محورهای پرسشگری و مفاهیم اصلی«سیاست های کلی جمعیت»

پژوهش خبری صدا و سیما: مردادماه سال 90 بود که مقام معظم رهبری به طور رسمی‌ و علنی به موضوع جمعیت و لزوم مقابله با سیاست‌های تحدید نسل اشاره کردند و بیان داشتند که هر اقدام و تدبیری برای کم کردن جمعیت می‌بایست پس از 150 میلیون نفر صورت بگیرد. ایشان در مرداد سال 91 نیز بار دیگر در مورد خطرات کاهش رشد جمعیت هشدار دادند و حتی از عبارت «خطا کردیم» در مورد سیاست‌های کنترلی دهه 70 و عدم پایش صحیح برای توقف این سیاست‌ها در سال‌های بعد استفاده کردند که همین امر نشان دهنده عمق فاجعه جمعیتی است.

رهبر معظم انقلاب در دیدار با کارگزاران نظام در ماه مبارک رمضان سال 91 فرمودند: «ﺟﻤﻌﯿﺖ ﺟﻮان و ﺑﺎﻧﺸﺎط و ﺗﺤﺼﯿﻠﮑﺮده و ﺑﺎﺳﻮاد ﮐﺸﻮر، اﻣﺮوز ﯾﮑﯽ از ﻋﺎﻣﻞ‌های مهم ﭘﯿﺸﺮﻓﺖ ﮐﺸﻮر راﺳﺖ. در همین آﻣﺎرهایی ﮐﻪ داده ﻣﯽ‌ﺷﻮد، ﻧﻘﺶ ﺟﻮان‌های ﺗﺤﺼﯿﻞ ﮐﺮده و آﮔﺎه و ﭘﺮﻧﺸﺎط و ﭘﺮ ﻧﯿﺮو را ﻣﯽ‌ﺑﯿﻨﯿﺪ. ﻣﺎ ﺑﺎﯾﺪ در ﺳﯿﺎﺳﺖ ﺗﺤﺪﯾﺪ ﻧﺴﻞ، ﺗﺠﺪﯾﺪ ﻧﻈﺮ ﮐﻨﯿﻢ. ﺳﯿﺎﺳﺖ ﺗﺤﺪﯾﺪ ﻧﺴﻞ در ﯾﮏ ﺑﺮهه‌ای از زﻣﺎن درﺳﺖ ﺑﻮد؛ ﯾﮏ اهدافی هم ﺑﺮاﯾﺶ ﻣﻌﯿﻦ ﮐﺮدﻧﺪ. آنطﻮری ﮐﻪ اﻓﺮاد ﻣﺘﺨﺼﺺ و ﻋﺎﻟﻢ و ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن ﻋﻠﻤِﯽ اﯾﻦ ﻗﺴﻤﺖ ﺗﺤﻘﯿﻖ و ﺑﺮرﺳﯽ ﮐﺮدﻧﺪ و ﮔﺰارش دادﻧﺪ، ﻣﺎ در ﺳﺎل 71 ﺑﻪ همان ﻣﻘﺎﺻﺪی ﮐﻪ از ﺗﺤﺪﯾﺪ ﻧﺴﻞ وﺟﻮد داﺷﺖ، رﺳﯿﺪﯾﻢ. از ﺳﺎل 71 ﺑﻪ اﯾﻦ طﺮف، ﺑﺎﯾﺪ ﺳﯿﺎﺳﺖ را ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻣﯽ دادﯾﻢ؛ ﺧﻄﺎ ﮐﺮدﯾﻢ، ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻧﺪادﯾﻢ. اﻣﺮوز ﺑﺎﯾﺪ اﯾﻦ ﺧﻄﺎ را ﺟﺒﺮان ﮐﻨﯿﻢ.»در نهایت سی ام اردیبهشت سال 92 معظم له سیاست های کلی جمعیت را ابلاغ کردند.

سئوال اصلی:

ـ سیاست‌های کلی جمعیت چه وظیفه‌ای بر دوش دستگاه های مختلف گذاشت و دستگاه‌ها بعد از گذشت سه سال از ابلاغ این سیاست‌ها چه حرکت‌هایی انجام دادند و در کدام نقاط نیز ضعف داشته اند؟

محورهای پرسشگری از روند اجرای «سیاست های کلی جمعیت»

1- ارتقاء پویایی، بالندگی و جوانی جمعیّت با افزایش نرخ باروری به بیش از سطح جانشینی.  پرسشگری از وزارت بهداشت

توضیح نرخ سطح جانشینی برای مخاطب و فهم اینکه برای حفظ جمعیت فعلی به ازای هر زوج حداقل 2و یک دهم فرزند نیاز داریم.

