شهید احمد کاظمی؛ فرمانده‌ای کم نظیر (بی بدیل)، اما گمنام

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، شهید سردار احمد کاظمی از فرماندهان برجسته سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بود که ۲۳ سالگی در پایه‌گذاری لشکر ۸ نجف اشرف، از لشکر‌های زرهی سپاه نقش مؤثری ایفا کرد. وی فرماندهی قرارگاه حمزه سیدالشهداء، فرماندهی نیروی هوایی و فرماندهی نیروی زمینی را در کارنامه سال‌ها رشادت خود داشت. شهید کاظمی از مصادیق بارز فرماندهان گمنام، اما اثرگذار انقلاب اسلامی به‌شمار می‌رود که به تعبیر بسیاری از همرزمانش، «پس از شهادت، بیش از دوران حیات، شناخته شد».

شهید کاظمی پیش از پیروزی انقلاب اسلامی نیز به دلیل حضور فعال در تظاهرات مردمی علیه رژیم پهلوی،  بار‌ها بازداشت و زندانی شد. این سابقه، نشان‌دهنده تعهد و باور عمیق وی به آرمان‌های انقلاب اسلامی از سال‌های پیش از پیروزی انقلاب است.

فعالیت‌های برون‌مرزی

پس از پیروزی انقلاب اسلامی، شهید کاظمی مدتی همراه با محمد منتظری و جمعی از همرزمان، در لبنان حضور یافت. حضور وی بخشی از اولین گام‌های جمهوری اسلامی ایران در حمایت از نهضت‌های آزادی‌بخش منطقه و جریان‌های مقاومت اسلامی به شمار می‌رود. البته شهید احمد کاظمی در سن ۱۷ سالگی و در سال ۱۳۵۵ نیز به لبنان رفته و در اردوگاه‌های فلسطینی آموزش دیده بود.

حضور در غائله کردستان

شهید کاظمی با آغاز ناآرامی‌ها در مناطق غربی کشور و غائله کردستان، وارد میدان شد و در کنار سایر نیرو‌های انقلابی، نقش مهمی در مقابله با گروه‌های ضد انقلاب ایفا کرد. این مقطع، از نخستین تجربه‌های فرماندهی میدانی وی محسوب می‌شود که پایه‌های شخصیت نظامی و عملیاتی او را شکل داد.

نقش‌آفرینی در دوران دفاع مقدس

شهید کاظمی در طول هشت سال دفاع مقدس، حضوری فعال و مستمر در جبهه‌های مختلف داشت. وی در جبهه‌های نبرد از کردستان گرفته تا جبهه‌های جنوب در صف مقدم مبارزه با متجاوزان بعثی بود. شهید کاظمی در سِـمت‌هایی چون؛ فرماندهی جبهه فیاضیه آبادان، لشکر ۸ نجف، لشکر ۱۴ امام حسین (ع)، فرماندهی قرارگاه حمزه سیدالشهدا (ع) و قرارگاه رمضان و فرماندهی نیروی هوایی سپاه، حضوری کم نظیر داشت. عملکرد وی در این مناطق، به‌ویژه در قالب فرماندهی لشکر ۸ نجف اشرف، کارنامه‌ای درخشان از خود بر جای گذاشت و موجب کسب موفقیت‌های عملیاتی متعددی شد.

محاصره آبادان و جبهه فیاضیه

در جریان محاصره آبادان، شهید کاظمی در شرایطی وارد این شهر شد که تمامی مسیر‌های زمینی آن توسط نیرو‌های عراقی مسدود شده بود. بر اساس روایت‌های موجود، وی شبانه و از طریق دریا، با لنج وارد آبادان شد.

پس از ورود به جبهه فیاضیه، بلافاصله عملیات احداث خاکریز را آغاز کرد؛ عملیاتی که به دلیل آتش سنگین دشمن، هر شب بین ۲ تا ۵ شهید برجای می‌گذاشت. دشمن بعثی برای جلوگیری از احداث خاکریز و پیشروی رزمندگان، از تمامی ادوات جنگی از جمله توپخانه، تانک، تیربار و سلاح‌های ضدهوایی استفاده می‌کرد.

شهیدی از شهید دیگر می‌گوید

سردار شهید حاج قاسم سلیمانی درباره معنویت و جامعیت شهید کاظمی می‌گوید: «هیچ جلسه‌ای، هیچ خلوتی، جلسه رسمی، جلسه دوستانه، جلسه خانوادگی، مسافرتی وجود نداشت که او یاد باکری و خرازی و همت و این شهدا را نکند. هیچ نمازی ندیدم، که احمد بخواند و در قنوت یا در پایان نماز گریه نکند و پیوسته این ذکر: «یا رب الشهدا، یا رب الحسین، یا رب المهدی» ورد زبان احمد بود... احمد به نیروی زمینی مقام داد نه نیروی زمینی به احمد؛ لذا در هر کجا قرار می‌گرفت او تأثیرات معنوی اش، تأثیرات رفتاری واخلاقی اش بی نظیر بود، ما در تاریخِ انسان‌ها کمتر داریم آدم به این خوبی جامع باشد، آدم‌های جامع نادرند».

