آب های ژرف در اعماق کویر ایران جاری است

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما؛ این روزها پیرامون آب های ژرف زیاد می شنویم، آب هایی شاید در عمق بیش از 1000 متری از سطح زمین قرار دارد.
برخی بر این عقیده اند که برداشت این آب ها از دیدگاه زمین شناسی و زیست محیطی به صلاح نیست، برخی هم نظر دیگری دارند.
عده ای از کارشناسان هم می گویند چرا باید این ثروت ملی را قربانی کنیم ، در حالی که با افزایش بهره وری، واردات آب یا علمی کردن روش های کشاورزی می توان در مصرف آب صرفه جویی کرد.
گفته می شود وزارت نیرو قراردادی پیرامون آب های ژرف در ایران با روس ها منعقد کرده است؛ پروژه ای 250 میلیون دلاری برای اکتشاف آب در ذخایر ژرف ایران ، شناسایی پتانسیل‌ها با نقشه‌های سطحی زمین شناسی و مطالعات ژئوفیزیک و در نهایت حفاری چاه در بلوک‌های اکتشاف آب در نقاط عمیق و ژرف .
از سوی دیگر برخی شرکت های ایرانی فعال در این موضوع بر این عقیده اند که توان استخراج آب های ژرف را دارند اما تاکنون از سوی دولت دیده نشده اند.
مدیرعامل یکی از موسسات تحقیقاتی و پژوهشی از بخش خصوصی که چند سالی است پیرامون آبهای ژرف تحقیقات گسترده انجام داده است، می گوید: آب های ژرف آب هایی هستند که در مراکز هیدرو ژئودینامیک و سکانس های استراتیگرافی تشکیل می شود.
احمدی پور می افزاید : در سال های 1349 تا 1357 در کرمان دسترسی به این ابها حاصل شد ، همچنین در اوایل دهه 60 در طبس به آبهای ژرف دست یافته ایم و همچنان از این اب استفاده می شود.
وی می گوید : بررسی ها و مطالعات بسیاری صورت گرفته است که نشان می دهد در اعماق این خاک پرگوهر می توانیم به آب های ژرف دست یابیم.
احمدی پور ابراز می دارد : در کشور اهمیت چندانی به مباحث تحقیقاتی و پژوهشی در زمینه آب های ژرف داده نمی شود و بخش خصوصی را جدی نمی گیرند.
وی تاکید می کند: سعی کرده ایم از کارشناسان خبره در این بخش استفاده کنیم و یک طرح تحقیقاتی گسترده را کلید بزنیم.
احمدی پور می گوید: از سال 90 تاکنون تلاش کردیم با مراکز دولتی و وزارتخانه های مرتبط از وزارت نیرو تا معاونت علمی ریاست جمهوری و ... در این زمینه تعامل کنیم و توانمندی ها و نتایج تحقیقات را ارائه کنیم که موفق نشدیم.
اما به تازگی مطلع شدیم وزارت نیرو با شرکتهای خارجی برای تحقیق بر روی آب های ژرف ایران قرارداد منعقد کرده است.
احمدی پور گفت: دولت از بخش خصوصی ایرانی ضمانت و مدل کشف و استخراج می خواهد اما از شرکتهای خارجی ضمانتی گرفته نمی شود.
وی تاکید کرد: اکتشاف آب های ژرف فقط متکی به دستگاههای حفاری نیست بلکه باید با مطالعات دقیق وارد عمل شد تا حداکثر میزان قابل برداشت آب مشخص شود و آسیبی هم به مخزن نزند.
برای انکه بیشتر درباره آب های ژرف بدانیم به سراغ بهرام تقی زاده می رویم که کارشناس و مجری طرحهای اکتشاف و استخراج آبهای ژرف در ایران و کشورهای خارجی است.
بهرام تقی زاده می گوید: درباره آب های ژرف اطلاعات نادرستی داده می شود چون آشنایی کافی با این مقوله وجود ندارد یا بسیار اندک است.
ایران کشور پهناوری برای کشف و استخراج آبهای ژرف است و نمی توان نسخه واحد برای همه مناطق پیچید ، هر منطقه شرایط خاص خودش را دارد.
