توضیحات سازمان محیط زیست درباره شیوع بیماری در پردیسان

به گزارش خبرگزاری صداوسیما، سازمان حفاظت محیط‌زیست در پی انتشار مطالبی درباره بروز بیماری پن‌لوکوپنی در مرکز بازپروری حیات‌وحش پردیسان، با ارائه توضیحات علمی و فنی اعلام کرد که واکسیناسیون در حیات‌وحش، به‌دلیل تفاوت‌های اساسی با حیوانات اهلی و محدودیت شدید واکسن‌های ایمن، با چالش‌های جدی همراه است و هیچ راه‌حل قطعی برای پیشگیری مطلق از این بیماری‌ها در مراکز بازپروری وجود ندارد.

بابک باستانی، سرپرست مرکز بازپروری حیات‌وحش پردیسان، با تأکید بر اینکه واکسن‌های تجاری موجود تنها برای سگ و گربه اهلی طراحی و تولید شده‌اند، گفت: استفاده از این واکسن‌ها در گونه‌های وحشی اقدامی خارج از برچسب مصرف و بالقوه خطرناک است و می‌تواند منجر به شوک، واکنش‌های شدید حساسیتی یا حتی بروز بیماری کشنده در حیوانات وحشی شود.

به گفته وی، برای استفاده ایمن از واکسن در گونه‌های وحشی، سه شرط اساسی باید فراهم باشد: نداشتن واکنش‌های شدید حساسیتی، ایجاد ایمنی پایدار و نداشتن خطر ابتلای حیوان به بیماری پس از تزریق. این در حالی است که بر اساس منابع معتبر دامپزشکی حیات‌وحش، موارد متعددی از بازگشت به حدت عوامل بیماری‌زا در واکسن‌های حیوانات اهلی و بروز بیماری‌های شدید در گونه‌های وحشی گزارش شده است.

سرپرست مرکز بازپروری پردیسان افزود: در سطح جهانی، تعداد واکسن‌های تأییدشده و ایمن برای حیات‌وحش بسیار محدود است. در همین چارچوب، تنها تعداد محدودی واکسن سه‌ظرفیتی ایمن برای یوزپلنگ‌های مرکز ملی توران، با رعایت کامل ضوابط علمی و زنجیره سرد، وارد کشور و مورد استفاده قرار گرفته است.

ویروس پن‌لوکوپنی به‌دلیل مقاومت بسیار بالا در محیط، می‌تواند از طریق تماس غیرمستقیم مانند کفش، لباس و تجهیزات نیز منتقل شود.

باستانی تصریح کرد: حتی با رعایت کامل اصول بهداشتی و ضدعفونی، حذف کامل خطر ورود این ویروس در هیچ مرکز بازپروری در دنیا ممکن نیست و مدیریت آن نیازمند قرنطینه، بیوسکیوریتی و پایش مستمر است.

بر اساس این گزارش، نخستین مورد بیماری به‌صورت فوق‌حاد در یک قلاده گربه جنگلی مشاهده شد که منجر به تلف شدن سریع حیوان شد. پس از آن، با همکاری دانشکده دامپزشکی دانشگاه تهران، بررسی‌های تخصصی انجام و قرنطینه و ضدعفونی کامل مرکز در دستور کار قرار گرفت. با وجود این اقدامات، به‌دلیل دوره کمون بیماری، یک قلاده کاراکال نیز مبتلا شد که باوجود درمان‌های پیشرفته و تلاش شبانه‌روزی دامپزشکان، تلف شد.

در ادامه و برای کاهش گردش ویروس، تمامی گربه‌سانان مرکز قرنطینه شدند و پس از بررسی علمی ترکیبات یک واکسن کشته تازه واردشده، تزریق آزمایشی off-label با پایش دقیق انجام شد. با این حال، مسئولان مرکز تأکید کردند که به‌دلیل نبود امکان سنجش دقیق ایمنی‌زایی در کشور، درباره میزان اثربخشی این واکسن تردید علمی وجود دارد.

سازمان حفاظت محیط‌زیست اعلام کرد: مرکز بازپروری پردیسان تا اطلاع ثانوی در وضعیت قرنطینه باقی خواهد ماند و همزمان، اصلاح زیرساخت‌ها و بازسازی قفس‌ها و فضا‌های نگهداری بر اساس استاندارد‌های بین‌المللی آغاز شده است تا سطح بیوسکیوریتی و ایمنی مرکز ارتقا یابد.

در پایان این گزارش، سازمان حفاظت محیط‌زیست با قدردانی از حساسیت افکار عمومی و رسانه‌ها، تأکید کرد که تمامی تصمیمات دامپزشکی و بهداشتی بر پایه دانش علمی، امکانات موجود و با مشورت کارشناسان داخلی و بین‌المللی اتخاذ می‌شود و حفاظت از حیات‌وحش، فرآیندی پیچیده است که نیازمند همراهی مستمر جامعه، رسانه‌ها و نهاد‌های مسئول خواهد بود.