پژوهش خبری صدا و سیما: هر دین و آیینی نمادها و نشانه‌‌هایی دارد؛ اسلام آخرین دین آسمانی ا‌ست، کعبه نخستین خانه ‎توحید و یکتا پرستی و اولین جایگاهی است که برای پرستش خدای یگانه ساخته شده است. از میان نمادها و شعایر ظاهری و مکانی، به جایگاه مسجد و احکام آن بسیار اهمیت داده است. مسجد در اسلام، قلب تپنده حیات این دین حنیف و جایگاه پیوند آسمان و زمین است، و انسان به عنوان اشرف مخلوقات در آن رشد و تکامل می‌یابد. 

تشکیل مسجد از ابتکارات اسلام برای شکل دادن به اجتماعات و ارتباطات مردم بر محور «ذکر، نماز و توجه به خداوند» است. در تاریخ اسلام، مسجد مرکزی برای مشورت، همکاری و تصمیم‌گیری در مسائل مهم اجتماعی، سیاسی و نظامی بوده است. سوال این است که ساز و کار تقویت نقش مساجد به عنوان خاکریز فرهنگی کشور، هسته مقاومت فرهنگی و پایگاه فعالیت اجتماعی ، با هدف تقویت ایمان دینی مردم به عنوان تکیه‌گاه اصلی انقلاب و نظام کدام است. ؟

براساس گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر مقام معظم رهبری، حضرت آیت الله خامنه ای رهبر معظم انقلاب اسلامی روز یکشنبه 31 مرداد95 در دیدار ائمه جماعات مساجد استان تهران، مساجد را پایگاه «اجتماع، مشورت، مقاومت، برنامه ریزی و حرکت اجتماعی و فرهنگی» خواندند و محوریت بخشیدن به مساجد را از جمله هنرهای بزرگ امام عظیم‌الشأن از همان روزهای اول انقلاب اسلامی برشمردند و افزودند: مسجد «پایگاه انواع فعالیت های اجتماعی» است و در تقویت فکری و ترغیب مردم به فعالیت های گوناگون اجتماعی نقش اساسی دارد.

ایشان مساجد را «هسته مقاومت» به‌ویژه مقاومت فرهنگی برشمردند و خاطرنشان کردند: اگر حصار و خاکریز فرهنگی نباشد، همه چیز از دست می رود.ایشان، تلاش پیچیده و متنوع دشمنان برای نفوذ فرهنگی را گسترده تر از اوایل انقلاب دانستند و افزودند: آماج این حرکت مستمر و چند لایه، ایمان دینی مردم است، یعنی همان عاملی که عامل اصلی پیروزی انقلاب اسلامی و تشکیل جمهوری اسلامی بوده است.

طبق آمارهای سازمان تبلیغات اسلامی و ستاد اقامه نماز 72 هزار مسجد در کشور وجود دارد و این به معنی سرانه یک مسجد به اعضا هر 1041 نفر است، آماری که نسبت به بسیاری از کشورهای اسلامی پایین‌تر است. مساجد کشور در طول 37 سال گذشته که از پیروزی انقلاب می گذرد حدود 8 / 2 برابر شده است و از 25 هزار مسجد در سال 1357 به 72 هزار مسجد رسیده است ولی این عدد به اعتقاد کارشناسان با افزایش جمعیت و باتوجه به اهداف انقلاب اسلامی چندان متناسب نبوده است.

