عزاداری محلات ششگانه اردبیل در بازار، امروز محله عالی قاپو+ تصاویر

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما اردبیل/ مهم ترین پایه نظم و ترتیب عزاداری های اردبیل براساس تقسیم بندی محلات است. به این ترتیب که در عهد صفویه شهر اردبیل، به شش محله تقسیم شده که سه محله حیدری و سه محله نعمتی است.

در بین این محلات، یک محله نقش بزرگ تر و یکی نقش میانه و دیگری نقش کوچک تر دارد. محلات حیدری عبارت هستند از طوی که برادر بزرگ تر است، اوچدکان برادر متوسط و پیر عبدالملک برادر کوچک تر.

در محلات نعمتی نیز، گازران برادر بزرگ تر است و سرچشمه برادر متوسط و عالی قاپو یا همان دروازه برادر کوچک تر.

دیگر مساجد و محلات شهر اردبیل هم به عنوان زیر شاخه این شش مسجد و محله طبقه بندی می شوند و هر کدام دسته عزاداری مشخص و مجزا دارند.به عنوان مثال مساجد عباسیه، قاسمیه، اکبریه، چراغعلی شاه، شعبات تابعه محله گازران. مساجد محمدیه، خیرال، اقلیمشاه شعبات تابعه محله سرچشمه. مساجد منصوریه، باغمیشه، میرزابخشعلی شعبات تابعه محله دروازه یا عالی قاپو. مساجد پیرشمس الدین، پیرزرگر ، مسجد جمعه، سیدآباد شعبات محله پیرعبدالملک. مساجد علی آباد، ابراهیم آباد شعبات تابعه محله اوچدکان. و مساجد نواب صفوی، داشچیلار، شاه باغی یا همان کوچه اسلامی شعبات تابعه محله طوی است. البته تعداد شعبات تابعه محلات بسیار زیادتر از این مثال ها است.

بر این اساس عزاداری در ماه محرم در اردبیل بر حسب سنتی دیرینه به ترتیب و برنامه خاصی در مسیر های مشخص در سطح شهر و بازار سنتی و تاریخی اردبیل انجام می شود.

در عزاداری دهه اول ماه محرم به جز روز اول و نهم محرم و یک روز جمعه که ما بین این ده روز واقع می شود، هر روز دسته یکی از محلات ششگانه و شعبه هایش به بازار و خیابان می آیند که در ابتدا گازران، سپس سرچشمه، عالی قاپو، پیرعبدالملک، اوچدکان و طوی عزاداری می کنند.

به معنی دیگر برادر بزرگ تر نعمتی که همان گازران است بازار را باز می کند و برادر بزرگ تر حیدری که همان طوی می باشد در شب تاسوعا می بندد. 

قبل از حرکت این دسته‌ها برای عزاداری در بازار شهر که از اهمیت خاصی برخوردار است، اول بیرق بزرگ محله در جلوی دسته به حرکت در می آید. این بیرق ها بعضاً بسیار قدیمی و عمر بیش از چند قرن را دارند و با دقت نگهداری شده اند. پشت بیرق نیز بزرگان محله و علما با احترام و رعایت ردیف و ترتیب حرکت می کنند و بعد طبال ها و دسته‌های سینه زن یا دسته زنجیرزن ها.

زمانی که دسته یکی از محلات ششگانه حرکت کرد، پشت سرش شاخه هایش به ترتیب با همان ترکیب حرکت می کنند و از محلات بزرگ و راسته بازار می گذرند و وقتی به محله خود باز می گردند، مراسم پایان یافته و روز دیگر نوبت محله دیگر است.

ناگفته نماند که در روز نهم ماه محرم که روز تاسوعاست تمام محلات بازهم با ترتیب خاص به بازار آمده و عزاداری می کنند.

البته در چند سال اخیر علاوه بر عزادارای محلات ششگانه طبق برنامه قدیمی، عزاداران حسینی در روز تاسوعا و عصر عاشورا با تجمع عظیم و منسجم در میدان عالی قاپوی اردبیل عشق و ارادت خود را به به سرور و سالار شهیدان حضرت اباعبدالله الحسین (ع) و یاران باوفایش به نمایش می گذارند./