بهره‌وری بخش کشاورزی معیاری کلیدی در سنجش امنیت غذایی

 

به گزارش خبرگزاری صداوسیمای مرکز آذربایجان شرقی،فتحی در تبریز در گفتگو با خبرنگاران گفت:در هفته بهره‌وری فرصتی دوباره فراهم می‌شود تا به اهمیت ارتقای بهره‌وری در بخش کشاورزی با نگاهی راهبردی و آینده‌نگرانه بنگریم. امروز با چالش‌هایی چون محدودیت منابع آبی، تغییرات اقلیمی و افزایش هزینه‌های تولید روبرو هستیم از این‌ رو افزایش بهره‌وری تنها مسیر ممکن برای دستیابی به توسعه متوازن و پایدار در این بخش حیاتی است.

 

وی بیان کرد: هفته بهره‌وری فرصتی مغتنم برای بازنگری در سیاست‌ها، برنامه‌ها و عملکرد‌ها در حوزه‌های مختلف توسعه‌ای کشور به‌ویژه در بخش کشاورزی است بخشی که همزمان با مسئولیت سنگین تامین امنیت غذایی سهم قابل توجهی از اشتغال و اقتصاد ملی را نیز بر عهده دارد. با توجه به محدودیت‌های فزاینده در منابع پایه تولید همچون آب، خاک و انرژی حرکت به‌ سمت کشاورزی بهره‌ور ضرورتی غیرقابل انکار است و باید به‌عنوان یک راهبرد ملی در دستور کار دولت، جامعه علمی و بخش خصوصی قرار گیرد.

 

معاون برنامه ریزی و اقتصادی وزارت جهادکشاورزی ادامه داد: بهره‌وری در کشاورزی به‌معنای افزایش بازدهی تولید نسبت به نهاده‌های مصرفی است اما در نگاه نوین این مفهوم فراتر از صرفاً تولید بیشتر با ورودی کمتر است. امروز بهره‌وری به توانایی کشاورزی در پاسخگویی پایدار به نیاز‌های غذایی جامعه، حفظ منابع طبیعی، ارتقای کیفیت محصول و افزایش درآمد بهره‌برداران نیز مربوط می‌شود. به همین دلیل است که در برنامه‌ریزی اقتصادی بخش کشاورزی، بهره‌وری به‌عنوان محور تحول و توسعه مورد توجه ویژه قرار دارد.

 

فتحی گفت: در سال‌های اخیر وزارت جهاد کشاورزی برنامه‌های متعددی در راستای ارتقای بهره‌وری تدوین و اجرا کرده است از جمله توسعه کشاورزی دانش‌بنیان، اصلاح الگوی کشت، بهبود بهره‌برداری از منابع آب و خاک و حمایت از سرمایه‌گذاری‌های فناورانه. تاکید ما بر این است که بهره‌وری تنها به معنای افزایش تولید نیست، بلکه استفاده بهینه از نهاده‌ها، کاهش ضایعات، افزایش کیفیت و ارتقای معیشت بهره‌برداران نیز بخش جدایی‌ناپذیر آن است. در این مسیر همراهی کشاورزان، نخبگان، بخش خصوصی و دستگاه‌های اجرایی ضروری است تا بتوانیم کشاورزی ایران را به سمت پایداری، رقابت‌پذیری و خودکفایی بیشتر سوق دهیم.

 

وی با اشاره به اینکه در مسیر ارتقای بهره‌وری کشاورزی چهار راهبرد اساسی در دستور کار وزارت جهاد کشاورزی قرار گرفته است بیان کرد: اولین راهبرد توسعه کشاورزی دانش‌بنیان و فناورمحور است. امروزه بدون استفاده از فناوری‌های نوین، تحقق بهره‌وری پایدار غیرممکن است. از توسعه سامانه‌های هوشمند آبیاری گرفته تا استفاده از بذور اصلاح‌شده، سیستم‌های مکانیزه کشت و برداشت و پایش‌های دقیق اقلیمی، همه در افزایش بازدهی نقش دارند. ما به‌دنبال بسترسازی برای ورود استارتاپ‌ها، شرکت‌های دانش‌بنیان و مراکز علمی به عرصه‌های تولیدی هستیم تا فناوری را از آزمایشگاه به مزرعه منتقل کنیم.

 

فتحی دومین راهبرد را اصلاح الگوی کشت بر مبنای منابع و مزیت‌های منطقه‌ای برشمرد و تشریح کرد: برای دستیابی به بهره‌وری، باید تولید محصولات کشاورزی متناسب با اقلیم، منابع آب و نیاز بازار صورت گیرد. در این راستا، الگوی کشت ملی به‌عنوان یک سند راهبردی تنظیم شده و در حال اجراست. هدف این است که کشاورز بداند در کجا، چه محصولی، با چه حجمی، و در چه زمانی کشت کند تا بیشترین بازده اقتصادی و زیست‌محیطی را داشته باشد.

