پخش زنده
امروز: -
به مناسبت روز ثبت جهانی هگمتانه
هگمتانه؛ صدای سنگها، سکوت تاریخ
در میانه تپشهای خاموش تاریخ، جایی هست که سنگها زبان دارند، دیوارها حافظه دارند و خاک، بوی ایمان و اسطوره میدهد؛ آنجا، «هگمتانه» است، دل ایران، قلب امپراتوری ماد، دروازهٔ پرشکوه به تاریخ ما.
به گزارش خبرگزاری صدا و سیما امروز، ششم مرداد، سالروز آن لحظه است که جهان، سر خم کرد در برابر شکوه هزاران ساله هگمتانه. یونسکو مُهر تأیید زد بر آنچه قرنهاست در دل مردم ایران و همدان جریان دارد: اینکه هگمتانه نه فقط ویرانهای باستانی، بلکه نشانهای از شکوهی بیمانند است که هنوز در نبض این شهر جاریست.
ثبت جهانی هگمتانه، صرفاً یک افتخار اداری نیست؛ این ثبت، صداییست برای خاکی که هزاران سال زیر پای سلاطین، پیامبران، سرداران و عشاق تاریخ، زندگی کرده. این ثبت، فریادیست برای حفظ یک گنجینهٔ تمدنی که میان بلوکهای سیمانی، لابلای روزمرّگی فراموش شده بود.
اینجا هگمتانه است؛ جایی که کوروش و داریوش از آن رد شدهاند، جایی که روایتها، افسانهها و واقعیتها درهم آمیختهاند. اگر گوش بسپاری، هنوز هم میتوانی طنین گامهای تاریخ را بشنوی، در کوچههای آرام همدان، در سایهسار درختان پیر، در نسیمی که از دل تپههای باستانی عبور میکند.
هگمتانه؛ پایتخت نخستین شاهنشاهی ایران
هگمتانه یا «اِکباتان» (Ecbatana) نام پایتخت شاهنشاهی مادها بود. بنابر منابع تاریخی از جمله هرودوت، هگمتانه در قرن هشتم پیش از میلاد توسط دیااکو، بنیانگذار ماد، ساخته شد. او شهری طراحی کرد با هفت حصار متحدالمرکز، هر دیوار با رنگی متفاوت، و در مرکز آن، کاخ شاهی و خزانه سلطنتی.
نام «هگمتانه» در اوستا با تلفظ Hangmatāna آمده، به معنی «جای گرد آمدن» یا «محل همایش». این نام گواهیست بر نقش سیاسی و معنوی این شهر در شکلگیری نخستین نهادهای قدرت در فلات ایران.
▪️ اهمیت تاریخی
هگمتانه نهتنها پایتخت مادها بود، بلکه بعدها محل استقرار تابستانی شاهان هخامنشی، از جمله داریوش و خشایارشا نیز شد. در دورههای بعدتر نیز در زمان سلوکیها، اشکانیان و ساسانیان اهمیت سیاسی و مذهبی خود را حفظ کرد.
در منابع تاریخی، از جمله تورات، نیز به «اکباتان» اشاره شده، جایی که فرمان کوروش بزرگ دربارهٔ بازسازی معبد اورشلیم یافت شد.
▪️ ویژگیهای باستانشناسی
محوطه هگمتانه، در مرکز شهر همدان امروزی واقع است. مهمترین کشفیات در این تپه باستانی شامل:
ساختار منظم و شطرنجی شهر باستانی
بقایای سیستم پیشرفته آبرسانی و زهکشی
سازههایی از دوره هخامنشی با آجرهایی با مهر سلطنتی
کلیسای گریگوری استپان و موزهای با آثار اشیای طلایی، سفالی و فلزی از دوران ماد و هخامنشی
▪️ روند ثبت جهانی
پس از سالها پیگیری و تدوین پرونده مشترک ایران و ارمنستان برای ثبت جهانی «هگمتانه – همدان» و «کلیسای استپان»، این مجموعه سرانجام در اجلاس سال ۲۰۲۳ یونسکو با عنوان مشترک «هگمتانه – کلیسای همدان» در چهل و پنجمین اجلاس یونسکو در ریاض، عربستان در فهرست میراث جهانی قرار گرفت. این ثبت بهواسطه تلفیق ارزشهای تاریخی، معماری و معنوی مجموعه صورت گرفت.
هگمتانه صرفاً یک تپه تاریخی نیست؛ اینجا بذر نخستین نظام سیاسی ایران کاشته شد. با ثبت جهانی آن، فرصت طلایی برای حفاظت، معرفی جهانی و احیای هویت تاریخی ایران فراهم آمده. امید است همدان و هگمتانه، نهفقط در کتابهای تاریخی، که در متن زندگی امروز ما بدرخشند.
نظر شما