آیا عراق می‌تواند به حلقه وصل منطقه تبدیل شود؟

حیدر العبادی نخست وزیر عراق در اخرین مرحله از سفر منطقه ای خود وارد تهران شد و با مقامات بلندپایه کشورمان و در راس آن رهبر معظم انقلاب دیدار و گفتگو کرد. وی این سفر را از عربستان اغاز کرد و بعد از دیدار از اردن، مصر، ترکیه وارد تهران شد.
از چارچوب کلی این سفر چنین بر می آید که گویا دولت عراق می خواهد خود را به حلقه وصل در منطقه تبدیل کند و در صف ارایی ها و قطب بندی ها قرار نگیرد اما هرچند این هدف فی نفسه مطلوب است اما چند مانع سر راه آن وجود دارد.
نخست اینکه عربستان و امریکا به هیچ وجه نمی خواهند منطقه از قطب بندی خارج شود و حتی پیش از اینکه پرونده داعش و سوریه بسته شود از چند ماه پیش دست بکار شده اند تا ائتلاف بندی جدیدی را تشکیل دهند. تا پیش از این دو ائتلاف غربی و عربی با محوریت امریکا و عربستان برای مقابله با آنچه که مبارزه با داعش خوانده می شد و یا برای براندازی دولت در سوریه تشکیل شده بود که ائتلاف ضدسوری از چند ماه پیش فروپاشیده و ائتلاف به اصطلاح ضد داعش نیز قاعدتا باید از هم فرو می‌پاشید اما نشست اخیر روسای ستاد ارتش این ائتلاف در واشنگتن نشان داد که تلاش های برای دوام بخشیدن به این ائتلاف در پوشش جدید در جریان است.
انچه در این میان قابل تامل است اینکه برای اولین بار رئیس ستاد ارتش رژیم صهیونیستی نیز به این نشست دعوت شد که با واکنش برخی از کشورهای عرب از جمله لبنان مواجه شد و رئیس ستاد ارتش لبنان از شرکت در این نشست خودداری کرد. بر این اساس از یارگیری ها و صف بندی های امریکا و عربستان و تلاش برای عضویت رژیم صهیونیستی در این صف بندی ها می توان به عنوان مانع جدی در برابر سیاست جدید دولت عراق برای ایفای نقش حلقه اتصال بین قطب های رقیب و درگیر یاد کرد.
دوم اینکه سیاست و رویکرد جدید دولت عراق زمانی می تواند قابلیت اجرایی پیدا کند که فضای منطقه در دوره پسا داعش غیر امنیتی شود و بنیان های جدید برای همکاری گذاشته شود که همه کشورهای منطقه بتوانند با مشارکت در ان نفع ببرند و بازیگران به سمت بازی برد- برد گام بردازند.
بازسازی مناطق اسیب دیده در عراق و سوریه به طور بالقوه از ظرفیت شکل‌گیری یک چنین سناریویی برخوردار است اما اجرای ان نیازمند پرهیز از نگرش های امنیتی و نظامی محور در منطقه است که باز در محور مثلث امریکایی – سعودی – اسرائیلی چنین تمایلی دیده نمی شود. از این دید نیز تلاش های دولت عراق برای دور نگه داشتن خود از ورود به قطب بندی های منطقه جنبه آرمانی پیدا می کند و اگر چه عربستان و امریکا تلاش می کنند عراق را به سمت محور خود بکشند اما آنچه در این میان مسلم است این که هویت و بقای دولت و نظام سیاسی جدید عراق در ماندن در محور مقاومت است چراکه محور رقیب از جمله عربستان و رژیم صهیونیستی در یک دهه و نیم پیش از هیچ اقدامی برای زمین زدن دولت و نظام سیاسی جدید عراق فروگذاری نکرده اند .

--------------------------------------------------------
احمد کاظم زاده
­