قانون «طرح نیروی انسانی» باید اصلاح شود

به گزارش خبرگزاری صداوسیما؛ محمدرضا ظفرقندی وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در آیین افتتاحیه کنگره سالانه پزشکان عمومی ایران که امروز ۱۸ دی برگزار شد گفت: برخی اقداماتی برای بیماران انجام می‌دهیم در ظاهر ساده به نظر می‌رسد، اما نقش حیاتی در پیشگیری از عوارض بیماری‌های مزمن دارد. به طور مثال، گرفتن نبض و فشار پا برای بیماران مبتلا به دیابت بسیار ضروری است.

وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی درباره پیامد‌های بیماری‌ها توضیح داد: بخش قابل‌توجهی از آسیب‌های پرهزینه و ناتوان کننده بیماری‌ها، غفلت از مراقبت‌های اولیه است. باز هم تاکید می‌کنم که ارزیابی نبض پا، بررسی حس‌ها و فشار پا می‌تواند سبب تشخیص زودهنگام نوروپاتی شود. تشخیص زودهنگام نوروپاتی می‌تواند از پیشرفت بیماری، قطع عضو و تحمیل هزینه‌های سنگین به نظام سلامت و بیمار پیشگیری کند.

او درباره جایگاه پزشکان در نظام سلامت گفت: پزشکان عمومی، فقط پزشک درمان‌محور نیستند؛ من بر این باور هستم که پزشک سلامت جامعه به حساب می‌آیند.

ظفرقندی با بیان اینکه حوزه فعالیت پزشکان عمومی بسیار گسترده و تعیین‌کننده است، گفت: پزشکان عمومی برای مولفه‌هایی مانند تمرکز بر خودمراقبتی، آموزش بیمار و مداخلات زودهنگام بسیار اثرگذار هستند و نقش اساسی در ارتقای سلامت عمومی دارند.

وی درباره ضرورت حمایت از نیروی انسانی اظهار کرد: هنگامی که قانون طرح نیروی انسانی تصویب می‌شود، می‌بایست در مدت‌زمان کوتاهی با راهکار‌هایی مانند پرداخت به موقع و بهبود شرایط معیشتی از حقوق همکاران طرحی حمایت کرد؛ اقداماتی که طی یک سال گذشته انجام داده‌ایم. اگرچه چنین اقداماتی انجام داده‌ایم، اما اصل قانون به اصلاح نیاز دارد و از یک الزام اجباری می‌بایست به یک سازوکار تشویقی و معیشتی برای خدمت در مناطق محروم تبدیل شود.

وزیر بهداشت با بیان اینکه برخی مشکلات پزشکان عمومی در ابتدای جلسه مطرح شد، افزود: بیان مشکلات در همایش‌ها کافی نیست؛ چرا که اثرگذاری واقعی زمانی محقق می‌شود که انجمن‌های علمی و صنفی در فرآیند‌های قانونی و تصمیم‌سازی حضور فعال داشته باشند.

ظفرقندی ادامه داد: من بر این باور هستم که نقش انجمن پزشکان عمومی از بیان مطالبات صنفی فراتر است. این انجمن، مسئولیت اجتماعی و ملی در مواجهه سلامت کشور دارد.

او درباره نیاز کشور به پزشک براساس برنامه هفتم توسعه گفت: هدف تعیین شده در این برنامه در ارتباط با نسبت پزشک به جمعیت، ۲.۳ پزشک به ازای هر هزار نفر جمعیت است. بررسی تعداد پزشکان و دانشجویان رشته پزشکی نشان می‌دهد که کشور از شاخص مد نظر عبور کرده و به ۲.۷ پزشک به ازای هر هزار نفر جمعیت رسیده‌ایم.

او درباره توقف روند افزایش ظرفیت پذیرش دانشجوی پزشکی گفت: اگر روند افزایش ظرفیت پذیرش دانشجوی جدید متوقف شود، نسبت تعداد پزشک به ازای هر هزار نفر افزایش می‌یابد.

وزیر بهداشت درباره پیامد‌های افزایش ظرفیت پذیرش دانشجوی پزشکی گفت: افزایش بدون ضابطه پذیرش رشته پزشکی، یک تهدید و آسیب برای کیفیت آموزش است. تربیت پزشکانی که جان مردم به دست آنها سپرده می‌شود، نیازمند زیرساخت‌های آموزشی، بالینی و استاد کافی است.

ظفرقندی درباره ضرورت اجرای برنامه پزشکی خانواده و نظام ارجاع در کشور گفت: به طور قطع، نظام ارجاع و برنامه پزشکی خانواده، یک ضرورت غیر قابل انکار برای کشور به حساب می‌آید. هیچ نظام سلامتی در دنیا نمی‌تواند بدون یک ساختار مشخص، پایدار و موفق باشید.