وی می افزاید : از نظر توان آب زایی (افتصادی) سه نوع آب زیرزمینی وجود دارد . گروه"A " ؛ آب های عمیق در دشت هاست که از نظر مطالعاتی ارزان تر از انواع دیگر به شمار می رود چون تهیه متغیرها و مختصات آن آسان است.
وی به گروه "B" یعنی آبهای جاری تجدید پذیر در اعماق زمین اشاره می کند و آب حاصل از آنها را کاملا قابل شرب می داند و می گوید : البته کشورهای معدودی از این آبها بهره مندند .
وی تاکید می کند : این آب در عمق 400 تا 800 متری از سطح زمین در حال حرکت است ، در کویر ایران هم این آب قابل دستیابی است.
تقی زاده به آب های ژرف گروه "C" هم اشاره می کند و اظهار می دارد : منبع این آب در طبقات زیرین و قدیمی زمین است. آبی ساکن و البته بسیار پر فشار ، این آب در اعماق 900 تا 1500 متری از سطح زمین وجود دارد و به دلیل مجاورت با معادن زیرزمینی ، امکان دارد مسموم باشد ، بنابراین برای اکتشاف آن از روش ژئوشیمی استفاده می شود که هزینه بالایی دارد.
این کارشناس زمین شناسی با اشاره به وجود آبهای گروه "B" در کویر ایران می گوید: اکتشاف و استخراج این آب هیچ مشکلی برای محیط زیست و زمین ایجاد نمی کند ، این اب در اعماق زمین در حرکت است و حتی امکان عبور از زیر خلیج فارس و دریای عمان را دارد و از کشورهای جنوبی خلیج فارس سردر می اورد.
وی تاکید می کند : استخراج این آبها بر اساس اصول و فرمول های خاصی است ، تحقیقات بر روی یک میدان به وسعت بسیار زیاد با روش های علمی اغاز می شود که منطبق بر دانش روز دنیاست.
تقی زاده ، حفاری نقطه ای برای استخراج این آب ها را روشی نادرست می داند و می گوید : بسیاری از شرکتهای خارجی با چنین روشی به منبع و مخزن اب آسیب می زنند و ان میزان اب مورد نظری که باید استخراج شود هیچگاه به دست نمی آید و سنجشی هم از عملکرد این شرکتها وجود نخواهد داشت که ایا عملکرد مفیدی داشته اند یا خیر.
وی تاکید می کند حفاری نقطه ای باعث می شود آب موجود در لایه های مختلف با هم امیخته و آلودگی مورد نظر مانع استفاده از آن منبع شود.
تقی زاده می گوید : در اوایل انقلاب اسلامی در طبس و در یک میدانی به وسعت 2000 کیلومترمربع در طول یک سال توانستیم منبع اب ژرف در ان منطقه را کشف کنیم و 6 سال طول کشید اب را خارج کنیم که از سال 1362 تا کنون از ان آب برداشت می شود.
تقی زاده تصریح می کند : تجربه کشف و استخراج آبهای ژرف وجود دارد و حتی با رقم های بسیار کمتر از میزان قرارداد با شرکتهای خارجی می توانیم پروژه های آبهای ژرف در سرزمین مان را به سرانجام برسانیم .
وی که در ایران ، سوئد و چند کشور اروپایی و اسیایی پروژه های موفقی را داشته است ،می گوید : این دانش در داخل کشور وجود دارد اما از ان استفاده نمی شود و به راحتی به سراغ شرکتهای خارجی ها می روند .
تقی زاده به تجربه کشف و استخراج ابهای ژرف در کشورهای مختلف هم اشاره و اعلام می کند : در صحرای سینا یک گروه آب شناسی از یوگسلاوی در عمق 1400 متری به آب رسیدند ، در عربستان ، کارشناسان سوئدی در عمق 1450 متری اب استخراج کردند اما چون به منبع اصلی اب دست پیدا نکردند ؛ برداشت از آن آب دوامی پیدا نکرد .
وی ابراز امیدواری کرد دانشی که در نزد ایرانیان وجود دارد به کار گرفته شود تا بتوانیم از منابع طبیعی کشور به بهترین شکل استفاده کنیم.
سالانه میلیونها مترمکعب اب قابل شرب در اعماق کویر مدفون و نابود یا از کشور خارج می شود ، بنابر این اکتشاف و استخراج این اب برای کشور در شرایط فعلی بسیار حیاتی است.