سفر شاه عربستان به روسیه، برگ های برنده !

به گزارش سرویس بین الملل خبرگزاری صدا و سیما، روسیه دوشنبه اعلام کرد سلمان، شاه عربستان سعودی روز پنجشنبه به روسیه سفر می کند. خبرگزاری روسی تاس به نقل از یوری اوچاکوف، مشاور امور خارجی کرملین بی آنکه به جزئیات بیشتری اشاره کند، اعلام کرد: "پادشاه عربستان سعودی روز پنجشنبه پنجم اکتبر به روسیه می رود.” این نخستین باری نیست که روسیه و عربستان سعودی در سال های اخیر تلاش کرده اند بر سر بعضی مسائل به توافق دست یابند. امااین تلاش ها در گذشته نتیجه در بر نداشته است. ظاهرا اکنون اوضاع تغییر کرده است و عربستان سعودی دریافته است که روسیه در مقایسه با 3 یا 4 سال پیش بازیگر جدی تری در منطقه محسوب می شود. 

شایان ذکر است روابط میان اتحاد جماهیر شوروی و عربستان سعودی در دوران جنگ سرد به حدی سرد بود که این دو کشور دفاتر نمایندگی دیپلماتیک هم در کشورهای یکدیگر نداشتند. 

در اینجا دو پرسش مطرح می‌شود:

 یکی اینکه «پادشاه عربستان با سفر به روسیه چه اهدافی را دنبال می‌کند؟»  و دیگری اینکه «عربستان در برابر روسیه چه برگ برنده‌هایی دارد؟» 

در جواب به سوال نخست می‌توان به دو هدف اشاره کرد:

الف) تشویق روسیه به تغییر سیاست خود در سوریه:

برخی شواهد حاکی است موضوع اصلی مذاکرات مسکو، سوریه خواهد بود، جایی که روسیه و عربستان از طرف های مختلف درگیری 6 ساله حمایت می کنند. 

با توجه به مناقشه‌های ریاض با مسکو در زمینه سوریه ممکن است این کشور سعی کند بر سیاست‌ روسیه در قبال سوریه تاثیر گذارد. 

سفر پادشاه عربستان به مسکو پس از آن انجام می شود که سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در 10 سپتامبر برای مذاکره به عربستان سفر کرد. در این سفر لاوروف با ملک سلمان و محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان دیدار کرد. پس از این مذاکرات لاوروف گفت سعودی ها از ایجاد مناطق بدون تنش در سوریه که خبر آن در ماه مه پس از نشست روسیه، ترکیه و ایران اعلام شد، حمایت می کنند.  

ب) گرفتن برخی امتیازات سیاسی و امنیتی از آمریکا و اروپا: 

نباید غفلت کرد که نزدیکی به روسیه زمینه را برای تشدید فشار ریاض بر آمریکا و اروپا و در نتیجه فراهم شدن زمینه برای گرفتن برخی امتیازات سیاسی و امنیتی از طرف غربی فراهم می‌کند. از جمله این امتیازات می‌توان به درخواست همیشگی ریاض برای جلب حمایت نظامی و اطلاعاتی بیشتر آمریکا و اروپا در جنگ یمن و همچنین اعمال فشار بر جمهوری اسلامی ایران اشاره کرد. 

برخی صاحب نظران نیز تصریح کرده اند عدم قطعیت در سیاست های خاورمیانه ای دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا، عربستان را نگران کرده است بنابراین سعودی ها  می‌خواهند به نوعی محکم کاری کنند زیرا اطمینان ندارند آمریکا کاملا به امنیت منطقه متعهد است یا نه؟ 

در پاسخ به سوال بعدی، می‌توان گفت عربستان در برابر مسکو روی دو برگ برنده حساب کرده است:

الف) نیاز روسیه به تبادل تجاری و سرمایه گذاری:

برخی گزارش‌ها با اشاره به اینکه "عربستان سعودی ده میلیارد دلار در روسیه سرمایه گذاری می کند" می گویند: صندوق سرمایه گذاری عمومی عربستان قصد دارد ده میلیارد دلار در روسیه در مدت پنج سال سرمایه گذاری کند. این صندوق هفت قرارداد برای سرمایه گذاری با روسیه امضا کرد.  این می تواند بدین معنا باشد که ریاض با دلار‌های نفتی خود- البته به نام سرمایه گذاری  و تبادلات اقتصادی - قصد دارد بر سیاست منطقه‌ای مسکو تاثیر گذارد. 