امروز تعداد کانون‌های فرهنگی مساجد به مرز 21 هزار و 709 باب رسیده که از دورترین نقطه تا نزدیک‌ترین نقاط شهری در استان‌ها فعالیت دارند.همچنین 12 هزار و 137 باب کتابخانه باز و مخزن دار در جوار مساجد تشکیل شده است. درتاریخ اسلام، مسجد مرکزی برای مشورت، همکاری و تصمیم‌گیری در مسائل مهم اجتماعی، سیاسی و نظامی بوده است. نقش ائمه جماعات در تبیین و ترویج عملی و زبانی مسئله نماز به عنوان حقیقتی جذاب و شوق‌انگیز بسیار مهم است. مسجد پایگاهی برای همه کارهای نیک. مسجد باید پایگاه انسان‌سازی، عمران دل و دنیا، مقابله با دشمن، بصیرت‌افزایی و زمینه‌سازی برای ایجاد تمدن اسلامی باشد، بنابراین وظیفه امام جماعت علاوه بر اقامه نماز، «اقامه حق و عدل، تبیین دین و ابلاغ احکام دینی» است. لذا تقویت نقش مساجد به عنوان خاکریز فرهنگی کشور، هسته مقاومت فرهنگی و پایگاه فعالیت اجتماعی ، با هدف تقویت ایمان دینی مردم به عنوان تکیه‌گاه اصلی انقلاب و نظام نقش مساجد به عنوان هسته مقاومت فرهنگی و پایگاه فعالیت اجتماعی، ملزومات و نیازهای خاص خود رادارد. از جمله:

مساجد «هسته مقاومت»

- مساجد «هسته مقاومت» به‌ویژه مقاومت فرهنگی بشمار می رود.

- اگر حصار و خاکریز فرهنگی نباشد، همه چیز از دست می رود.

- تلاش پیچیده و متنوع دشمنان برای نفوذ فرهنگی گسترده تر از اوایل انقلاب می باشد.

- آماج این حرکت مستمر و چند لایه، ایمان دینی مردم است،

- همان عاملی که عامل اصلی پیروزی انقلاب اسلامی و تشکیل جمهوری اسلامی بوده است.

- انقلاب اسلامی زلزله ای شدید در ارکان نظام سلطه

- به برکت «اسلام انقلابی» و «انقلاب اسلامی» هدف اصلی زورگویان جهانی یعنی فرمانروایی بر منطقه ناکام مانده و امریکا در منطقه غرب آسیا عملاً زمین‌گیر شده است.

- اگر ایمان و پایبندی ملت به اسلام نبود، ایران نیز همچون دیگران زیر چتر امریکا و غیرامریکا می رفت و به همین علت است که آنها با ایمان مردم، خصومتی عمیق و پایان ناپذیر دارند.

- هدف دشمنان تلاش برای نفوذ فرهنگی است .

- جوانان در هدف گذاری های دشمنان برای نفوذ فرهنگی و تضعیف ایمان و اعتقادات مردم، یک هدف اصلی است.

- با وجود همه طرح های فریبنده، خیلِ عظیم جوانان مؤمن به عنوان یکی از معجزات بزرگ انقلاب، نسل جوان امروز را پیشتازتر از جوانان اول انقلاب قرار داده است.

- نقش مساجد در افزایش مقاومت و تحکیم هنرمندانه حصار فرهنگی، مهم است.

- مسجد پایگاه بزرگ بسیج و حرکت فرهنگی است.

از آنجایی که امامت مسجد شغلی مهم و اساسی است . امام جماعت «محور مسجد» می باشد و نباید با نگاهی حاشیه‌ای به این مأموریت مهم، در حق مسجد کم گذاشت. باید با «حضور منظم و با طمأنینه، ادای با کیفیتِ نماز، گفت‌وگو با مردم و تشکیل حلقه‌های معرفتی و پاسخ به سؤالات جوانان»، حق مسجد را ادا کرد.محوریت بخشیدن به مساجد از جمله هنرهای بزرگ امام عظیم‌الشأن از همان روزهای اول انقلاب اسلامی بود.مسجد «پایگاه انواع فعالیت های اجتماعی» است . برهمین اساس مسجد در تقویت فکری و ترغیب مردم به فعالیت های گوناگون اجتماعی نقش اساسی دارد.

ملزومات و شیوه های صحیح کار در مساجد برای مقابله با نفوذ دشمنان در فروریزی خاکریز فرهنگی کشور، و تضعیف پایگاه فعالیت اجتماعی، با هدف تضعیف کارکرد مساجد در تقویت ایمان دینی مردم به عنوان تکیه‌گاه اصلی انقلاب و نظام شامل:

الف – بصیرت افزایی و کار حقیقی سیاسی

- استفاده هر چه بیشتر ائمه جماعات از شیوه های صحیح کار در مساجد.