لشکر ۸ نجف اشرف؛ آیینه شخصیت فرمانده

سردار شهید غلامعلی رشید در تبیین جایگاه شهید کاظمی تأکید می‌کند که: «فرمانده را باید از طریق لشکرش شناخت. اگر بخواهیم شهید احمد کاظمی را بشناسیم، باید لشکر ۸ نجف را در صحنه جنگ بررسی کنیم؛ چرا که ایشان این لشکر را از صفر تا صد، با تمام وجود و بر اساس تفکر خود بنا کرد. این لشکر بازتاب‌دهنده روحیه، تفکر و سبک فرماندهی شهید کاظمی است. لشکری که نقش تعیین‌کننده‌ای در عملیات‌های مختلف دفاع مقدس ایفا کرد».

ویژگی‌های شخصیتی و فرماندهی

شهید کاظمی شخصیتی چندبعدی داشت. فردی سیاسی با تحلیل‌های دقیق، فرمانده‌ای تاکتیکی و عملیاتی و در عین حال، انسانی اخلاق‌مدار، وفادار به ولایت فقیه، نظام اسلامی و آموزه‌های امام خمینی (ره) بود. همرزمانش او را فرمانده‌ای شجاع، فداکار، مخلص، دلسوز و وظیفه‌شناس توصیف کرده‌اند که هرگز پشت به دشمن نکرد و همواره آماده بود جان خود را برای نجات همرزمانش به خطر اندازد.

نقش‌آفرینی پس از جنگ

پس از پایان جنگ تحمیلی، شهید کاظمی فعالیت خود را در حوزه‌های حساس امنیتی و نظامی ادامه داد. وی ابتدا در شمال غرب کشور و مناطق کردستان ایفای نقش کرد، سپس به فرماندهی نیروی هوایی سپاه و پس از آن فرماندهی نیروی زمینی سپاه منصوب شد.

در جریان زلزله بم نیز، شهید کاظمی که در آن زمان فرمانده نیروی هوایی سپاه بود، با حضوری فعال، شبانه‌روزی و بی‌ادعا در عملیات امداد و نجات مشارکت داشت. حضوری که به‌منزله یکی از جلوه‌های برجسته مدیریت جهادی در حافظه تاریخی ملت ایران ثبت شده است.

شهادت در سانحه هوایی

بامداد روز دوشنبه ۱۹ دی ۱۳۸۴، هواپیمای فالکون ۲۰ متعلق به نیروی هوایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی که از تهران عازم ارومیه بود، حوالی ساعت ۹:۳۰ در نزدیکی روستای آیدملو از بخش بکشلوچای، سقوط کرد. در این سانحه، ۱۲ نفر از اعضای نیروی زمینی سپاه، از جمله سردار سرتیپ احمد کاظمی، فرمانده این نیرو و از فرماندهان بزرگ دفاع مقدس، به شهادت رسیدند.

فرجام سخن

فرماندهان هشت سال دفاع مقدس از جمله شهید کاظمی، اسناد زنده نبردی نابرابر هستند که با نبوغ و خلاقیت خود توانستند با خلقِ شیوه‌های نوین، سرنوشت جنگ را تغییر دهند. این فرماندهان با پیروی از رهبری و پای بند بودن به اندیشه و تفکر امام (ره)، در تمامی ابعاد رفتاری اعم از؛ معنوی و ارزشی، فرماندهی و مدیریتی، نظامی و امنیتی، بی بدیل عمل کرده و به دنبال «رضایت حق» و «انسجام ملی، استقلال و ارتقای سطح توانمندی و سربلند نگه داشتن پرچم کشور» بودند.

از این رو، فقدان شخصیت‌ها و فرماندهان ارشد نظامی و امنیتی، چون شهید احمد کاظمی، ضایعه‌ای جبران ناپذیر و مضاعف برای کشور محسوب می‌شود. چرا که پرورش چنین انسان‌هایی، وابسته به شرایطی خاص و تکرار نشدنی در تاریخ معاصر ایران است. از این رو بر همگان و بویژه نهادها، سازمان‌ها و مسئولان ذی ربط است که با در نظر گرفتن محضورات، تمهیدات و ملاحظات امنیتی، سیاسی و حتی جغرافیایی، تکرار چنین ثلمه‌هایی را به صفر برسانند.

نویسنده و پژوهشگر: فرشته مقدم