سعودی ها و تنگناهای اشتباهات استراتژیک

الکساندر نواک و خالد الفالح وزیران انرژی روسیه و عربستان در حاشیه نشست 20 در هانگجوی چین از تشکیل کمیته مشترک نفتی میان دو کشور خبر دادند که یکی از اهداف این کمیته تلاش برای برقراری ثبات تولید در بازار (فریز نفتی ) و افزایش متعادل قیمت نفت است.

مقام های دو کشور درحالی با تشکیل این کمیته نفتی موافقت کردند که قرار است نشست غیررسمی کشورهای عضو اوپک (سازمان کشورهای صادرکننده نفت) و غیر عضو اوپک مانند روسیه، اواخر ماه کنونی میلادی در حاشیه مجمع بین المللی انرژی در الجزیره ( بیست و ششم تا بیست و هشتم سپتامبر) برگزار شود.

بر اساس گزارش شبکه تلویزیونی روسیا الیوم، الکساندر نواک  وزیر انرژی روسیه در نشست خبری مشترک با خالد الفالح همتای سعودی خود اعلام کرد این کشور و عربستان برای اتخاذ تدابیر مشترک به منظور حفظ ثبات بهای نفت توافق کردند که یکی از این تدابیر حفظ سقف تولید است. 

وزیر انرژی روسیه افزود: مسئله ثابت نگه داشتن سطح تولید نفت در دستور کار نشست آینده کشورهای تولید کننده نفت در الجزیره (پایتخت الجزایر) خواهد بود.

خالد الفالح هم با اعلام تشکیل کمیته مشترک نفتی بین روسیه و عربستان برای هماهنگی در بازار جهانی نفت گفت: این توافق مهم است، زیرا روسیه بزرگترین کشور تولیدکننده نفت در جهان است. 

در همین حال محمد بن سلمان جانشین ولیعهد عربستان نیز پس از دیدار با ولادیمیر پوتین رئیس جمهور روسیه در حاشیه اجلاس 20 گفت: کشورش امیدوار است با کمک روسیه به ثبات بازار نفت کمک کند.

تصمیم سعودی ها به تشکیل کمیته نفتی مشترک با روس ها بیانگر تاثیر پیامدهای اشتباهات استراتژیک آنها در افزایش سطح تولید نفت است که در سال های اخیر شکست های منطقه ای در سوریه، عراق، لبنان و یمن نیز مزید بر آن شده است.

 اکنون سعودی ها از هواداران توقف تولید نفت به میزان تولید تا سقف تولید در ژانویه 2016 هستند و این در حالی است که ریاض حدود دوسال پیش با غرض ورزی های سیاسی به افزایش تولید نفت مبادرک کرد که باعث فروپاشی بهای نفت از حدود 120 دلار در هر بشکه به حدود 45 دلار در حال حاضر شد.

دیدار با روس ها برای بستر سازی توقف تولید نفت در میزان کنونی اش و به منظور بالا بردن بهای نفت اذعان عربستان به شکست سیاست هایش در گذشته است که سالانه برای کشورهای حاشیه خلیج فارس بیش از 300 میلیارد دلار هزینه در برداشته است و فقط در سال جاری عربستان را با کسری بودجه 98 میلیارد دلاری روبرو کرد. 

پس از تحریم های نفتی ایران، سعودی ها قصد داشتند با افزایش تولید نفت از یکسو تهران را در مذاکرات هسته ای با پنج بعلاوه یک، به دست برداشتن از حقوق هسته ای خود وادار کنند و از سوی دیگر رویکرد ایران و روسیه را  در قبال بحران سوریه تحت تاثیر قرار دهند. هر چند آنها ادعا می کردند برای خارج کردن دیگر رقبا از جمله تولید کنندگان نفت شیل در امریکا تولید خود را افزایش داده اند.

همین اقدام سعودی ها باعث شد قیمت نفت با وجود خارج شدن نفت ایران از چرخه صادرات،  به کمتر از 40 دلار تنزل یابد اما با این حال ، اقتصاد کشور نه تنها با فروپاشی روبرو نشد بلکه با کاهش اتکا به درآمدهای نفتی، کشور با رشد اقتصادی نیز روبرو شد و این عربستان بود که به دلیل کاهش بهای نفت با کسری شدید در بودجه و در نتیجه اتخاذ سیاست های انقباضی و کاهش هزینه های جاری روبرو شد.

البته برخی کارشناسان معتقدند عربستان پس از توافق هسته ای با هدف جلوگیری از ورود مجدد ایران به بازار طرح فریز نفتی (تثبیت تولید نفت )را ارائه کرد تا از ورود مجدد ایران به بازار نفت جلوگیری کند اما بر اساس برنامه های وزارت نفت، تازمانیکه تولید نفت ایران به میزان پیش از تحریم ها یعنی حدود چهار میلیون بشکه نفت در روز نرسیده باشد نمی توان انتظار داشت تهران از آن تبعیت کند چنانچه ولادیمیر پوتین نیز ضمن تاکید بر اینکه توافق بر سر ثابت نگه داشتن سطوح تولید تصمیم خوبی برای بازار جهانی خواهد بود. در مصاحبه با بلومبرگ گفت باید ایران را - تا زمانی که تولیدات نفتی‌اش به سطوح پیش از تحریم‌ها بازنگشته است - از این قاعده مستثنی دانست.

در این شرایط به نظر می رسد سعودی ها برای عبور از تنگناهای اقتصادی چاره ای جز این ندارند که خود از عرضه مازاد نفت به بازار خودداری و تولیدشان را کاهش دهند به ویزه اینکه آنها مدعی هستند که می خواهند طرح اقتصادی موسوم به 2030 را اجرا کنند که به اعتقاد کارشناسان این طرح بیش از آنکه واقعی باشد تبلیغاتی است.

----------------------------

بررسی و تحلیل / رضا محمدمراد