بی‌تحرکی و اضافه‌وزن ریشه‌های اصلی ابتلا به سیروز کبدی

به گزارش خبرگزاری صدا و سیمای استان خوزستان،  دکتر پژمان علوی‌نژاد با تأکید بر نقش کبد در تنظیم متابولیسم بدن، این عضو را به یک "کارخانه پیچیده" تشبیه کرد که برای بقای بدن ضروری است و بیان کرد: هنگامی که بیش از ۵ درصد وزن کبد توسط سلول‌های چربی اشغال شود، اصطلاحاً به آن کبد چرب یا کبد چرب غیرالکلی گفته می‌شود؛ در این حالت، بافت کبد به دلیل تجمع بیش از حد چربی، عملکرد صحیح خود را از دست داده و آسیب می‌بیند.

وی افزود: در حال حاضر کبد چرب تبدیل به یک همه‌گیری جهانی شده و در بسیاری از جوامع، از هر سه تا چهار نفر، یک نفر به آن مبتلاست. چون بیماری کبد چرب در اغلب موارد بدون نشانه است، از آن به عنوان قاتل خاموش یاد می‌شود و آرام آرام بدن را از بین می‌برد.

فوق‌تخصص بیماری‌های گوارش و کبد با بیان اینکه کبد چرب، یک بیماری ناگهانی نیست، تصریح کرد: وقتی فردی به کبد چرب مبتلا می‌شود، ممکن است عملکرد کبد خود را در یک دوره ۱۰ تا ۱۵ ساله از دست بدهد و به سمت بیماری‌های پیشرفته‌ای مانند سیروز کبدی پیش برود. مطالعات نشان می‌دهد در آینده، بیشترین نیاز به پیوند کبد، ناشی از عوارض همین بیماری خواهد بود.

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز درباره علائم این بیماری توضیح داد: کبد چرب علامت خاصی ندارد و معمولاً فقط از طریق ارزیابی‌ها، غربالگری و چکاپ‌ها شناسایی می‌شود.

وی در ادامه تأکید کرد: برخی شواهد می‌توانند زنگ خطر را به صدا درآورند؛ افرادی که اضافه‌وزن، قند خون بالا یا سابقه چربی خون بالا دارند، بیشتر در معرض ابتلا به کبد چرب هستند. این بیماری ممکن است همراه با سایر بیماری‌ها مانند هپاتیت ویروسی، هپاتیت خودایمنی یا کبد چرب الکلی (در مصرف‌کنندگان الکل) نیز مشاهده شود.

دکتر علوی‌نژاد خاطرنشان کرد: معمولا بروز علائمی مانند درد شکم، اسهال یا یبوست، نگرانی برای ابتلا به کبد چرب ایجاد می‌کند، در حالی که این علائم هیچ ارتباطی با این بیماری ندارند. تشخیص قطعی کبد چرب صرفاً از طریق آزمایش خون و تصویربرداری‌هایی مانند سونوگرافی یا الاستوگرافی امکان‌پذیر است.

فوق‌تخصص بیماری‌های گوارش و کبد، سبک درست زندگی را در درمان کبد چرب، مهم‌تر از هر دارویی دانست و اظهار داشت: افزایش قند یا چربی خون نشان‌دهنده اختلال در متابولیسم بدن است و محل اصلی متابولیسم این مواد در کبد است، بنابراین وقتی این فرآیند مختل شود، به تدریج سلول‌های چربی در کبد تجمع یافته و جایگزین سلول‌های سالم می‌شوند. این تجمع در نهایت می‌تواند به سیروز کبدی و از بین رفتن ساختار طبیعی کبد منجر شود.

وی گفت: چنانچه افراد دارای اضافه‌وزن بتوانند ۵ تا ۱۰ کیلوگرم از وزن خود را کم کنند و سه جلسه در هفته ورزش هوازی منظم داشته باشند، تأثیر این اقدام از هر دارویی برای بدن مؤثرتر خواهد بود. دارو‌ها به بهبود شرایط کمک می‌کنند، اما نجات جان انسان در این شرایط به خود فرد و تغییر سبک زندگی بستگی دارد.

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز درباره رژیم غذایی مناسب برای پیشگیری از ابتلا به این بیماری، بیان کرد: پرهیز از پرخوری، مصرف فست‌فود‌ها و غذا‌های چرب و پرکالری بسیار توصیه می‌شود، همچنین داشتن فعالیت بدنی کافی، به ویژه در کودکان و نوجوانان نیز اهمیت دارد.

دکتر علوی‌نژاد با انتقاد از فرهنگ غلط خوددرمانی و اظهارنظر افراد غیرمتخصص در حوزه پزشکی گفت: بسیاری از افراد بدون استناد علمی، توصیه‌های درمانی و حتی دارویی به دیگران ارائه می‌کنند، این امر می‌تواند شرایط را حادتر کند و آسیب‌های جبران‌ناپذیری به کبد بزند. بسیاری از مراجعه‌کنندگان به این خوددرمانی‌ها به کبد خود آسیب جدی وارد می‌کنند و گاهی این اقدامات نادرست، جان افراد را به خطر می‌اندازد.

وی در مورد باور‌های رایج، به ویژه در خصوص تأثیر آب سرد بر کبد، تصریح کرد: این باور پایه علمی ندارد. دمای بدن، آب و مواد غذایی را با دمای خود همسان می‌سازد، بنابراین آب سرد یا جوش هیچ تأثیری بر کبد ندارد.

فوق‌تخصص بیماری‌های گوارش و کبد همچنین بر اهمیت خواب کافی و منظم، تغذیه سالم و تحرک بدنی مستمر تأکید کرد و افزود: خواب منظم شبانه به ارگان‌های بدن از جمله کبد کمک می‌کند تا وظایف خود را به درستی انجام دهند. نوشیدن روزانه یک یا دو فنجان قهوه، مصرف شکلات تلخ و استفاده از زردچوبه و مرکبات می‌تواند به بهبود عملکرد کبد کمک کند.

دکتر علوی‌نژاد در پایان با هشدار در مورد تبلیغات نادرست در فضای مجازی، به مردم توصیه کرد: در این شرایط فقط به پزشک متخصص خود اعتماد کنید و از خوددرمانی و مصرف دارو‌های گیاهی بدون تجویز پزشک جداً پرهیز نمایید.