ب) نفوذ عربستان در اوپک:  

اما سرمایه گزاری و تبادلات تجاری  تنها برگ برنده‌ ریاض نیست، سعودی ها قصد دارند از موقعیتی که در اوپک دارند و نقشی که می‌توانند در کاهش تولید و در نتیجه افزایش قیمت نفت داشته باشد نیز برای گرفتن برخی امتیازات منطقه‌ای بهره برداری کنند.   

رسانه ها این سفر را به نشست آتی سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) که عربستان سعودی یکی از اعضاء اصلی این سازمان محسوب می شود، مرتبط می‌سازد و می‌نویسد "قرار است در این نشست (اوپک) در مورد تمدید توافق کاهش سطح تولید که تا حدودی به احیای بهای نفت کمک کرد، گفتگو شود."

تولیدکنندگان اصلی نفت -کشورهای عضو یا غیرعضو اوپک- اواخر سال 2016 توافق کردند به مدت شش ماه سطح تولید خود را حدود یک میلیون و 800 هزار بشکه در روز کاهش دهند. این توافق سپس تا 9 ماه دیگر نیز تمدید شد. اجرای این توافق موجب شد بهای نفت افزایش یابد.

 بهای هر بشکه نفت خام در حال حاضر حدود 55 دلار است.  توافق مسکو و ریاض توانست مانع از عرضه مازاد نفت به بازارهای جهانی شود. 

بنا بر ادعای پایگاه اینترنتی روزنامه اماراتی نشنال اقتصاد روسیه به شدت به درآمد نفتی وابسته است از این رو ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور این کشور برای آنکه بتواند باافزایش نارضایتی هایی که تاحدودی نتیجه پایین آمدن سطح زندگی مردم است، مقابله کند به افزایش قیمت جهانی نفت نیاز دارد. 

اما این یک روی سکه است و کاهش بهای طلای سیاه از اواسط سال 2014 ، اقتصاد عربستان سعودی را نیز  به شدت تحت تاثیر قرار داده است. علاوه بر این هزینه‌های نظامی عربستان به علت حمایت از تروریسم منطقه‌ای و جهانی و هم چنین جنگ در یمن  بشدت افزایش یافته است.

 بنابراین عربستان بیشتر از روسیه به افزایش درآمد نفتی نیاز دارد. به ویژه اینکه بر اساس آمار و ارقامی که روز یکشنبه گذشته در عربستان ‏سعودی منتشر شد رشد اقتصادی این کشور در سه ماهه ‏دوم، یعنی در فاصله ماه‌های آوریل تا ژوئن، امسال نسبت به  سه ماهه  نخست امسال کاهش یافته است. 

به گزارش خبرگزاری فرانسه از ریاض، سازمان ملی ‏آمار عربستان سعودی روز یک شنبه با انتشار گزارشی اعلام ‏کرد تولید ناخالص داخلی این کشور در سه ماهه دوم ‏امسال به میزان دو ممیز سه دهم درصد کاهش یافته ‏است. علت این کاهش نیز پایین بودن قیمت نفت در ‏بازار جهانی و کاهش تولید نفت این کشور بوده ‏است. 

عربستان سعودی که بزرگترین صادر کننده نفت در ‏جهان است برای مقابله با پیامدهای ناشی از کاهش ‏قیمت نفت در بازار جهانی و در نتیجه کاهش های ‏درآمدهای نفتی اش که بیش از 90درصد کل درآمدهای ‏دولت را تشکیل می دهد، در اواسط سال 2014 مجبور ‏شد سیاست ریاضت اقتصادی و مالی در کشور به اجرا ‏گذارد.‏

میزان کسری بودجه عربستان سعودی، از سال مالی ‏‏2014 تا پایان 2016 به بیش از 200 میلیارد دلار ‏برآورد شده است. 

برای سال مالی 2017 نیز پیش ‏بینی شده است که کسری بودجه این کشور به حدود 53 ‏میلیارد دلار برسد. ریاض برای تامین کسری بودجه ‏خود مجبور شده است  اوراق قرضه و ‏بهادار دولتی در بازار داخلی و بین المللی بفروشد.

 عربستان همچنین ‏مجبور شده است برای تامین نیازهای مالی - بخصوص در زمینه نیاز‌های تسلیحاتی خود در جنگ یمن - و تامین ‏کسری بودجه خود، حدود 245 میلیارد دلار از ذخایر ‏ارزی خود برداشت کند. ‏

در واقع رایزنی برای افزایش قیمت نفت نمی‌تواند برگ برنده عربستان برای گرفتن برخی امتیازات منطقه‌ای از روسیه باشد. هر چند اگر برگ برنده هم بود روسیه می‌داند حفظ موقعیت کنونی مسکو در سوریه و منطقه مهمترین عامل استمرار امتیاز دادن اعراب به این کشور است./

===========================

.