۲- رفع موانع ازدواج، تسهیل و ترویج تشکیل خانواده و افزایش فرزند، کاهش سن ازدواج و حمایت از زوج‌های جوان و توانمندسازی آنان در تأمین هزینه‌های زندگی و تربیت نسل صالح و کارآمد.پرسشگری از اقدامات معاونت زنان و خانواده ریاست جمهوری، وزارت ورزش و جوانان و بانک مرکزی

 پرداخت مناسب به دلایل بالارفتن سن ازدواج و علاقه به زندگی مجردی و مسئله تداوم مجردی در سنین بالا

بررسی چرایی نبود تسهیلات و مشوق برای فرزندآوری و حتی سنگ اندازی در مقابل آن

 نبود آموزش های مهارتی تربیتی برای نوزاد،‌کودک و نوجوان در کشور

مسئله وام ازدواج جوانان

۳- اختصاص تسهیلات مناسب برای مادران بویژه در دوره بارداری و شیردهی و پوشش بیمه‌ای هزینه‌های زایمان و درمان ناباروری مردان و زنان و تقویت نهادها و مؤسسات حمایتی ذی‌ربط.  پرسشگری از اقدامات معاونت زنان و خانواده و کمیسیون فرهنگی مجلس¬ بررسی هزینه های زایمان طبیعی و سزارین در بیمارستان های دولتی و خصوصی و نبود سوبسید های همه جانبه دولتی

 هزینه های بالای درمان ناباروری و هزینه های پایین عقیم سازی

 عدم رعایت قانون مرخصی ساعتی شیردهی بخصوص در ادارات خصوصی

۴- تحکیم بنیان و پایداری خانواده با اصلاح و تکمیل آموزش‌های عمومی درباره اصالت کانون خانواده و فرزند پروری و با تأکید بر آموزش‌ مهارت‌های زندگی و ارتباطی و ارائه خدمات مشاوره‌ای بر مبنای فرهنگ و ارزش‌های اسلامی- ایرانی و توسعه و تقویت نظام تأمین اجتماعی، خدمات بهداشتی و درمانی و مراقبت‌های پزشکی در جهت سلامت باروری و فرزندآوری. اقدامات وزارت علوم در جهت توانمند سازی دانشجویان در مورد آموزش های عمومی به دانشجویان و اقدامات وزارت بهداشت در خصوص فعالیت های صورت گرفته پزشکی مرتبط با فرزندآوری

پاسخگوی سلامت روانی جامعه و آموزش های لازم در زمینه کسب مهارت های زندگی کدام ارگان است؟

۵- ترویج و نهادینه‌سازی سبک زندگی اسلامی- ایرانی و مقابله با ابعاد نامطلوب سبک زندگی غربی.

 چرا در سینما و هنرهای نمایشی همیشه فرزندان زیاد در فقر و تک فرزندها سعاتمندند؛‌ بررسی پدیده کم فرزندی و تک فرزندی در سینمای ایران و اثر آن روی مخاطب

۶- ارتقاء امید به زندگی، تأمین سلامت و تغذیه سالم جمعیّت و پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی، بویژه اعتیاد، سوانح، آلودگی‌های زیست محیطی و بیماری‌ها.

 چرا همواره با مسئله های امنیت غذایی از جمله پالم و گوشت آلوده و ... در جامعه روبرو هستیم، سازمان غذا و دارو چه پاسخ می دهد؟

۷- فرهنگ سازی برای احترام و تکریم سالمندان و ایجاد شرایط لازم برای تأمین سلامت و نگهداری آنان در خانواده و پیش‌بینی ساز و کار لازم برای بهره‌مندی از تجارب و توانمندی‌های سالمندان در عرصه‌های مناسب.

۸- توانمندسازی جمعیّت در سن کار با فرهنگ سازی و اصلاح، تقویت و سازگار کردن نظامات تربیتی و آموزش‌های عمومی، کارآفرینی، فنی ـ حرفه‌ای و تخصصی با نیازهای جامعه و استعدادها و علایق آنان در جهت ایجاد اشتغال مؤثر و مولّد.

۹- باز توزیع فضایی و جغرافیایی جمعیّت، متناسب با ظرفیت زیستی با تأکید بر تأمین آب با هدف توزیع متعادل و کاهش فشار جمعیّتی.

چرا نرخ مهاجرت از روستا به شهر واز شهرستان به مرکز افسار گسیخته است؟

۱۰- حفظ و جذب جمعیّت در روستاها و مناطق مرزی و کم تراکم و ایجاد مراکز جدید جمعیّتی بویژه در جزایر و سواحل خلیج فارس و دریای عمان از طریق توسعه شبکه‌های زیربنایی، حمایت و تشویق سرمایه‌گذاری و ایجاد فضای کسب و کار با درآمد کافی. 

گزارش از استانداری هرمزگان و سیستان و بلوچستان، فارس، بوشهر و خوزستان درمورد اقدامات مرتبط با این بند

۱۱- مدیریت مهاجرت به داخل و خارج هماهنگ با سیاست‌های کلی جمعیّت با تدوین و اجرای ساز و کارهای مناسب.

۱۲- تشویق ایرانیان خارج از کشور برای حضور و سرمایه گذاری، و بهره‌گیری از ظرفیت‌ها و توانایی‌های آنان.شورایعالی ایرانیان خارج از کشور

۱۳- تقویت مؤلفه‌های هویت‌بخش ملی (ایرانی، اسلامی، انقلابی) و ارتقاء وفاق و همگرایی اجتماعی در پهنه سرزمینی بویژه در میان مرزنشینان؛ و ایرانیان خارج از کشور.

• ۱۴- رصد مستمر سیاست‌های جمعیّتی در ابعاد کمّی و کیفی با ایجاد ساز و کار مناسب و تدوین شاخص‌های بومی توسعه انسانی و انجام پژوهش‌های جمعیّتی و توسعه انسانی.  گزارش از آخرین آمار سازمان ملی آمار