سالمندی و آلزایمر

چکیده مصاحبه پژوهشی:

ـ  بیماری آلزایمر یک نوع اختلال عملکرد مغزی است که بتدریج توانایی‌های ذهنی بیمار تحلیل می‌رود.

ـ  بارزترین تظاهر زوال عقل، اختلال حافظه‌ است.

ـ  طبق  گزارش سازمان بهداشت جهانی (سال ۲۰۱۷)، در دنیا هر ۳ ثانیه یک نفر به بیماری آلزایمر مبتلا می­شود.

ـ  در ايران هر  ۱۱ و نیم دقیقه یک نفر به بيماري آلزايمر مبتلا می­شود.

ـ اگر بدانیم چگونه مراقب سلامت مغز خود باشیم، دیگر نگرانی و ترس از آلزايمر نخواهيم داشت.

ـ به دليل نداشتن درمان قطعی بيماري آلزايمر، پیشگیری بر درمان در اشخاص و از جمله سالمندان از اهمیت زیادی برخوردار است.

پژوهش خبری صدا وسیما: طبق  گزارش سازمان بهداشت جهانی در (سال ۲۰۱۷)، بیماری آلزایمر در دنیا هر ۳ ثانیه یک نفر به بیماری آلزایمر مبتلا می­شود. در حال حاضر در جهان بیش از ۵۰ میلیون نفر به بیماری آلزایمر مبتلا هستند و تا سال ۲۰5۰ این تعداد به 130 میلیون نفر افزایش خواهد یافت، حدود ۷۰ درصد از افراد مبتلا در کشورهای در حال توسعه هستند، در حالیکه ۸۹ درصد هزینه ­ی جهانی در کشورهای پیشرفته صرف می ­شود.

تقريبا 50 درصد اين آمار و ارقام مربوط به قاره آسياست و اين جاي نگراني دارد و نيز آخرین گزارش شیوع ابتلاء به آلزايمر در ایران نشان می­دهد که هر  ۱۱ و نیم دقیقه یک نفر به اين بيماري مبتلا می­شود. غالباً این بیماری در افراد بالای ۶۵سال بروز پیدا می‌کند؛ گر چه آلزایمر زودرس (با شیوع کمتر) ممکن است زودتر از این سن رخ دهد.[1]

ابتلا به بیماری آلزایمر، از ترس‌هایی است که در افراد متعدد، دغدغه ابتلا به آن از دوران جوانی و میانسالی شروع می‌شود در صورتی که متخصصان معتقدند، اگر بدانیم چگونه مراقب سلامت مغز خود باشیم، دیگر نیازی به این همه نگرانی و ترس نیست،‌ چرا که از هر 10 نفر سالمند بالای 60 سال، 9 نفر می‌توانند از ابتلا به بیماری آلزایمر درامان بمانند.[2] ... در این زمینه گفتگویی داریم با آقاي دکتر دلبري، دکتراي تخصصي طب سالمندان[3] در باره بيماري آلزايمر .

تاریخچه آلزایمر

در سال ۱۹۰۱، روان‌شناس و عصب‌شناس آلمانی «آلویز آلزایمر» اولین مورد این بیماری را کشف و در مورد آن نوشت، که بعدها به بیماری آلزایمر معروف شد. نام بیماری از او گرفته شده است. بیمار یک زن ۵۰ ساله بود به اسم «آگوست دتر». آلویز آلزایمر این زن را از زمان بستری شدنش در آسایشگاهی در شهر فرانکفورت تا زمان مرگ او در سال ۱۹۰۶ همراهی کرد.

بيماري آلزايمر چيست؟ 

بیماری آلزایمر یک نوع اختلال عملکرد مغزی است که بتدریج توانایی‌های ذهنی بیمار تحلیل می‌رود. بارزترین تظاهر زوال عقل اختلال حافظه‌ است. اختلال حافظه معمولاً بتدریج ایجاد شده و پیشرفت می‌کند.

در ابتدا بیماری آلزایمر 10 علامت هشدار دارد:

اختلال حافظه، اختلال در انجام وظایف روزمره، گم کردن زمان و مكان، اختلال در گفتار، اختلال در قضاوت، اختلال در تفكر، تغییر در خلق و خو، جابه‌جا گذاشتن وسایل، از دست دادن یا كاهش انگیزه زندگی، تغییرات شخصیتی.

افرادي که در مراحل اوليه آلزايمر هستند عملکردشان کاهش مي­يابد يعني سرعت در انجام کارشان پايين مي­آيد به طور مثال خانمي که در مدت زمان معيني آشپزي مي­کرد زماني که در آستانه آلزايمر باشد سرعت عملش کاهش مي­يابد. اين اشخاص (فرد بيمار) به زندگي و کارهايش بي­تفاوت مي­شود و شور و هيجاني که که قبلا در زندگي داشت ديگر ندارد و نيز تمايل به انجام کارهاي جديد ندارند.