 

دبیر ستاد هماهنگی امنیت غذایی کشور با اشاره به اینکه سومین راهبرد اساسی وزارت جهاد کشاورزی در مسیر ارتقای بهره‌وری، افزایش بهره‌وری آب و خاک است بیان کرد: با توجه به اینکه بیشترین میزان مصرف آب کشور در بخش کشاورزی است، اصلاح روش‌های آبیاری، تغذیه مناسب گیاه، تناوب زراعی و جلوگیری از فرسایش خاک جزو اقدامات کلیدی به‌شمار می‌روند. توسعه سامانه‌های آبیاری تحت فشار، زهکشی اراضی، تجهیز و نوسازی اراضی کشاورزی از جمله برنامه‌هایی است که با هدف کاهش هدررفت منابع و افزایش بهره‌وری به‌صورت گسترده دنبال می‌شود.

 

معاون برنامه ریزی و اقتصادی وزارت جهادکشاورزی کاهش ضایعات و ریزش محصولات در مراحل مختلف تولید تا مصرف را دیگر راهبرد اساسی وزارت جهاد کشاورزی در مسیر ارتقای بهره‌وری اعلام کرد و اظهار کرد: طبق آمارها بخشی از محصولات کشاورزی در مراحل برداشت، حمل‌ونقل، انبارداری و حتی بازار مصرف از بین می‌روند. کاهش این ضایعات یکی از آسان‌ترین و ارزان‌ترین روش‌ها برای افزایش بهره‌وری است. استفاده از ماشین‌آلات برداشت مناسب، آموزش بهره‌برداران، ایجاد زنجیره سرد و توسعه صنایع تبدیلی از جمله راهکار‌هایی هستند که می‌توانند میزان ضایعات را تا حد قابل توجهی کاهش دهند.

 

فتحی ادامه داد: کاهش ریزش محصولات در فصل برداشت، یکی از اولویت‌های اصلی در ارتقای بهره‌وری بخش کشاورزی است، چرا که این پدیده مستقیماً موجب هدررفت بخشی از تولید خالص مزارع و باغات می‌شود. در واقع تمام زحماتی که کشاورز از مرحله کاشت تا رسیدن محصول به مرحله برداشت متحمل شده، با ریزش پیش از برداشت ممکن است به‌طور کامل یا جزیی از بین برود. این ضایعات که اغلب ناشی از عوامل مدیریتی، تاخیر در برداشت، نامناسب بودن ماشین‌آلات و گاهی شرایط جوی‌اند، نه‌تنها تولید خالص را کاهش می‌دهند، بلکه موجب افت بهره‌وری کل زنجیره تولید می‌شوند. بنابراین کاهش این ریزش‌ها از طریق آموزش کشاورزان، ارتقای ماشین‌آلات برداشت، استفاده از ارقام مقاوم به ریزش و تعیین دقیق زمان برداشت می‌تواند به‌طور قابل توجهی راندمان تولید را افزایش داده و به بهره‌وری منابع آب، خاک، نیروی انسانی و سرمایه در این بخش کمک کند.

 

وی افزود: در کنار این راهبردها ما بر توانمندسازی اقتصادی کشاورزان، تجمیع اراضی، ترویج کشاورزی قراردادی، تقویت زیرساخت‌های بازاررسانی و صادرات و سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های روستایی نیز تاکید داریم؛ زیرا بهره‌وری، تنها در سایه مشارکت گسترده ذی‌نفعان، تعامل بین‌بخشی و بهره‌گیری از ظرفیت‌های بومی محقق خواهد شد.

 

فتحی گفت: در پایان این هفته نمادین باید تاکید کنم که ارتقای بهره‌وری کشاورزی نه‌تنها یک ضرورت اقتصادی، بلکه مسئولیتی ملی برای حفاظت از منابع کشور، افزایش تاب‌آوری غذایی و توسعه پایدار سرزمین است. از همه فعالان این عرصه اعم از کشاورزان، پژوهشگران، نهاد‌های اجرایی و بخش خصوصی دعوت می‌کنم تا با هم‌افزایی و انسجام بیشتر کشاورزی ایران را بهره‌ور، مدرن و آینده‌ساز کنیم و یقین دارم برای رسیدن به نتایج مطلوب، هماهنگی بیشتر فیمابین وزارت نیرو و وزارت جهادکشاورزی برای اجرای اقدامات پیش گفته از ضروریات است.