بندهای تغذیه مصنوعی و سدهای مخزنی مکمل یکدیگر هستند

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما مرکز یزد، افشین عالمی با بیان این که بند‌های تغذیه مصنوعی و سد‌ها تفاوت‌هایی دارند، گفت: بند‌های تغذیه مصنوعی سازه‌هایی با ارتفاع کمتر از ۱۵ متر و حجم ذخیره کمتر از ۴میلیون مترمکعب هستند که در مناطقی با تغییرات ارتفاعی کم (دشتها) که خاک دارای ظرفیت نفوذپذیری خوبی باشد، قبل از ورود آب به مناطقی که دارای ساختار با اثر منفی بر آب سطحی است؛ ساخته می‌شوند و پیش از آنکه کیفیت آب کاهش یابد با مهار رسوب و آزادسازی تدریجی، جریان به تغذیه سفره‌های آب زیرزمینی کمک می‌کنند.

 

وی به ویژگی‌های سد‌ها اشاره کرد و افزود: در سد‌های مخزنی ارتفاع سد و حجم مخزن بیش از بند‌ها بوده و در این سازه‌ها با ایجاد عناصر آب بند در پی و بدنه، در عمل مخزن سد آب بند شده و با رهاسازی کنترل شده آب به پایین دست بر اساس مجوز‌های تخصیص جهت مصارف شرب، بهداشت، صنعت و کشاورزی استفاده می‌شوند.

 

معاون طرح و توسعه شرکت آب منطقه‌ای یزد به شرایط استفاده از آب بند‌های تغذیه مصنوعی و سد‌ها اشاره و تصریح کرد: این شرایط به منابع رودخانه و جنس ساختگاه محل احداث هر یک از این دو سازه بستگی دارد که به علت هزینه‌های بسیار کمتر، سازه‌های تغذیه مصنوعی تأثیرگذاری کمتر بر محیط زیست و جریان طبیعی آب دارند. به همین دلیل سازه‌های تغذیه مصنوعی در اولویت احداث قرار می‌گیرند.

 

وی با بیان اینکه در استان یزد ۲۶ بند خاکی تغذیه‌ای و تأخیری با حجم آبگیری ۲۷میلیون مترمکعب توسط این شرکت ساخته شده است، بیان کرد: محل احداث این بند‌ها بر اساس موقعیت مسیل‌های آبگذری، میزان بارش، جنس زمین، نوع مصالح در دسترس، مناطق جمیعتی و اقتصادی تأثیرپذیر از سیلاب و محل قرارگیری جاده‌های مواصلاتی و ... تعیین می‌شود.

 

عالمی همچنین عنوان کرد: این سازه‌ها شدت ورود آب‌های سطحی به مناطق شوره زار را کاهش داده و بخصوص با ته نشین کردن رسوبات در مخزن باعث کاهش بار رسوبی سیلاب شده و آب با شفافیت بیشتر و دِبی کمتر در مسیر طبیعی رودخانه جریان می‌یابد تا بهتر به سفره‌های آب زیرزمینی نفوذ و بخشی از بیلان منفی منابع زیرسطحی را جبران نماید.

 

معاون طرح و توسعه شرکت آب منطقه‌ای یزد با اشاره به اینکه تبخیر متوسط در استان یزد بیش از ۲۵۰۰میلی متر است، گفت: ذخیره سازی منابع آب به صورت روباز محل مناسبی برای تبخیر و هدررفت روان‌آب‌ها می‌باشد. ولی در صورت احداث بند‌ها در ساختگاه‌هایی که به لحاظ دانه بندی مصالح، مستعد نفوذ سریع آب به لایه‌های زیرسطحی هستند. متوقف کردن جریان سیلاب، هم می‌تواند بار رسوبی آن را کاهش دهد و هم با رهاسازی تدریجی در بستر رودخانه، تغذیه منابع زیرسطحی سریع‌تر انجام شود.

 عالمی در ادامه افزود: با کنترل دبی پیک سیلاب در مخزن، از آسیب به مناطق اقتصادی و مسکونی پایین دست جلوگیری شده و بخصوص به تأسیسات جمع آوری و دفع آب‌های سطحی و هدایت کننده سیلاب فرصت عملکرد با بیشترین ظرفیت را می‌دهد.

 

وی با بیان اینکه که استان یزد از جمله مناطقی از کشور است که بخش عمده‌ای از سازه‌های تغذیه‌ای و تاخیری را در سال‌های قبل احداث کرده است، بیان کرد: بند‌های تغذیه مصنوعی استان اکنون نیاز به مرمت، تعمیر، بازسازی و نگهداری دارد.

معاون طرح و توسعه شرکت آب منطقه‌ای یزد عنوان کرد: این شرکت از سال ۱۴۰۲ در راستای تعمیر و مرمت و نگهداری بند‌های استان به صورت منسجم نسبت به تخصیص بودجه از منابع داخلی خود جهت تعمیر و مرمت بند‌های موجود و احداث یک بند جدید اقدام نمود که در نتیجه آن بیش از ۱،۳۰۰،۰۰۰ مترمکعب به حجم مخازن این بند‌ها اضافه شد و بخشی از سازه‌های بدنه و سرریز بند‌ها مورد اصلاح قرار گرفت.

عالمی به احداث و مرمت و بازسازی، تعمیر و نگهداری بند‌های استان اشاره کرد و گفت: از جمله این اقدامات می‌توان به احداث بند کوه کاسه، مرمت بند رحیم آباد ابرکوه در سه مرحله، لایروبی بند‌های بهاباد، بهادران، صادق آباد، مروست، عباس آباد، دم هفت رودخانه شور و با صرف هزینه‌ای بیش از ۲۰۰۰میلیارد ریال اشاره نمود که این اقدامات به جهت تأثیر مستقیم بر بهبود وضعیت آبخوان مناطق مختلف استان و بهبود آبدهی چاه‌های شرب و کشاورزی مناطق پایین دست، تأثیر مستقیم بر بهبود معیشت مردم خواهد داشت.