگان یا این که شبهات را از میان بردارند یا سوتفاهم ها را بردارند و اتفاق های خیلی سازنده ای می تواند بیفتد .
مسگر : دقیقا همین است ، رفع شبهات ، بحث اساسی در کرسی ها همین بود .
مجری : چه بسا مسائلی را مطرح می کنند نخبگان و دانشجویان عزیزمان و این مسائل قبلا کار شده رویشان ، و بخاطر این که در لایه های امنیتی کشورمان حتی ، که همگان در جریان نیستند ، اطلاع ندارند و وقتی مسئول می آید و راجع به آن موضوع صحبت می کنند و می گویند این کار شده ، نخبه در جریان قرار می گیرد و این یک سوء تفاهمی است که این وسط حل می شود .
مسگر : ما قائلیم به این که خیلی از گزارشاتی که شاید پیشرفت های اساسی کشور هست و یا مسائلی که شاید تنویرش و اطلاع رسانی اش و آگاهی بخشی اش به مردم لازم است مغفول مانده است .
مجری : منظور بنده هم همین است و مردم در جریان قرار بگیرند بیش از مردم عادی مخاطبین عام جامعه نخبگان باید در جریان باشند که چه کارهای سازنده ای در کشور انجام شده ، چه پیشرفت هایی را ما بدست آوردیم که چه بسا برخی از کشورها هنوز در آستانه این پیشرفت ها هستند . باید در جریان قرار بگیرند که چه اتفاقات خوبی برای کشورمان افتاده و قدر این اتفاقات و پیشرفت ها را نخبگان مان بدانن. اگر مطلبی باقی مانده است بفرمایید .
مسگر : ما همگی در تلاش هستیم تا خانه ملی گفت و گوی آزاد را بیش از پیش رونق ببخشیم تا گفت و گوهایی که نهایتا به رهیافت های اساسی برای حل معضلات کشور به لحاظ اقتصادی ، اجتماعی ، فرهنگی ، سیاسی با آن دست و پنجه نرم می کند بتوانیم یکسری راهکارهای خوب دریافت کنیم از شما و همه رسانه ها دریافت می کنیم که خانه ملی گفت و گوی آزاد را تا آنجایی که می توانید تبلیغ کنید و از اهتمامی که داشتید و از همت مجدانه ای که داشتید و این گفت و گو را ترتیب دادید ممنون .
مجری : امیدواریم که مسئله امیدبخشی که در واقع ارتباط مستقیم با ایران دوستی ما و وطن پرستی ما دارد از طریق همین خانه های ملی ، یکی از جریان هایش باشد و این اتفاق بیفتد .