خودکفایی کامل آزمایشگاه ژنتیک قانونی در تأمین مواد مصرفی

به گزارش خبرگزاری صداوسیما، رضا رئوفیان مسئول آزمایشگاه های ژنتیک سازمان افزود: پس از تولید و بومی سازی کیت های ژنتیک به همت مرکز تحقیقات پزشکی قانونی، به تدریج سایر نیازمندی های آزمایشگاه ژنتیک در حوزه مواد مصرفی ژنتیک آنالایزرها شامل بافرهای الکتروفورز، انواع پلیمر و بافر آماده سازی (کاندیشنینگ) که در شست و شوی پمپ، آماده سازی دستگاه ها و تعویض قطعات مورد استفاده قرار می گیرد به صورت سفارشی به مرکز همکاری های دفتر نهاد ریاست جمهوری و مرکز تحقیقات پزشکی قانونی اعلام شد.

مسئول آزمایشگاه های ژنتیک سازمان گفت: پس از ثبت سفارش، مرکز تحقیقات پزشکی قانونی برای تولید این تجهیزات پیشگام شد و به این ترتیب در حال حاضر به غیر از یک قطعه مصرفی، سایر مواد مصرفی آزمایشگاه ژنتیک در داخل تولید می شود و در این زمینه به خودکفایی کامل رسیده ایم.

رئوفیان با اشاره به اینکه به جز قطعه لوله های موئینه ای (capillary Array) که یک قطعه مصرفی در آزمایشگاه ژنتیک است، سایر اقلام مصرفی در مرکز تحقیقات تولید می شود، افزود: تولید این قطعه در کشور صرفه اقتصادی ندارد چرا که در همه دنیا تنها یک یا دو شرکت این قطعه را تولید می کنند، البته ذخیره استراتژیک سازمان در اینباره تقویت شده و دغدغه ای در این زمینه نداریم.

وی گفت: هم اکنون سایر اقلام مصرفی شامل فرماماید، بافرهای الکتروفورز، بافر آماده سازی (کاندیشنینگ)، پلیمر، سایز استاندارد، کیت های تهیه پروفایل از خون افراد زنده، کارت های اخذ و نگهداشت نمونه بیولوژیک به همت مرکز تحقیقات پزشکی قانونی تولید و ارائه می شود و به این ترتیب زنجیره تأمین این مواد به طور کامل به داخل کشور منتقل شده است.

مسئول آزمایشگاه های ژنتیک سازمان درباره اخذ استانداردهای بین المللی برای تولیدات مرکز تحقیقات و سنجش کیفیت این تولیدات افزود: به طور کلی برای مواد و تجهیزات مورد استفاده در آزمایشگاه های ژنتیک استانداردهای بین المللی وجود دارد که باید همه مواد از نظر فیزیکی و شیمیایی از این استانداردها برخوردار باشند.

رئوفیان گفت: با توجه به حساسیت هایی که در حوزه ژنتیک قانونی وجود دارد، سازمان پزشکی قانونی کشور به عنوان تنها مرجع قانونی در تهیه پروفایل ژنتیکی از افراد باید از کیفیت محصولات مورد استفاده اطمینان حاصل کند و هر محصول پس از بررسی احراز شرایط و دارا بودن گواهینامه های معتبر بین المللی مانند ISO-18385 و ISO-13485 لازم است ابتدا در مجموعه آزمایشگاه های سازمان، مطابق با دستورالعمل های SWGDAM وISFG تحت بررسی قرار گیرد.

وی با اشاره به وجود بانک اطلاعات ژنتیک در سازمان افزود: یکی از اقدامات ضروری، حصول اطمینان از پایداری و یکسان بودن پروفایل های ژنتیکی مورد استحصال از محصول تحت بررسی در قیاس با محصول مورد استفاده استاندارد قبلی است. تاکنون هر یک از محصولاتی که مورد تایید قرار گرفته یا در دست بررسی است حداقل بین 500 تا 1000 واکنش در اختیار سازمان قرار گرفته تا کارآزمایی و اعتبارسنجی بر روی آن صورت پذیرد و تنها در صورت مطابقت بیش از 99 درصدی در نتایج، آزمایشگاه های سازمان مجاز به خریداری و استفاده از آن محصول خواهند بود.

مسئول آزمایشگاه های ژنتیک سازمان در حال حاضر کیت های تولید شده جهت بررسی نمونه های صحنه جرم و DNA استخراج شده در نوبت کارآزمایی و اعتبارسنجی قرار گرفته اند.

