اصول پیشگیری از ابتلا به آلزايمر(2)(تغییر سبک زندگی وپیشگیری ازآلزایمر)

چکیده مصاحبه پژوهشی:

ـ  ابتلا به بيماري آلزايمر، يکي از ترس­ هايي است که در افراد متعدد، دغدغه ابتلا به آن از دوران جواني و ميانسالي شروع مي شود.

ـ اگر بدانيم چگونه مراقب سلامت مغز خود باشيم، ديگر نيازي به اين همه نگراني و ترس نيست.

ـ آلزایمر زودرس اغلب در دهه‌ی ۴۰ و ۵۰ زندگی ظاهر می‌شود.

ـ بسیاری از علائم آلزایمر زودرس ناشی از رویدادهای معمول زندگی مانند استرس هستند.

ـ آزمایش واحدی وجود ندارد که ابتلای فرد به آلزایمر زودرس را تأیید کند.

ـ کمبود خواب، برخی داروها، حتی استرس می تواند باعث ضربه کوتاه مدت به حافظه شود.

ـ هر چه قلب سالم تر باشد، به همان ميزان سلامت مغز تضمين مي­شود.

ـ فعاليت ورزشي بر سلامت مغز و عملکرد ذهني تاثير دارد.

ـ براي پيشگيري از آلزايمر، کاهش مصرف مواد قندي و رعايت اصول پيشگيري کننده از ابتلا به ديابت را جدي بگيريد.

پژوهش خبری صدا وسیما: بیمـاری آلزایمـر یـک نـوع اختـلال عملکـرد مغـز اسـت کـه به تدریج حافظه و توانایی­ هـای ذهنی دیگــر ماننــد تفکــر، استدلال و قضاوت فرد را تحـت تأثیر قرار می­دهـد. به گفته دکتر احمد دلبري رئيس مرکز تحقیقات سالمندی دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی اين بيماري شايع­ترين نوع بيماري دمانس يا فرسايش مغز است. بیماری آلزایمر به مغز آسیب می­ رساند. این بیماری باعث از دست رفتن تدریجی و مداوم مغز مي­ شود و می ­تواند بر روی صحبت کردن، فکر کردن و انجام فعالیت های روزانه تأثیر بگذارد.   

پژوهش خبری : آيا افراد جوان دچار آلزايمر مي شوند؟ 

دکتر احمد دلبري، دکتراي طب تخصصي سالمندي:  بيماري آلزايمر شايع­ترين نوع بيماري دمانس يا فرسايش مغز است. نوعي از آلزايمر که معروف به آلزايمر فاميلي است که در افراد کمتر از 40- 50 سال ديده مي­شود؛ شيوع اين نوع آلزايمر نسبت به آلزايمر غير فاميلي خيلي کمتر است و مي­توان گفت حدود 5 درصد از افراد جواني که در خانواده والدين آلزايمري هستند به اين بيماري مبتلا مي­شوند. 

تشخیص آلزایمر در جوانی می‌تواند دشوار باشد، زیرا ممکن است این‌طور به نظر برسد که بسیاری از علائم آلزایمر زودرس ناشی از رویدادهای معمول زندگی مانند استرس هستند. هنگامی که این بیماری بر مغز اثر بگذارد، می‌تواند باعث کاهش توانایی‌های حافظه، قدرت استدلال و تفکر شود. این اُفت، معمولا به‌آهستگی اتفاق می‌افتد اما می‌تواند در هر مورد متفاوت باشد.  

