لزوم مشارکت انجمن‌ها در پیشبرد اهداف شبکه آزمایشگاهی کشور

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، امیر یونسیان، مدیر شبکه آزمایشگاهی کشور، در نشست هم‌اندیشی مدیران شبکه آزمایشگاهی با انجمن‌های تخصصی و صنفی فعال در این حوزه که صبح امروز ۱۹ بهمن ماه ۱۴۰۴ و به میزبانی معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری برگزار شد، در خصوص گستردگی جغرافیایی شبکه گفت: در حال حاضر آزمایشگاه‌های عضو شبکه در تمامی استان‌ها و در ۱۸۴ شهر کشور مشغول به فعالیت و ارائه خدمت هستند. تاکنون ۲۰۴۹ مجموعه آزمایشگاهی (شامل دانشگاه‌های دولتی، پژوهشگاه‌ها و بخش خصوصی) به عضویت شبکه درآمده‌اند و اطلاعات بالغ بر ۳۸ هزار دستگاه و تجهیزات آزمایشگاهی در حوزه‌های متنوعی نظیر زیست‌فناوری، نانو، کوانتوم، میکروالکترونیک، مکانیک و سایر حوزه‌های فنی و مهندسی در سایت شبکه ثبت شده و قابل جست‌و‌جو است.

مدیر شبکه آزمایشگاهی کشور، با ارائه گزارشی از عملکرد مالی شبکه تصریح کرد: ارزیابی‌های ما نشان می‌دهد که گردش مالی ثبت شده خدمات آزمایشگاهی در بستر شبکه در سال ۱۴۰۳ به عدد قابل توجه ۲.۵ هزار میلیارد تومان (۲.۵ همت) رسیده است. این در حالی است که این رقم در سال ۱۴۰۲ حدود ۱.۵ همت بود و این رشد، نشان‌دهنده موفقیت شبکه در رسالت به‌هم‌رسانی عرضه و تقاضا است.

وی افزود: تاکنون در سال جاری با حمایت معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری، مبلغ ۶۴ میلیارد تومان یارانه پژوهشی به اعضای باشگاه مشتریان تخصیص داده شده است. نکته حائز اهمیت این است که این یارانه در نهایت به درآمد برای آزمایشگاه‌های عضو تبدیل می‌شود و چرخه اقتصادی این مراکز را تقویت می‌کند.

باشگاه مشتریان ۱۹۰ هزار نفری

یونسیان با اشاره به حضور ۱۹۰ هزار عضو حقیقی و حقوقی در باشگاه مشتریان شبکه آزمایشگاهی گفت: اعضای هیئت علمی (حدود ۲۰ هزار نفر در سطح کشور)، دانشجویان تحصیلات تکمیلی، شرکت‌های دانش‌بنیان و نخبگان تحت پوشش بنیاد ملی نخبگان و بنیاد ملی علم، مشتریان اصلی این شبکه هستند.

وی یکی از مهم‌ترین دستاورد‌های شبکه را "عدالت دسترسی" و "حذف وابستگی جغرافیایی" دانست. برای مثال، دانشجویی که در دانشگاه تهران تحصیل می‌کند، اما ساکن سنندج است، می‌تواند با استفاده از اعتبار شبکه، خدمات مورد نیاز مطالعه علمی خود را از آزمایشگاه‌های استان کردستان دریافت کند و نیازی به مراجعه به تهران ندارد.

حمایت شبکه از تعمیر تجهیزات تا اخذ استاندارد‌ها

مدیر شبکه آزمایشگاهی کشور در ادامه سخنان خود، خدمات و حمایت‌های این شبکه از مراکز عضو را در چهار محور اصلی تشریح کرد و در خصوص بازارسازی و تجاری‌سازی اظهار داشت: پلتفرم شبکه آزمایشگاهی کشور، با هدف معرفی توانمندی‌های آزمایشگاه‌ها ایجاد شده و مشتریان را به صورت مستقیم به این مراکز ارجاع می‌دهد؛ فرآیندی که با رویکرد «تسهیل‌گری» و بدون دخالت مالی شبکه انجام می‌شود.

یونسیان، همچنین به موضوع تعمیر و نگهداری زیرساخت‌ها اشاره کرد و گفت: «شبکه آزمایشگاهی بر اساس رتبه‌بندی سالانه مراکز، حمایت‌های مالی مشخصی را برای تعمیر تجهیزات و بازگرداندن آنها به چرخه خدمت‌دهی اختصاص می‌دهد.» مدیر شبکه آزمایشگاهی کشور در پایان، استانداردسازی را یکی دیگر از ارکان حمایتی برشمرد و تصریح کرد که بخشی از هزینه‌های مشاوره، استقرار استاندارد‌هایی مانند ایزو ۱۷۰۲۵ و خدمات کالیبراسیون برای ارتقای کیفیت خدمات آزمایشگاه‌ها، توسط شبکه پرداخت می‌شود.

