نگاه اجمالی به سازمان همکاری‌های اقتصادی آسیا – پاسفیک(اَپِک)

پژوهش خبری صدا وسیما:بیست و پنجمین اجلاس کارشناسان ، وزیران و رهبران ارشد اپک در روزهای 4 تا 11 نوامبر (13 تا 20 آبان 96) در ویتنام برگزار می شود و اجلاس سران 21 کشورهای عضو مجمع همکاری اقتصادی آسیا - اقیانوس آرام (اَپِک/ APEC) نیز در روزهای 10 و 11 نوامبر (19 تا 20 آبان ) برگزار خواهد شد.این دومین بار است که ویتنام میزبانی اجلاس رسمی اعضای اَپِک را بر عهده دارد. شعار امسال این نشست "ایجاد پویایی جدید؛ خلق یک آینده مشترک" می باشد که در راستای رشد اقتصادی و یکپارچگی آسیا و اقیانوس آرام و پس از بحران مالی جهانی گام بر می دارد. از اتفاقات این نشست حضور دونالد ترامپ رئیس جمهور امریکا و "مون– جی–این" رئیس جمهور کره جنوبی برای اولین بار در اجلاس سران اپک می باشد. نوشتار حاضر به این مناسبت؛ نگاه اجمالی به تاریخچه و معرفی ساختارهای سازمان همکاری های اقتصادی آسیا – پاسفیک خواهد داشت.   

تاریخچه تشکیل اپک

سازمان همکاری‌های اقتصادی آسیا- پاسفیک، "اپک" (APEC)[1] با رویکرد اقتصادی تشکیل شد. تاریخچه تاسیس این سازمان به اواخر دهه 80 میلادی برمی گردد. اولین بار پیشنهاد تاسیس اپک توسط "باب هوک"[2]  نخست وزیر وقت استرالیا در 31 ژانویه 1989 در یک سخنرانی در سئول پایتخت کره جنوبی مطرح شد. 10 ماه بعد، 12 کشور اقتصادی آسیا و اقیانوس آرام در "کانبرای" استرالیا برای ایجاد این سازمان گرد هم آمدند که نتیجه این نشست تاسیس سازمان همکاری‌های اقتصادی آسیا- پاسفیک بود. اسامی این 12 کشور که اعضای اصلی و موسس اپک بودند، عبارتند از: استرالیا، برونئی، کانادا، اندونزی، ژاپن، کره جنوبی، مالزی، نیوزلند، فیلیپین، سنگاپور، تایلند و امریکا. کشورهای چین، هنگ گنگ در سال 1991، مکزیک و پاپوا گینه نو در سال 1993 به اپک پیوستند. در حال حاضر 21 کشور عضو سازمان اپک هستند.

از آغاز فعالیت اپک در سال 1989 تا 1992 جلسات در سطح وزرا تشکیل شد. ولی نشست سالانه ای که در سال 1993 در سیاتل امریکا برگزار شد، بیل کلینتون به عنوان رئیس جمهور وقت امریکا در این نشست سخنرانی کرد. از این سال به بعد نشست های سالانه در سطح سران برگزار می شود. تمام روسای کشورهای عضو اپک به غیر از تایوان که یک مقام وزراتخانه‌ای این کشور را نمایندگی می‌کند، در این جلسات حاضر می­شوند. اپک حدود 39 درصد جمعیت جهان؛‌57 درصد کل تولید ناخالص داخلی و 17 درصد تجارت جهانی را تشکیل می‌دهد. دبیرخانه مرکزی سازمان اپک در سنگاپور مستقر می باشد.[3]

 اهداف سازمان اپک

سازمان همکاری اقتصادی آسیا – پاسفیک در راستای بهبود مناسبات اقتصادی و سیاسی کشورهای عضو تشکیل شده است. محور اصلی مباحث اجلاس سران اپک،  اقتصاد منطقه‌ای، همکاری تجاری و سرمایه‌گذاری است. اپک به دنبال ایجاد مکانیزم اقتصادی پویا و تسهیل یک محیط تجاری مطلوب و پایدار است. چشم‌انداز آتی، اپک دستیابی به بازار مشترک آسیا – اقیانوس آرام در سال 2020 میلادی است و قصد دارد تا آن زمان تمامی موانع تجارت کالا، خدمات و سرمایه‌گذاری در منطقه را به تدریج از میان بردارد.