پژوهش خبری : بيشتر چه کسانی به آلزایمر مبتلا می‌شوند؟

دکتر احمد دلبري، دکتراي طب تخصصي سالمندي: بيماري آلزايمر زير مجموعه­اي از دمانس است(بيماري دمانس عبارت است از هرگونه از بين رفتن و آسيب­ ديدگي سلول­ هاي مغزي که باعث اختلال در حافظه، تفکر، قضاوت و رفتار افراد مي­شود.) به طور کلي اين بيماري در افرادي ديده مي­شود که ريز فاکتورهاي خطر عروقي و مرگ سلول مغزي دارند. فاکتورهايي که باعث بيماري قلبي- عروقي مي­شود عبارتند از: فشارخون، ديابت، چربي خون، افراد سيگاري و الکلي، افراد چاق، کم­ تحرک و بي­ تحرک، افراد مبتلا به اضطراب و افسردگي، افراد مبتلا به اختلالات خواب، افرادي که دچار ضربه سر شده ­اند و کساني که فعاليت فکري کم دارند؛ اينها از جمله اشخاصي ­اند که بيشتر در معرض مبتلا به بيماري آلزايمرند. گر چه بروز این بیماری در سنین بالای ۶۰ سال افزايش مي ­يابد اما ممکن است در برخی افراد در سنین جوانی نیز این بیماری بروز کند، که آن هم به عوامل محیطی و ژنتیکی که گفته شد، بستگي دارد. بنابراين به ­طور کلي معمولا 90 تا 95 درصد افراد در دوران سالمندي به آلزايمر مبتلا مي­شوند.

پژوهش خبری : آلزایمر زودرس چگونه تشخیص داده میشود؟

دکتر احمد دلبري، دکتراي طب تخصصي سالمندي: پايش سلامت و مراجعه زودرس افراد مهمترين رکن در تشخيص و درمان آلزايمر است، بررسي و ارزيابي بايد شامل:

1. انجام تست­ ها و آزمون ­هاي شناختي جهت ارزيابي وضعيت حافظه، قضاوت، توجه و تمرکز و توانايي نوشتن در فرد باشد.
2. انجام آزمايشات خون به منظور کمک به تشخيص بيماري ­هاي احتمالي که علايم شبه آلزايمر دارند.
3. انجام شرح حال جديد در خصوص شروع علايم و ميزان سرعت پيشرفت بيماري که بايد از بيمار و خانواده وي گرفت.
4. انجام معاينات کامل عصبي به منظور تاييد و يا رد بيماري­ ها و اختلالاتي که علايم شبه آلزايمر ايجاد مي ­کند.
5. انجام تست­ هاي تشخيصي - تکميلي مثل سيتي ­اسکن، ام­ آر ­آي.
6. انجام معاينات روانپزشکي جهت علايم شبه ­آلزايمر در بيماري­ هاي افسردگي و اضطراب که خيلي علايم مشابه دارند.

پژوهش خبری : دلايل اصلی کاهش حافظه و فراموشی در جوانی و میانسالی چيست و چگونه اين موارد از هم تميز داده مي­ شود؟

دکتر احمد دلبري، دکتراي طب تخصصي سالمندي: اين مورد در جامعه خيلي شايع است و افراد چون نسبت به بيماري آلزايمر نگرانند و نيز شنيده­اند که بيماري لاعلاجي است به محض اختلال در حواس و دچار شدن به فراموشي فکر مي­کنند که مبتلا به بيماري آلزايمر شده ­اند اما کاملا در اشتباهند؛ اين بيماري در 5 تا 10 درصد جامعه سالمندي با شرايطي که گفته شد رخ مي­دهد؛ اما آنچه که ما در دوران جواني و ميانسالي مي­بينيم در اصل اختلال حافظه و تمرکز است که به اشتباه از آن به آلزايمر ياد مي­کنيم. علايم شبه آلزايمر يا دمانس کاذب عبارت است از: اضطراب و افسردگي که در بيماري آلزايمر تدريجي است ولي در بين بيماراني که دچار اختلال حواس و فراموشي مي­شوند اين مورد بسرعت اتفاق مي­افتد؛ در بيماران افسرده اختلال عملکرد حافظه نسبتا ثابت است ولي در بيماران آلزايمر سرعت پيشرونده دارد؛ در بيماران آلزايمري نسبت به وضعيت خود آگاهي ندارند و اگر اطرافيان هم به آنها بگويند که دچار آلزايمر شده ­اند طفره مي­ روند و از درمان خودداري مي­کنند زيرا به بيمار بودن خودشان باور ندارند اما افرادي که دچار افسردگي­اند از وضعيت خود نگرانند و به دنبال درمان خود هستند.

پژوهش خبری : چه اقداماتی برای پيشگيري از آلزايمر مي­توان انجام داد؟

 دکتر احمد دلبري، دکتراي طب تخصصي سالمندي: چون آلزايمر درمان قطعي نداردما بايد به دنبال پيشگيري باشيم، قطعا راهبرد اصلي در بيماري آلزايمر مبتني بر پيشگيري است. افراد با اقدامات پيشگيرانه مي ­توانند تا 40 درصد از ابتلا به بيماري آلزايمر جلوگيري کنند. عوامل پيشگيري مبتني بر عوامل خطرزاست که پيش از اين گفته شد.