توسعه بین‌المللی و تعامل با صنایع بزرگ

یونسیان، با بیان این‌که رویکرد شبکه در سال آینده توسعه هر چه بیشتر فعالیت‌ها در حوزه بین‌الملل است، بر نقش انجمن‌ها در ترویج شبکه تأکید کرد.

وی گفت: ما به دنبال استفاده از ظرفیت انجمن‌ها برای افزایش نفوذ در استان‌های مختلف و بخش خصوصی هستیم. اخیراً اولین تفاهم‌نامه در حوزه خودرو منعقد شده تا از ظرفیت آزمایشگاه‌های عضو شبکه برای استانداردسازی و تایید کیفیت قطعات خودرو استفاده شود. همچنین تفاهم‌نامه‌ای با انجمن آزمایشگاه‌های استان اصفهان برای توسعه فعالیت‌ها در این استان امضا شده است.

پیشنهاد تشکیل کارگروه مشترک

مدیر شبکه آزمایشگاهی کشور با اشاره به ذکر نام شبکه آزمایشگاهی در قانون برنامه هفتم توسعه و اسناد بالادستی، یک پیشنهاد راهبردی به انجمن‌های حاضر ارائه داد و خاطرنشان کرد: سیاست ما «تسهیل‌گری بدون تصدی‌گری» است.

یونسیان افزود: به عنوان نهاد حاکمیتی و بازوی معاونت علمی، آمادگی داریم تا صدای بخش خصوصی باشیم. تشکیل یک کارگروه مشترک متشکل از نمایندگان انجمن‌ها و شبکه آزمایشگاهی می‌تواند زمینه‌ای فراهم کند که معضلات، آسیب‌ها و موانع قانونی موجود را احصا کرده و از طریق ظرفیت‌های حاکمیتی برای رفع آنها در اسناد بالادستی و آیین‌نامه‌ها اقدام کنیم.

مدیر شبکه آزمایشگاهی کشور، در خصوص نوسازی تجهیزات آزمایشگاهی گفت: برای خرید دستگاه‌های جدید، مسیر حمایتی ما از طریق «لیزینگ» و «صندوق‌های پژوهش و فناوری» تعریف شده است. بررسی‌های ما نشان می‌دهد که این صندوق‌ها توانایی پوشش بخشی از هزینه‌های خرید را به صورت تسهیلات دارند و شبکه آزمایشگاهی کشور، متقاضیان را به این نهاد‌های مالی معرفی می‌کند.

وی با تأکید بر پرهیز از تمرکزگرایی اظهار داشت: تسهیلات خرید و تعمیرات مختص تهران نیست. اصرار ما این است که آزمایشگاهی در دیگر استان‌ها یا شهرستان‌ها، همان دسترسی را به منابع داشته باشد که یک آزمایشگاه در پایتخت دارد.

یونسیان، در خصوص معیار‌ها برای پذیرش آزمایشگاه‌های تولیدی در شبکه آزمایشگاهی کشور گفت: آمادگی داریم که از هر مجموعه، حتی با تعداد محدودی آزمایشگاه، شروع کنیم و چالش‌های استانداردسازی را رفع کنیم، چراکه بهتر از توقف کامل فرآیند است و می‌توانیم این مدل را به سایرین تعمیم دهیم.

همکاری‌های شبکه آزمایشگاهی کشور و انجمن‌های تخصصی و صنفی آزمایشگاهی و تولیدی

در ادامه این نشست، نمایندگان انجمن‌های تخصصی و صنفی آزمایشگاهی و تولیدی و مدیران آزمایشگاه‌های حاضر به بیان دیدگاه‌ها، چالش‌ها و پیشنهادات راهبردی خود پرداختند. موضوعاتی همچون ضرورت استقرار نظام «قابلیت ردیابی» (Traceability) و اهمیت حمایت از ایجاد «آزمایشگاه اندازه‌شناسی ملی» برای تضمین صحت نتایج آزمون‌ها، در کنار چالش‌های سنگین مالی در حوزه «تجهیز، تعمیر و نگهداری» توسعه تجهیزات پیشرفته و جلوگیری از خروج آنها از چرخه خدمت، از مهم‌ترین دغدغه‌های فنی مطرح شده در این جلسه بود.

نمایندگان انجمن‌های تخصصی و صنفی آزمایشگاهی و تولیدی همچنین، پیشنهاداتی نظیر «استفاده از مدل کارگزاری» برای مدیریت قیمت‌ها و لزوم بازنگری در سقف یارانه اعتباری شرکت‌های بخش خصوصی برای افزایش جذابیت عضویت در شبکه آزمایشگاهی کشور مطرح کردند. تسهیل فرآیند ورود شرکت‌های دانش‌بنیان تولیدکننده تجهیزات به شبکه با محوریت استانداردسازی نیز از دیگر محور‌های مورد تاکید در این گفت‌و‌گو بود.