شرق دور و تجربه تلخ ترامپ درسال گذشته

به گزارش سرويس بين الملل خبرگزاري صدا وسيما ؛ سال 2017 که اولين سال ورود دونالد ترامپ به کاخ سفيد به عنوان رئيس جمهوري آمريکا بود سال تلخي براي وي محسوب مي شود.وي که با دنياي سياست آشنايي ندارد و از دنياي اقتصادي و ساخت و ساز پا به عرصه سياست و انتخابات در آمريکا گذاشت در دوره تبليغات انتخابات رياست جمهوري موضع بسيار تندي ضد چين و کره شمالي اتخاذ کرد و با آغاز دوره رياست جمهوريش آنها را ادامه داد .
در مورد کره شمالي در سال گذشته 2017 ترامپ سياست تهاجمي و نظامي ضد آن کشور اتخاذ کرد .
هر چند در شوراي امنيت سازمان ملل نيز آمريکا و متحدانش به تصويب قطعنامه اعمال و تشديد تحريمهاي اقتصادي ضد کره شمالي ادامه دادند اما اعزام ناوگروه "يو اس اس کارل وينسون" و سپس ناوهاي جنگي ديگرهمچون "يو اس اس رونالد ريگان" به آبهاي پيراموني کره شمالي و چين نشان داد که آمريکا در کنار فشارهاي بين المللي سياست تهاجمي خود را نيز ضد پيونگ يانگ ادامه مي دهد.ماحصل اين سياست آمريکا ادامه آزمايشهاي موشکي کره شمالي بخصوص بالستيک بود.اين کشور نيز در واکنش به سياست محاصره دريايي آمريکا اعلام کرد که برنامه هاي موشکي و هسته اي خود را در راستاي تقويت قدرت بازدارندگيش ادامه خواهد داد.

نامعادله چين و ژاپن
در مورد چين نيز آمريکا در سال گذشته ميلادي سياست اعمال فشار براين کشور را از ناحيه تايوان ،کره شمالي و مسايل اقتصادي تشديد کرد.گفتگوي تلفني دونالد ترامپ رئيس جمهوري آمريکا با "تساوي اينگ ون " رئيس حکومت جزيره تايوان و سفر وي به آمريکا نشان داد که ترامپ قصد دارد به چين اين پيام روشن را ارسال کند که به توافقنامه چين واحد چندان پايبند نيست و به تايوان به عنوان يک واحد سياسي مستقل مي نگرد .در همين راستا ترامپ با پهلو گرفتن کشتي هاي آمريکا در بنادر تايوان و همچنين کشتي هاي اين جزيره در بنادر آمريکا موافقت کرد که با خشم و اعتراض گسترده چين روبرو شد .
هر چند شينزوآبه نخست وزير ژاپن جز اولين سران کشورهايي بود که به امريکا سفر کرد تا رياست جهوري ترامپ را به وي تبريک بگويد اما شي جين پينگ به عنوان دومين رهبر آسيايي با سفر به آمريکا کوشيد سياست تهاجمي ترامپ ضد چين و کره شمالي را مهار کند.هر چند گفته شد رئيس جمهوري آمريکا به رئيس جمهوري چين يک فرصت صد روزه اي را براي مهار برنامه هاي موشکي و هسته اي کره شمالي داد اما مقامات پکن اعلام کردند که بحران کره شمالي مساله اي دو جانبه بين اين کشور و آمريکا است و بايد خودشان از طريق گفتگوهاي دو جانبه حل کنند.
سال گذشته ميلادي سفر دوازده روزه دونالد ترامپ رئيس جمهوري آمريکا به کشورهاي منطقه شرق و جنوب شرق آسيا طولاني ترين سفروي در سال 2017 بود .ترامپ سفر خود را با ديدار از کره جنوبي آغاز و با ژاپن و چين ادامه داد و سپس راهي کشورهاي منطقه جنوب شرق آسيا شد .رئيس جمهوري آمريکا در سفر دو روزه خود به سئول ضمن تاکيد بر حمايت واشنگتن از متحدان خود در برابر کره شمالي ،اين کشور را تهديد کرد.وي از اين کشور خواست برنامه هاي هسته اي و موشکيش را متوقف نمايد در غيران صورت با عواقب بدي روبرو خواهد شد . حمايت ترامپ از کره جنوبي با توجه به جنجال استقرار سامانه موشکي "تاد" آمريکا در آن کشور براي سئول اهميت داشت .زيرا استقرار اين سامانه با مخالفت جدي و گسترده چين و روسيه مواجه شد .
دولت چين در سال 2017 در مخالفت با تصميم دولت کره جنوبي براي استقرار سامانه موشکي "تاد " آمريکا ،دولت سئول را مورد تحريم هاي اقتصادي و گردشگري قرار داد که منجر به وارد آمدن بيش از هفت ميليارد دلار خسارت بر اقتصاد کره جنوبي شد .به گونه اي که در اواخر سال گذشته ميلادي "مون جائه اين " رئيس جمهوري کره جنوبي با سفر به پکن تلاش کرد ضمن کاستن از سطح تنش در روابط کشورش با چين به گونه اي حساسيتهاي اين کشور را در مورد پيامدهاي استقرار سامانه موشکي "تاد" در کره جنوبي بکاهد.هر چند گزارشهاي دقيقي در مورد توافقات سران چين و کره جنوبي در اين خصوص منتشر نشد اما منابع خبري از سطحي از توافق ميان دو طرف خبر دادند که به کاهش تنش ميان پکن و سئول در اين خصوص منجر شد .اين بدان معنا است که بازي آمريکا در مورد سامانه موشکي "تاد " را نيز چين به گونه اي مديريت کرد که کمتر امنيت ملي اين کشور از ناحيه سامانه موشکي "تاد" آسيب ببيند .زيرا گفته شده که چين خواهان محدود شدن برد رادارهاي پيشرفته اين سامانه شده بود .