پنج روش پيشگيري است که عبارت است از: 

 مراقبت از قلب

کنترل فشار خون، کلسترول، قند خون و تعادل وزن از سنين پايين مي تواند مانع ابتلا به آلزايمر از 60 سالگي به بعد شود.  

فعال نگه­داشتن مغز

فعاليت­ هاي چالشي و تحريکي مغز مثل حل جدول در انواع مختلف: کلمات متقاطع، پازل، سودوکو و شطرنج، بازي ­هاي جديد، آموزش مهارت در دوران سالمنديو ميانسالي و ... هر فعاليتي که مغز را به چالش بکشاند.  

فعاليت ­هاي ورزشي مستمر

انجام فعاليت­ هاي ورزشي روزانه به مدت حداقل نيم ساعت، کمک به داشتن قلبي سالم و در نتيجه مغزي سالمتر مي­شود و متوجه خواهيد شد که انجام منظم ورزش چقدر در سلامت جسم و روان تاثير دارد. ورزش مستمر به داشتن مغزي سالم و پويا کمک مي­ کند و باعث مي­شود سلول­ هاي مغزي ديرتر آسيب ببيند.

تغذيه صحيح

رژيم غذايي سرشار از ويتامين «اي» «ب 12» اسيد فوليک براي پيشگيري از آلزايمر بسيار کمک کننده است اين ويتامين­ ها در رژيم ­هاي غذايي حاوي ميوه و سبزيجات، حبوبات، آجيل، لبنيات کم چرب، ماهي بوفور ديده مي­شود.

مشارکت اجتماعي سالمندان

تنهايي و انزوا يکي از عوامل ابتلا به آلزايمر است. افزايش تعاملات و مشارکت اجتماعي افراد سالمند براي فعاليت بهتر مغز توصيه مي­شود. 

سخن آخر

علائم بیماری آلزایمر ممکن است در طول زمان وخیم ­تر شود. برای بسیاری افراد، یک دوره زمانی دو تا چهار ساله از بروز اولین نشانه ­های آلزایمر تا تشخیص رسمی آن، توسط پزشک به طول خواهد انجامید.

این دوره زمانی به عنوان مرحله اول در نظر گرفته می­شود. پس از تشخیص قطعی شما یا یکی از عزیزانتان به مرحله دوم وارد می شوید. این مرحله اختلال شناختی خفیف می ­تواند از دو تا 10 سال زمان بر باشد. در طول مرحله آخر، زوال عقل آلزایمری رخ می­ دهد. این مرحله جدی­ترین شکل بیماری است. ممکن است دچار از دست دادن کلی حافظه شوید و ممکن است برای انجام فعالیت ­های خود مانند مدیریت مالی، مراقبت از خود و رانندگی نیازمند کمک باشید.

به ­طور کلي متخصصان معتقدند، اقدامات پيشگيرانه براي دوري از ابتلا به آلزايمر را همه افراد از سنين پايين و قبل از دوران سالمندي بايد آغاز کنند. اصلاح شيوه زندگي شامل تغذيه سالم، ورزش منظم، تقويت حافظه، يادگيري وشناخت، انجام فعاليت­ هاي اجتماعي مورد علاقه و رضايت­بخش و مراقبت از سلامت رواني و اجتماعي از ما در برابر آلزايمر به ميزان بسيار موثري محافظت مي­کند.

 در سال 2015 در دنیا 47 میلیون نفر مبتلا به آلزایمر وجود داشت که این میزان هر 20 سال 2 برابر شده و پیش بینی می شود در سال 2050  به 132 میلیون نفر برسد.

توصيه مي­ شود کاهش مصرف مواد قندي و رعايت اصول پيشگيري کننده از ابتلا به ديابت را جدي بگيريد، چرا که آلزايمر در کمين مبتلايان ديابت نشسته است. بنابراين نه تنها کنترل مصرف قند، شکر و شيريني را بايد جدي بگيريم، بلکه بايد مراقب وزن خود نيز باشيم چرا که چاقي و لاغري مفرط مي تواند آلزايمر را مهمان مغز ما کند.

پژوهش خبری // مریم عابدی