او با بیان اینکه ۹۰ درصد مشکلات بیماران در سطح پزشک عمومی در جهان برطرف می‌شود، گفت: کمتر از ۱۰ درصد بیماران به ارجاع به سطوح بالاتر و تخصصی نیاز دارند. اجرای نظام ارجاع می‌تواند سبب کاهش هزینه‌ها و افزایش کیفیت خدمات شود.

ظفرقندی درباره تجربه‌های جهانی در ارتباط با برنامه پزشکی خانواده و نظام ارجاع گفت: کشور‌هایی مانند انگلیس و کانادا نسبت به اجرای نظام ارجاع اقدام کرده‌اند. اگرچه نظام‌های ارجاع این کشور‌ها ایده‌آل و بدون نقص نیست، اما از اتلاف منابع و انجام خدمات غیرضروری جلوگیری کرده‌اند. قوی‌ترین اقتصاد و نظام‌های سلامت دنیا بدون یک ساختار منسجم به هدررفت منابع محکوم است.

ظفرقندی با بیان اینکه مسئولیت جامعه پزشکی از درمان فردی بسیار فراتر است، توضیح داد: همانطور که آموزش و مداخله در درمان تروما نقش دارد، پیشگیری از وقوع یک آسیب نیز مسئولیت اجتماعی به حساب می‌آید. پزشکان و انجمن‌های علمی می‌بایست در مسائل کلان سلامت مانند آلودگی هوا تا ایمنی جاده‌ها نقش‌آفرینی پیشگیرانه داشته باشند. سالانه، ۵۹ هزار نفر به دلیل آلودگی هوا در کشور جان می‌دهند.

او درباره چگونگی استفاده از ظرفیت پزشکان عمومی و انجمن‌های علمی در اجرای سیاست‌های نظام سلامت گفت: وزارت بهداشت از مشارکت فنی در نظرات کارشناسی انجمن‌ها برای طراحی فرایند‌های مشترک به ویژه در اجرای برنامه پزشکی خانواده و نظام ارجاع استقبال می‌کند.

سیاست تعرفه‌گذاری دستوری، سیاستی شکست‌خورده

محمد رئیس‌زاده، رئیس‌کل سازمان نظام پزشکی، همچنین در کنگره سالیانه انجمن پزشکان عمومی ایران، با قدردانی از حضور پزشکان عمومی از سراسر کشور، این اجتماع علمی را نماد همبستگی و اهمیت جامعه پزشکان عمومی دانست.

رئیس‌کل سازمان نظام پزشکی با اشاره به آخرین آمار پزشکان کشور اظهار داشت: در حال حاضر بیش از ۱۰۷ هزار پزشک عمومی زنده و فعال در سامانه‌های نظام پزشکی ثبت شده‌اند و مجموع پزشکان عمومی، متخصص و فوق‌تخصص کشور به حدود ۱۷۰ هزار نفر می‌رسد.

از میان پزشکان عمومی، کمتر از ۵۰ درصد دارای پروانه مطب هستند و بخش قابل توجهی در دانشگاه‌ها، دستگاه‌های اجرایی یا خارج از چرخه مستقیم طبابت، فعالیت می‌کنند.وی پزشکان عمومی را بزرگ‌ترین گروه عضو سازمان نظام پزشکی دانست و تصریح کرد: این واقعیت، مسئولیت سازمان و وزارت بهداشت را در حمایت، توانمندسازی و سیاست‌گذاری هدفمند برای این قشر دوچندان می‌کند.

رئیس‌زاده با تاکید بر ماهیت انسانی پزشکی گفت: در ورای همه مشکلات، تلاطم‌ها و چالش‌ها، آنچه روح پزشکی را زنده نگه می‌دارد، رابطه انسانی و شفابخش میان پزشک و بیمار است؛ رابطه‌ای که پزشکی را همچنان به‌عنوان انسانی‌ترین علم و حرفه حفظ کرده و باید بیش از پیش تقویت شود.وی اخلاق حرفه‌ای، تعهد، کرامت انسانی و دانش روز را دو رکن اصلی منزلت جامعه پزشکی برشمرد و افزود: جامعه پزشکی بدون اخلاق و علم، جایگاه پایدار نخواهد داشت؛ احترام اجتماعی، محصول تعهد انسانی و توان علمی پزشک است.