- به عنوان مثال: جلسات رو در رو با مردم، از دیگر شیوه های تبلیغاتی در رسانه های مختلف، مؤثرتر است.

- سیاست در معنای واقعی، طرفداری از این یا آن شخص نیست بلکه به معنای برخورداری از نگاه کلان و توان تحلیل حرکت عمومی جامعه است.

- در نگاه سیاسیِ حقیقی، باید با بررسی حرکت عمومی جامعه، پاسخ چند سؤال اساسی روشن شود: سبک زندگی جاری ما را به کدام سمت و سو می کشاند؟

- آیا در حال حرکت به سمت عدالت اجتماعی، استقلال واقعی و شکل دهی تمدن اسلامی هستیم یا به سمت وابستگی به امریکا و تأثیرپذیری از بافته ها و یافته های غربی حرکت می کنیم؟

- البته در خلال این نگاه کلان و جریان شناسی واقعی، تکلیف مسائل جاری و موضع‌گیری انسان در قبال اشخاص، احزاب و گروهها نیز مشخص می شود.

- ذکر مثالی در تبیین اهمیت داشتن نگاه و تحلیل کلان: در اوایل فتنه به یکی از سران فتنه گفتم شما در ظاهر با نظام هستید و به گفته خودتان در حال اعتراض انتخاباتی هستید اما بدانید که مدیریت این جریان به دست بیگانگان می افتد و آنها با استفاده از کار شما، اصل نظام را هدف می گیرند.

- آنها -البته اگر با نگاه خوشبینانه به ماجرا بنگریم- حرف اینجانب را نفهمیدند و وارد شدند و همه دیدند که چگونه انتخابات، بهانه ای برای حمله و نفی اصل نظام شد.

- برخی می گویند یک حرفی آن موقع زده شده، بگذریم؛ اما باید توجه داشت که اگر در طرفداری از کسی حرفی زده می شود که مخالف سخنان و مواضع اوست، آن شخص باید اعلام مخالفت کند وگرنه به حساب او گذاشته می شود.

ب- تقویت فعالیت های فرهنگی و اخلاقی در مساجد

- اقامه نماز جماعت در هر سه وقت نماز

-باز بودن مساجد برای مراجعه مردم و خواندن نماز در طول روز.

- انتقاد از دیدگاهی که پیشنمازی مساجد را فقط در خواندن نماز خلاصه می‌کند.

- این نگاه جفاآمیز در واقع همان نگاه سکولار است که دین را در عمل شخصی منحصر می کند و از ورود به مسائل اجتماعی- سیاسی باز می‌دارد.

- اسلام سکولار و محصور در عبادات چه فردی و چه دسته‌جمعی؛ حتی اگر طرفداران فراوانی داشته باشد، مورد خصومت سلطه‌گران نیست.

- آنچه زورگویان جهانی با آن دشمنی دارند، «اسلام مقتدر» است که نظام سیاسی- اجتماعی تشکیل می دهد و ملتها را به سمت سعادت حقیقی دنیا و آخرت هدایت می‌کند.

- توجه خاص به جوانان و قائل بودن جایگاهی خاص برای نسل جوان.

- دل جوانان را با ایجاد جاذبه صحیح یعنی «سخن و اقدام آمیخته با معنویت و عرفان واقعی» جذب مساجد کنید تا کشور و جامعه از برکات فراوان حضور نسل جوان در مساجد بهره مند شود.

- ضرورت تدوین سرگذشت مساجد را در قالبهای گوناگون نظیر کتاب، عکس و یا نماهنگ، برای آگاهی جوانان امروز و فردا.

- با وجود همه دشمنی‌های گسترده، آشکار، پنهان و پیچیده قدرتهای ظالم و زورگو، کلمه طیبه جمهوری اسلامی روز به روز در حال استحکام و اقتدار بیشتر است و به برکت ایمان و اتحاد مردم این توطئه‌ها همچنان بی‌نتیجه خواهد ماند.

پژوهش خبری صدا و سیما// اسماعیل کوشکباغی