رئوفیان با اشاره به اینکه تولید کننده ضامن حفظ کیفیت محصول است، گفت: قطعاً این استانداردها به تولیدکنندگان اعلام می شود و پس از آنکه محصول در مقیاس صنعتی به تولید رسید چرخه بررسی کنترل کیفی همواره برقرار است به نحوی که اگر محصولی مطابق با استانداردها نباشد، مرجوع و غرامت آن نیز اخذ می شود.

وی با اشاره به گسترش فعالیت ها و افزایش سرعت در ارائه خدمات آزمایشگاه های ژنتیک قانونی افزود: در سال های گذشته به دلیل تأمین اقلام مصرفی آزمایشگاه ها از خارج کشور و همچنین اعمال تحریم های ظالمانه علیه کشورمان، روند رسیدگی به پرونده ها در مقاطعی طولانی می شد و به همین دلیل پرونده ها بر حسب اهمیت و شرایط آن برای رسیدگی و پاسخدهی اولویت بندی می شد.

مسئول آزمایشگاه های ژنتیک پزشکی قانونی با اشاره به اینکه پزشکی قانونی در هر شرایطی پاسخگوی همه ارجاعات و پرونده های قضایی است، گفت: در شرایطی که تأمین مواد مصرفی با محدودیت مواجه و وابسته به خارج از کشور بود، برای پاسخ دهی به برخی پرونده ها با اطاله دادرسی مواجه می شدیم اما با تولید اقلام مصرفی در کشور و رسیدن به خودکفایی، این مشکل برطرف و سرعت رسیدگی به پرونده ها افزایش یافته است.

رئوفیان با اشاره به هزینه بر بودن آزمایش های ژنتیک افزود: نکته قابل توجه اینکه فارغ از تولید این اقلام در داخل کشور و جلوگیری از خروج ارز، به طور کلی آزمایش های ژنتیک بسیار پرهزینه هستند و جزو روش هایی محسوب می شوند که به فراخور نیاز باید مورد استفاده قرار گیرند و در غیر این صورت منجر به اتلاف هزینه می شوند.

وی گفت: آزمایشگاه های ژنتیک قانونی سازمان به عنوان یک سازمان حاکمیتی موظف هستند تا نسبت به صحت نتایج اطمینان کامل حاصل کنند و بعضاً یک نمونه ممکن است به کرات مورد بررسی قرار گیرد.

مسئول آزمایشگاه های ژنتیک سازمان افزود: بر اساس برآورد صورت گرفته در حال حاضر میانگین هزینه مواد مصرفی و کیت برای تهیه پروفایل ژنتیکی از هر نمونه خون فرد زنده حدود 3 میلیون تومان و تهیه پروفایل ژنتیکی از نمونه های بافتی (نرم و سخت) و یا صحنه های جرم 10 میلیون تومان برای سازمان هزینه در بردارد، در حالیکه تعرفه دریافتی از مردم 750 هزار تومان است.

رئوفیان با اشاره به اینکه تولید اقلام مصرفی آزمایشگاه های ژنتیک در داخل و خودکفایی در این زمینه، آمار عملکرد آزمایشگاه های ژنتیک را افزایش داد، گفت: با تولید اقلام مصرفی در داخل و خودکفایی در این زمینه شاهد جهشی قابل توجه در فعالیت ها و عملکرد بانک اطلاعات هویت ژنتیک ایران نیز بودیم به نحوی که از سال 1402 به بعد تعداد نمونه و پروفایل های استخراجی و ذخیره آن در بانک با رشدی قابل توجه همراه بود.

وی با اشاره به اینکه در حال حاضر می توان ادعا کرد که فعالیت آزمایشگاه های ژنتیک پزشکی قانونی برای ارائه خدمات به ارباب رجوع تحت تأثیر عوامل خارجی قرار نخواهد گرفت، افزود: در سال های اخیر پیشرفت هایی در حوزه تولید مواد مصرفی آزمایشگاه ها اتفاق افتاده اما هرچه جلوتر می رویم شکل و نوع نیازها متفاوت می شود و باید محصولاتی با دامنه گسترده تر و نوآوری بیشتر در آزمایشگاه ها مورد استفاده قرار گیرد.

مسئول آزمایشگاه های ژنتیک پزشکی قانونی با اشاره به اینکه ظرفیت کشور و توانایی نخبگان و انگیزه دانشمندان جوان ما فراتر از این است، افزود: آزمایشگاه های ژنتیک پزشکی قانونی از همه شرکت های پیشگام در این حوزه که می توانند فناوری های روز دنیا را در اختیار ما بگذارند استقبال و برای همکاری و تداوم آن اعلام آمادگی می کند.