رئیس‌کل سازمان نظام پزشکی، بر ضرورت احیای جدی برنامه‌های توانمندسازی پزشکان عمومی تاکید کرد و گفت: ارتقای مهارت، دانش و جایگاه حرفه‌ای پزشکان عمومی باید به‌صورت نظام‌مند و مستمر در دستور کار وزارت بهداشت و سازمان نظام پزشکی قرار گیرد.رئیس‌زاده در ادامه سخنان خود، کمیته توانمندسازی پزشکان عمومی را «نردبان ارتقای حرفه‌ای» در نظام سلامت توصیف کرد و گفت: این کمیته می‌تواند با ایجاد مسیر‌های مهارتی، پزشکان عمومی را در حوزه‌های مختلف توانمند کند تا نقش خود را به‌صورت تخصصی‌تر و حرفه‌ای‌تر ایفا کنند؛ امری که نیازمند همراهی و نگاه مثبت انجمن‌های علمی است.

وی با اشاره به کمبود متخصص در بسیاری از شهرستان‌ها افزود: در شرایطی که دسترسی به متخصصان محدود است، پزشک عمومی می‌تواند با کسب مهارت‌های هدفمند، بخشی از نیاز‌های درمانی را به‌صورت ایمن و اثربخش پوشش دهد. این نگاه نه‌تنها تهدیدی برای تخصص نیست، بلکه مکمل نظام ارائه خدمات سلامت است.

رئیس‌کل سازمان نظام پزشکی با تاکید بر نظام ارجاع و پزشک خانواده تصریح کرد: ما چاره‌ای جز استقرار کامل نظام ارجاع نداریم. پزشکان عمومی باید خط اول درمان باشند. با توجه به جمعیت بیش از ۱۰۷ هزار نفری پزشکان عمومی کشور، در حالی که برای پوشش کامل پزشک خانواده حداکثر به ۴۵ تا ۵۰ هزار پزشک عمومی نیاز داریم، اساسا کمبودی در این حوزه وجود ندارد.

رئیس‌زاده با انتقاد صریح از سیاست افزایش ظرفیت پزشکی گفت: این ادعا که راه‌حل دسترسی مردم به خدمات سلامت، افزایش ظرفیت پزشکی است، یک خطای بزرگ و یک دروغ ساختاری است. ادامه این مسیر، فشاری غیرمنطقی و خطرناک بر جامعه پزشکی و وزارت بهداشت وارد می‌کند و یک راهبرد نادرست و آسیب‌زا برای آینده نظام سلامت است.

وی تاکید کرد: بر اساس نظر مشترک وزارت بهداشت، سازمان نظام پزشکی، فرهنگستان علوم پزشکی و سایر صاحب‌نظران، هیچ دلیل منطقی برای تداوم افزایش ظرفیت پذیرش پزشکی وجود ندارد و باید به همان شاخص‌های علمی پیش از سال ۱۴۰۰ بازگردیم؛ شاخص‌هایی که در نامه وزیر بهداشت به رئیس‌جمهور نیز مورد تاکید قرار گرفته است.

رئیس‌کل سازمان نظام پزشکی در بخش دیگری از سخنان خود، اقتصاد سلامت و معیشت جامعه پزشکی را یکی از چالش‌های جدی عنوان کرد و گفت: سیاست تعرفه‌گذاری دستوری، سیاستی شکست‌خورده است؛ نه به نفع مردم، نه به نفع جامعه پزشکی و نه به نفع آینده کشور. نتیجه این سیاست، افزایش پرداخت از جیب مردم، شکل‌گیری دریافت‌های غیرمتعارف و اوج‌گیری نارضایتی در جامعه پزشکی بوده است.

وی افزود: بر اساس محاسبات کارشناسی، حداقل قیمت تمام‌شده ویزیت پزشک عمومی برای سال ۱۴۰۵ حدود یک میلیون تومان است که بیش از ۷۰ درصد آن هزینه‌های فنی، اداری و تورم‌زا بوده و کمتر از ۳۰ درصد سهم واقعی پزشک است.به اعتقاد رئیس کل سازمان نظام پزشکی، شکاف میان قیمت واقعی و قیمت دستوری، به کرامت بیمار و پزشک آسیب زده و باید از طریق بیمه‌ها جبران شود.

رئیس‌زاده از برنامه سازمان نظام پزشکی برای راه‌اندازی سامانه ملی اعلام قیمت تمام‌شده خدمات پزشکی خبر داد و گفت: اعلام شفاف قیمت تمام‌شده، نه تخلف است و نه مطالبه نامعقول؛ بلکه حق صنفی و اقدامی در راستای شفافیت و آگاهی مردم و مسئولان است.وی تاکید کرد: اگر سه محور توانمندسازی پزشکان عمومی، استقرار کامل نظام ارجاع و اصلاح واقعی تعرفه‌ها به نتیجه برسد، بخش بزرگی از مشکلات نظام سلامت حل خواهد شد و جامعه پزشکی با امید، نشاط و تعهد بیشتری مسیر خدمت را ادامه خواهد داد.