پیام شورای همکاری خلیج فارس برای ایران

کویت در راستای سیاست بهبود روابط ایران و عربستان، پیام کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس را تسلیم تهران کرد.

بدنبال شکست سیاست‌های سعودی‌ها در سوریه و یمن و بدتر شدن هر چه بیشتر اوضاع عربستان - چه در عرصه داخلی و چه در عرصه بین‌المللی- به نظر می‌رسد ریاض در پی زمینه سازی برای باز کردن باب گفت‌وگوها با ایران است. 

پایگاه خبری «رأی الیوم» لبنان اخیرا در این زمینه گفته است کویت مأمور شده که مسیر گفت‌وگوها را هموار کند و از تنش موجود بین برخی کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس به ویژه عربستان و ایران بکاهد.

در این جهت وزیر خارجه کویت، خالد جارالله روز پنجشنبة گذشته به نمایندگی از کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس که عربستان هم جزو آن است گفت که کشورش به نمایندگی از کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس حامل پیامی جدید برای مسئولان ارشد ایرانی است که اختلافات موجود میان ایران و این کشورها را بازگو می کند هر چند که از فهوای این پیام کاملا روشن بود که این پیام به احتمال زیاد می تواند بازگو کننده میل عربستان برای گفت‌وگو با تهران باشد. 

پیروزی ارتش سوریه در حلب و پیوستن ترکیه به سنگر متحدان دمشق و سه ساله شدن بحران یمن چاره‌ای جز 

«گفتگو با ایران» پیش روی ریاض نگذاشته است و بعید نیست به همین علت در نشست ماه گذشته شورای همکاری خلیج فارس در منامه پیشنهاد میانجی گری به کویت را داده باشد. در اینجا باید به چهار نکته اساسی اشاره کرد:

اول اینکه، خودداری ریاض از ارسال پیام تسلیت به مناسبت درگذشت آیت‌الله هاشمی- فردی که طی سال‌های طولانی رابطه خوبی با عربستان داشته- در حالی که همه کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس پیام تسلیت فرستاده‌اند، نشان می‌دهد که کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس مواضع یکسانی در قبال ایران  ندارند.

دوم اینکه، ریاض هفتة گذشته اعلام کرد از ایران به صورت رسمی دعوت‌ کرده‌اند برای بررسی جزئیات مربوط به مراسم حج و اعزام حجاج ایرانی به این کشور سفر کنند، در این جهت  سازمان حج و زیارت ایران نیز ضمن تأیید این خبر تأکید کرده که 23 فوریه هیأتی برای گفت‌وگو درباره برگزاری مراسم حج سال 2017 راهی ریاض خواهد شد.

سومین مطلب، نیز استقبال مفصل از میشل عون رئیس‌جمهور لبنان در اولین سفرش به عربستان است. استقبال از عون به عنوان هم پیمان حزب الله و نزدیک به ایران، نشان دهندة تلاش عربستان برای کاهش تنش‌ها و باز کردن راه‌های دیگری برای بهبود روابط است.  

نکته چهارم، مخالفت برخی مسئولان عربستانی از جمله «ترکی الفیصل» رئیس پیشین سازمان اطلاعات این کشور با سیاست‌های «دونالد ترامپ» رئیس جمهور منتخب آمریکا درباره برجام است. «ترکی الفیصل» معتقد است لغو توافق هسته‌ای می‌تواند به بروز تنش‌های بیشتر در خاورمیانه منجر شود.

با این توضیح به نظر می رسد که گرایش عربستان به گفت‌وگوی رسمی با ایران از طریق کویت برای این کشور در حال حاضر بهترین گزینه به نظر آید بویژه اینکه عربستان هم - مانند ترکیه - درک کرده که رویکرد گفت‌وگو می‌تواند نتیجه بخش‌تر باشد. عقب نشینی ریاض از پافشاری 8 ماهه خود بر اینکه ایران هم باید سطح تولید نفت خود را کاهش دهد، نیز می‌تواند نشانه دیگر این تغییر مسیر باشد.

از طرف دیگر عربستان به دلیل کاهش درآمد‌های نفتی، دیگر در موضعی نیست که مثل گذشته بتواند با خرج دلار‌های نفتی نظرات خود را به دیگران تحمیل کند. ضمن اینکه  اظهارات اخیر ترامپ رئیس جمهور جدید آمریکا در این زمینه که کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس از این به بعد باید در برابر حمایت‌های آمریکا از این کشورها هزینه‌ای پرداخت کنند و حمایت ترامپ از قانون جاستا (قانون پرداخت غرامت و حمایت از بازماندگان حادثه 11 سپتامبر) نگرانی عربستان را تشدید کرده است.

در مجموع به نظر می‌رسد اظهارات اخیر وزیر امور خارجه کویت مبنی بر اینکه پیامی از کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس برای ایران دارد، به این معنا است که ریاض بعد از شکست در سوریه و یمن به گفت‌وگو با ایران روی آورده است؛ هرچند که موفقیت میانجیگری کویت به میزان استقبال ایران از آن بستگی دارد و شکی نیست که اگر این میانجیگری موفقیت آمیز باشد مسلما در پرونده بحران سوریه و یمن هم گشایش‌هایی رخ خواهد داد. 

----------------------------------

بررسی و تحلیل/ امین نجار