کمیته‌ها و کار گروه‌ها

سازمان همکاری اقتصادی آسیا- پاسفیک شامل پنج کمیته و گروه کاری تخصصی است که عبارتند از:

- گروه کارشناسان همکاری فنون کشاورزی (ATC): تأسیس این گروه کاری، در نشست رسمی اپک در اکتبر 1996 مورد توافق اعضا قرار گرفت. هدف از ایجاد آن، توسعه همکاری در زمینه‌های حفاظت و بهره‌گیری مناسب از منابع ژنتیک نباتات و جانوران، مطالعه و بررسی کاربرد بیوتکنولوژیکی کشاورزی، بازاریابی، فرآوری، توزیع محصولات کشاورزی و آموزش و انتقال فن‌آوری کشاورزی است.

- کمیته بودجه (BAC): این کمیته به ‌منظور ارائه مشاوره به مقام‌های ارشد اپک در زمینه امور بودجه، مسائل اداری و مدیریتی در سال 1993 تأسیس شد که بودجه عملیاتی اپک برای کمیته‌ها و گروه‌های کاری را بررسی و ارزیابی می‌کند و به بررسی و ارزیابی اقتصادی طرح‌های گروه‌ها می‌پردازد.^[6]

- کمیته بازرگانی و سرمایه گذاری (CTI): بر مبنای بیانیه اجلاس وزیران اپک در سیاتل آمریکا در سال 1993، کمیته بازرگانی و سرمایه‌گذاری اپک موجودیت پیدا کرد. هدف از ایجاد این کمیته تدارک تسهیلات لازم برای توسعه مناسبات تجاری و آزادسازی فضای سرمایه‌گذاری در بین کشورهای عضو بوده است.

- کمیته اقتصادی (EC): بر مبنای تصمیمات اتخاذ شده در نشست نوامبر 1994 و به منظور بررسی روندهای اقتصادی در کشورهای منطقه آسیا – پاسفیک تاسیس شد. این کمیته اهدافی مانند ارزیابی ظرفیت های اقتصادی و بررسی روندهای اقتصادی کشورهای عضو را دنبال می کند.

- گروه سیاست‌گذاری برای شرکت‌های کوچک و متوسط: این گروه کاری در نشست فیلپین در سپتامبر 1996 برای بازبینی فعالیت‌های شرکت‌های کوچک و متوسط کشورهای عضو اپک، به توافق اعضا رسید و مقرر شد که مرکز اپک برای مبادله فنی و آموزش برای شرکت‌های کوچک و متوسط تأسیس شود.

- کمیته همکاریهای اقتصادی و فنی(ESC): این کمیته بالاترین جایگاه را در تعدیل و هماهنگ‌سازی و مدیریت همکاری‌های فنی و اقتصادی اپک دارد.^[7]

- بخش های شیلات، انرژی، توسعه منابع انسانی، فناوری و علوم صنعتی، حفظ و نگهداری از منابع طبیعی دریایی، ارتباطات و اطلاعات از راه دور، توسعه تجارت، حمل و نقل و همکاری فنی-کشاورزی سایر گروه‌های کاری اپک را تشکیل می‌دهند.[8]

پژوهش خبری // پژوهشگر: رحیم خجسته

--------------------

[1] - Asia-Pacific Economic Cooperation

[2]- Bob Hawke

[3] - www.apec2017.vn    سایت رسمی سازمان اپک –کشور ویتنام

[4] - www.wikiwand.com/apec

[5] - www.wikiwand.com/apec

[6] - mag-iran.com/سازمان-همکاری-اقتصادی-آس.htm

[7] - pajoohe.ir

[8] - www.apec2017.vn