همچنان که بيماري پيشرفت مي­کند علايم بيماري بيشتر مي ­شود و در نهايت بيمار دچار توهم مي­شود.

آیا آلزایمر قابل درمان است؟

خير؛ با توجه به نامشخص بودن دلیل این بیماری و نداشتن درمان قطعی، پیشگیری بر درمان در اشخاص و از جمله سالمندان از اهمیت زیادی برخوردار است.

تحقیقاتي که اخیراً براي پیشگیری از آلزایمر انجام شده است رعايت نکاتي چند در پيشگيري موثر است، از جمله:

- تمرینات فکری: مطالعه، بازی های فکری، حل جدول و...

- تمرینات بدنی: 30 دقیقه ورزش روزانه از جمله پیاده روی، باغبانی، تمیز کردن منزل و... می تواند نوعی ورزش باشد.

- نوشیدن مایعات به اندازه کافی:  کم آبی، مهم ترین فاکتور متغیر برای از دست دادن حافظه است. آب ميوه ­هاي طبيعي و نوشابه­ هاي بدون الکل را هم شامل مي­شود.

- بررسی منظم سلامت قلب، فشار خون، کلسترول، قند خون و تعادل وزن از سنین پایین می‌تواند مانع ابتلا به آلزایمر از 60 سالگی به بعد شود.

- داروهای مصرفی: ترکیب بعضی از داروها باعث گیجی، فراموشی و یا آسیب بلند مدت به حافظه شود.

پيروي از رژیم غذایی سالم: مصرف حداقل 5 نوع میوه و سبزی تازه. سبزیجات پهن برگ مثل بروکلی، اسفناج و کاهو برای پیشگیری از آلزایمر بسیار مفید است.

 توصيه­ هاي دکتر دلبري به خانواده ­هاي سالمندان

1. اگر یکی‌ از اعضای‌ خانواده‌ دچار این‌ بیماری‌ است‌، حالت‌ خصومت‌ آنها را به‌ خود نگیرید. محیط‌ خانه‌ را طوری‌ تغییر دهید که‌ فرد بیمار دچار آسیب‌ بدنی‌ نشود.
2.  اگر مراقبت‌ از یکی‌ از اعضای‌ خانواده‌ که‌ دچار این‌ بیماری‌ است‌ را به‌ عهده‌ دارید، از دیگران‌ درخواست‌ کمک‌ کنید تا بتوانید به‌ خود استراحت‌ دهید. از اینکه‌ نیاز به‌ استراحت‌ و فراغت‌ دارید احساس‌ گناه‌ نکنید حتی‌ اگر بیمار از این‌ مسأله‌ احساس‌ رضایت‌ نداشته‌ باشد.
3.  اگر گروه‌ حمایتی‌ برای‌ خانواده‌ بیماران‌ آلزایمر وجود دارد به‌ آن‌ بپیوندید و اگر وجود ندارد به‌ ایجاد آن‌ همت‌ گمارید.
4. افراد مراقبت‌کننده‌ از بیمار می‌توانند برخی‌ از مشکلات‌ بیمار را با اجرای‌ بعضی‌ کارها کاهش‌ دهند. مانند تکرار، برای‌ بیمارانی‌ که‌ مشکلی‌ در حافظه‌ دارند شاید یادآوری‌ مکرر کمک‌کننده‌ باشد و نيز گفتگوی‌ صمیمانه‌ مختصر و در عین‌ حال‌ قوی‌ می‌تواند بیمار مضطرب‌ یا آشفته‌ را آرام‌ کند. و يا قدم‌ زدن‌ با بیمار می‌تواند ذهن‌ بیمار را منحرف‌ کند.

سخن آخر

زمينه ­هاي بروز آلزايمر ارثي و اکتسابي است؛ علايم آلزايمر از خفيف به شديد هويدا مي­ شود؛ در نوع خفيف از اختلال در حافظه شروع مي­شود و به اختلال در شخصيت شدت مي­ يابد. در نوع متوسط تمرکز فرد کاهش و پس از آن توهم و شک به اطرافيان شديدتر مي­ شود. در نوع شديد از اختلال در تشخيص افراد نزديک شروع مي­ شود و علايم ديگري از جمله ايجاد تشنج و اختلال در خواب و مشکلات عديده ديگر مثل از دست دادن کنترل ادرار و ... را نشان مي­دهد. درمان پيشرفت ه­اي براي اين بيماري وجود ندارد و اصل بر پيشگيري و کنترل علايم بيماري است.

پژوهش خبری // مریم عابدی

---------------------------

[1] . اگر می خواهید به آلزایمر مبتلا نشوید این نکات را جدی بگیرید؛ عصرايران، 15/6/94

[2] . عدم ابتلا به آلزایمر با این کارها؛ دکتر سلام، 18/6/94

[3] . مصاحبه پژوهشی  با؛ آقاي دکتر احمد دلبری، دکتراي تخصصي طب سالمندان