موفقیت های زنان، از سراشیبی پهلوی تا بلندای انقلاب اسلامی

انقلابی با بُعد فرهنگی 

انقلاب اسلامی ایران از انقلاب های منحصر به فرد و موفقی است که با بررسی ابعاد آن می توان به تاثیرات عمیق و گسترده آن در ایران پی برد ، اثراتی که به سرعت نه تنها در کشور بلکه در منطقه و حتی جهان هم به الگوی منحصر به فرد مبدل شده است . یکی از مهم ترین تحولات ایجاد شده در کشور به واسطه این انقلاب ، پیشرفت روز افزون دستاوردهای حوزه زنان از ارتقای جایگاه و مشارکت اجتماعی گرفته تا پیشرفت سطح دانش و سواد آنان است .

وضع بیسوادی در کشور وحشتناک است :

این تیتر درشت یکشنبه ۱۸ آذرماه  سال ۱۳۳۷ روزنامه اطلاعات به نقل از نخست وزیر  پهلوی  در سمینار مربیان سپاه دانش  بود  که نشان می دهد ، بیسوادی مطلق عموم از مشکلات مهم در دوران پهلوی بوده است. شاید بتوان ریشه این عقب افتادگی را محدود بودن شرایط تحصیل به طبقه اشراف و قانون کشف حجاب اجباری رضاخانی  و ایجاد شرایط ناایمن برای حضور  دختران در اجتماع دانست.

تحصیل و برخورداری از حقوق اجتماعی زنان، مطالبه ای بود که دختران و بانوان برای رسیدن به آن باید تن به کشف حجاب می دادند ؛ مسئله ای که با توجه به تضاد بودن با فرهنگ و مذهب مردم ایران ، موجب می شد تا بسیاری از دختران و زنان برای در امان ماندن از تبعات سنگین و جبران ناپذیر، خانه نشین شوند.

با آمدن انقلاب اسلامی، مسئله سواد آموزی و رشد سطح سواد جامعه ای که قریب به ۸۰ درصد آن حتی سواد نوشتن نام خود را نداشتند، یکی از مهم‌ترین دغدغه بنیانگذار انقلاب اسلامی شد ، به همین منظور در فرمان تاریخی حضرت امام  خمینی (ره) سازمان نهضت سواد آموزی در هفتم دی ماه سال ۱۳۵۸ تاسیس شد.

امام خمینی (ره): خواهران و برادران باسواد برای یاد دادن به پا خیزید ، بسیج شوید و ریشه بی سوادی را از بُن بَرکنید.

انقلاب و  ایجاد نهضت سواد آموزی

با این اقدام تاریخی و حرکت خودجوشی که از سوی همه دستگاه ها از سال ۵۸ تا ۶۱ ، در راستای حمایت از نهضت سواد آموزی در کشور صورت گرفت، جهشی قابل ملاحظه در سواد جامعه رخ داد؛ به طوری که در سطح جهانی هم این جهش مورد توجه و تجلیل قرار گرفت که دریافت جایزه نوما در سال  ۱۳۶۹ ازسوی یونسکو، دریافت جایزه و نشان نوما در سال ۱۳۷۹ ازسوی یونسکو، دریافت جایزه و دیپلم افتخار آیسسکو در سال ۱۳۸۲، دریافت نشان مالکوم آدیسه یشا در سال ۱۳۷۸ ، دریافت نشان افتخار یونسکو در سال ۱۳۷۷ از جمله آن است .

براساس آمار سال ۲۰۱۶ یونسکو، نرخ باسوادی درگروه سنی ۱۵سال و بالاتر در جهان ۸۲ ممیز دو دهم درصد و در ایران ۸۶ درصد بود.

طبق آمار سال ۱۳۵۵ ، از میانگین جمعیت ۲۷ میلیون نفری ایران  ۱۴ میلیون و ۲۰۰ هزار نفر یعنی معادل ۵۲ و نیم درصد مردم، بیسواد بودند اما با تلاش برای افزایش نرخ باسوادی، طبق سرشماری سال ۱۳۹۵ این تعداد  به هشت میلیون و ۷۹۰ هزار نفر از جمعیت ۸۰ میلیونی کاهش پیدا کرد. نکته قابل تامل این بود که از بین جمعیت هشت میلیونی بیسواد باقیمانده در کشور ، درصد بالایی مربوط به افراد سالمند و بیماران ناتوان از یادگیری بود.

همسو با رشد سواد آموزی با آمدن انقلاب، سرانه فضای آموزشی هم رشد قابل توجهی پیدا کرد.

به عنوان مثال سرانه آموزشی در استان خراسان شمالی به عنوان شمال شرقی ترین نقطه کشور و محروم از بسیاری از امکانات رفاهی، از ۲۴۱ هزار و ۴۳۱ متر مربع زیر بنا در قالب  ۶۲۹ فضای آموزشی  و  دوهزار و ۲۷۸کلاس درس در دوره پهلوی، با رشدی دو برابری، پس از انقلاب به ۴۴۴هزار و ۴۶۴ متر مربع در قالب هزار و ۳۶۲ فضای آموزشی و چهار هزار و ۲۸۲ کلاس درس رسیده است.

رشد علمی بانوان ایران

به برکت انقلاب اسلامی، استان خراسان شمالی که پیش از این، محروم از وجود حتی یک مرکز دانشگاهی و آموزشی بود، اینک بیش از ۳۰ هزار دانشجو از استان های مختلف و حتی کشورهای همسایه را  در ۳۰ واحد دانشگاهی و مراکز آموزش خود آموزش می دهد  که بیش از ۱۶ هزار نفر از این دانشجویان را دختران و بسیاری از اساتید و حتی مدیریت این مراکز را بانوان برعهده دارند و این معنایش، توجه به نقش و جایگاه زنان در انقلاب اسلامی است.

