بی‌سابقه‌ترین چالش‌های نفتی را پیش رو داریم

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) امروز پنج‌شنبه در جدیدترین گزارش ماهانه خود اعلام کرد: بازگرداندن تولید نفت و گاز تعطیل‌شده در پی جنگ اخیر خاورمیانه به سطح پیش از بحران، بسته به پیچیدگی میادین، میان «هفته‌ها تا چندین ماه» زمان نیاز دارد.

این هشدار در حالی منتشر می‌شود که برآورد‌های این آژانس از توقف حداقل ۱۰ میلیون بشکه در روز تولید مایعات (شامل نفت خام و میعانات) در منطقه خبر می‌دهد.

فاتح بیرول، مدیر اجرایی آژانس بین‌المللی انرژی، با تأکید بر اینکه «بازار‌های نفت با بی‌سابقه‌ترین چالش‌ها از نظر مقیاس مواجه شده‌اند»، اعلام کرد: ۳۲ کشور عضو روز چهارشنبه به اتفاق آرا بزرگ‌ترین مداخله تاریخ این نهاد را تصویب کردند؛ تزریق ۴۰۰ میلیون بشکه نفت از ذخایر راهبردی به بازار‌های جهانی. این رقم بیش از دو برابر مداخله ۱۸۲.۷ میلیون بشکه‌ای زمان جنگ اوکراین است.

تاریخی‌ترین اقدام جبرانی بی‌اثر ماند

اما نکته شگفت‌آور و بی‌سابقه، واکنش معکوس بازار بود. تنها ساعاتی پس از اعلام بزرگ‌ترین آزادسازی ذخایر استراتژیک تاریخ، قیمت نفت نه تنها کاهش نیافت، بلکه با جهشی خیره‌کننده رو‌به‌رو شد. بهای نفت خام برنت در معاملات روز پنج‌شنبه با عبور از مرز ۱۰۰ دلار در هر بشکه، رشد بیش از ۸ درصدی را ثبت کرد.

چرا بازار نفت «نمی‌خرد»؟

تحلیل‌گران ارشد انرژی دلیل این پدیده را «پیام پنهان» پشت اقدام آژانس می‌دانند. اندی لیپو، رئیس Lipow Oil Associates، به CNBC گفت: «مقیاس عظیم این مداخله توسط بازار به این معنا تفسیر می‌شود که جنگ می‌تواند برای هفته‌ها و ماه‌ها ادامه یابد».

باب مکنالی، رئیس گروه مشاوره انرژی راپیدان، تأکید کرد که ذخایر استراتژیک «حداکثر می‌تواند کسری ۱۵ میلیون بشکه‌ای خالص روزانه نفت و فرآورده را تنها تا یک‌چهارم جبران کند». از سوی دیگر، حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت و محصولات نفتی که پیش‌تر روزانه از تنگه هرمز عبور می‌کرد، عملاً متوقف شده است.

تأخیر ۶۰ تا ۹۰ روزه در رسیدن نفت به بازار

نکته مهم دیگر که تحلیلگران به آن اشاره کرده‌اند، تأخیر زمانی در رسیدن نفت ذخایر استراتژیک به بازار است. پاول مولوچانوف، استراتژیست ارشد ریموند جیمز، تخمین می‌زند که این محموله‌ها ۶۰ تا ۹۰ روز طول می‌کشد تا عملاً به دست خریداران برسد. فیلیپ نوا نیز تأکید کرده که این فرآیند «هفته‌ها یا ماه‌ها» زمان می‌برد.

سناریوی نگران‌کننده برای آینده

صندوق‌های بین‌المللی و تحلیلگران ارشد هشدار می‌دهند که در صورت طولانی‌شدن بحران، جهان با کمبود فیزیکی نفت مواجه خواهد شد. وایوک دهار، مدیر تحقیقات کالا‌های انرژی در بانک کامنولث استرالیا، گفت: «نفت برنت می‌تواند به سرعت به کانال ۱۲۰ تا ۱۵۰ دلار بازگردد تا از طریق قیمت، تقاضا را مهار کند».

آژانس بین‌المللی انرژی نیز در گزارش خود تأکید کرد که ظرفیت تولیدکنندگان غیراوپک برای جبران این خلأ بسیار محدود است. برآورد‌ها حاکی است که حتی با «سیگنال‌های مناسب»، حداکثر ۳۸۰ هزار بشکه نفت شیل آمریکا تا پایان سال قابل افزایش است و تأخیر در تعمیرات ماسه‌های نفتی کانادا نیز تنها ۱۵۰ هزار بشکه دیگر اضافه خواهد کرد. این ارقام در برابر سقوط ۱۰ میلیون بشکه‌ای تولید روزانه منطقه، کاملاً ناچیز است.

این نگرانی‌ها در حالی است که کشور‌های مختلف از جمله ژاپن با ۸۰ میلیون بشکه، کره جنوبی با ۲۲.۴۶ میلیون بشکه و بریتانیا با ۱۳.۵ میلیون بشکه رسماً مشارکت خود در آزادسازی ذخایر را اعلام کرده‌اند. کارشناسان هشدار می‌دهند که حتی نفت ذخایر استراتژیک نیز با تأخیر قابل توجهی به بازار می‌رسد؛ یعنی جهان در بهار و تابستانی پرالتهاب و گران، چشم به تحولات تنگه هرمز دوخته است.