به گفته سرپرست معاونت سوادآموزی اداره کل آموزش و پرورش استان خراسان شمالی، بر طبق آمار سازمان ملل ، نرخ کلی باسوادی ایران همزمان با سال ۱۳۵۵ و در دوره پهلوی ، ۳.۶ درصد بوده  و حدود ۸۰درصد زنان در آن دوران، محصور در بیسوادی بوده اند.

این در حالی است که آمار  این سازمان در شاخص نرخ باسوادی در ایران در سال ۱۴۰۰، حاکی از باسوادی ۸۹ درصد جمعیت ایران است که دو درصد از متوسط ۸۷درصد جهانی، بیشتر است.

 به گفته رسولی سرپرست معاونت سواد آموزی خراسان شمالی، هم اکنون بیش از ۹۷درصد مردم ایران باسواد هستند که نرخ باسوادی در زنان ۹۷.۳ دهم درصد است؛ موفقیتی که به برکت انقلاب اسلامی حاصل شده است و نشان از عدالت در آموزش و سواد آموزی در کشور پس از پیروزی انقلاب اسلامی دارد.

ارتقای تحصیلات بانوان خراسان شمالی 

به گفته رسولی، بسیاری از دختران و زنان در خراسان شمالی با حضور در کلاس های نهضت سواد آموزی از بیسوادی مطلق به سطح بالای آموزشی رسیدند و با کسب مدارک دانشگاهی، اکنون خود معلم و یا در ادارات شاغل هستند.

بنابه گفته های آقای رسولی، امسال بیش از شش هزار نفر از زنان استان خراسان شمالی برای ادامه تحصیل، جذب نهضت سوادآموزی شدند.

حرکت رو به جلوی زنان پس از پیروزی انقلاب اسلامی تنها مربوط به آموزش و تحصیل نمی شود ایجاد فضایی امن برای حضور و پیشرفت زنان موجب شده تا بانوان قدم های پر افتخاری را در عرصه های پزشکی، اقتصادی و حتی ورزشی بردارند و در جمع بانوان تاثیر گذار جهان قرار گیرند. 

عرصه ورزش، انعکاس روشن بالندگی بانوان 

به گفته سرپرست معاونت ورزش بانوان استان  در بخش ورزش هم با آمدن انقلاب، نگاه توسعه محور به همه مناطق بویژه نقاط محروم  و روستاها نقطه عطفی شد تا دورترین مناطق هم مورد توجه قرار گیرند.

 خانم محبوبه مرحمتی می گوید : هم اکنون سه هزار و ۲۷۷ مربی خانم و هزار و ۳۰۰ داور زن  در رشته های مختلف فعالیت می کنند .

او می گوید: اختصاص اعتبارات ویژه به سالن چند منظوره ویژه بانوان که  تیر ماه امسال در سفر رییس جمهور به استان محقق شد، از اقداماتی است  که در راستای حمایت از ورزش بانوان از زمان تاسیس استان صورت گرفته است.

احداث ۵۰ سالن ورزشی در روستاهای با جمعیت بالا، برگزاری مسابقات ورزشی و تجهیز خانه های ورزش روستایی از مصادیق توسعه ورزش روستایی برای روستاییان بود.

بانوان ایران در نگاه بیگانگان 

پیروزی انقلاب اسلامی و ایجاد شرایط مناسب و توجه به حقوق اجتماعی زنان موجب شد تا بانوان هم دوشادوش مردان این سرزمین در کنار وظیفه همسرداری و تربیت فرزند، در عرصه اقتصادی و کارآفرینی خوش بدرخشند تا آنجا که پیشرفت ها و دستاوردهای زنان کشورمان در ۴۴ سال اخیر به یک الگو برای زنان جهان مبدل شده؛ تلاشی که در نمایشگاه دستاوردهای زنان ایرانی  مورد توجه بسیاری از زنان ملیت های مختلف قرار گرفت :

زینب، استاد دانشگاه از سیدنی استرالیا :  زنان ایرانی خیلی اشتیاق به پیشرفت دارند و با انگیزه هستند اما در استرالیا، زنان خودشان را به زحمت نمی اندازند. زنان ایرانی به دلیل حمایت از خانواده و دلبستگی به کانون خانواده، مسئولیت های زندگی را برعهده دارند. سطح تحصیلات زنان در زمینه های مختلف از جمله عمل و فناوری خیلی بالا رفته.

پِتیا نقاش بلغارستانی : زنان، آیینه تمام نمای یک کشورند و زنان ایرانی بسیار تحصیل کرده و سخت کوش هستند.

تارا فعال حقوق بشر از ایرلند هم می گوید که برای اولین بار به ایران آمده و از علاقه اش برای سفر دوباره به ایران می گوید: در اینجا جامعه زنان خلاق و سرزنده هستند ای کاش این تصاویر و فعالیت زنان در تلویزیون های بین المللی هم نمایش داده می شد.

آلینا فعال اجتماعی از هند : اگر به ایران نمی آمدم هیچ‌وقت فکر نمی کردم زنان ایرانی اینقدر موفق باشند.

سوی، مدیر عامل یک شرکت بزرگ چینی، میگوید قبل از آمدن به ایران دوستانم باور نمی کردند که قصد سفر به ایران را دارم: همکارم به من گفت وقتی رفتی به ایران از حقوق زنان برایم بگو به او زنگ زدم و گفتم حقوق زنان ایرانی جایگاه بالایی دارد از آن چیزی که تو تصور می کنی. حقوق زنان در ایران حتی بیشتر از چین رعایت می شود.

نویسنده: سمانه بازرگان