متغيرسامانه موشکي
در سال گذشته ميلادي 2017 دونالد ترامپ در ادامه سفر آسيايي خود بعد از کره جنوبي به ژاپن رفت .در اين سفر نيز عمده محور گفتگوهاي وي با شينزوآبه نخست وزير ژاپن موضوع کره شمالي بود.اما آنچه در پايان سال 2017 تحولات منطقه شرق آسيا تا روسيه را تحت تاثير قرار داد تصميم دولت توکيو براي استقرار سامانه هاي موشکي آمريکا در ژاپن بود که تا مرزهاي اروپاي شرقي را نيز تحت پوشش قرار مي دهد .دولت روسيه رسما به اين تصميم دولت ژاپن اعتراض کرد و آنرا مجوب پشيماني منطقه اي عنوان نمود .به نظر مي رسد گفتگوهاي مقدماتي استقرار دو سايت از سامانه موشکي آمريکا در ژاپن با قدرت رهگيري بالا در ديدار ترامپ از توکيو صورت گرفته باشد که چندان رسانه اي نشد .اين توافق نشان مي دهد که آمريکا خط تشديد رقابتهاي تسليحاتي در منطقه ميان ژاپن با چين از يکسو و دامن زدن به اختلاف و تنش ميان ژاپن و روسيه از جانب ديگر را دنبال مي کند.بعد از استقرار سامانه موشکي "تاد " آمريکا در کره جنوبي استقرار سامانه موشکي آمريکا در ژاپن نيز از تشديد رويکرد آمريکا و متحدانش به سمت نظامي گرايي در شرق آسيا حکايت دارد .با اين حال مهمترين حاشيه سفر ترامپ به ژاپن عدم تعظيم وي به " آکي هيتو" امپراطور اين کشور براساس سنتهاي ژاپن بود که انتقادات گسترده اي را در اين کشور برانگيخت .
سفر دونالد ترامپ رئيس جمهوري آمريکا به چين در آخرين مرحله از سفر وي در شرق آسيا بود و پس از آن عازم ويتنام و سپس فيليپين در جنوب شرق آسيا شد .بسياري از ناظران سفر ترامپ به پکن را مهمترين بخش از سفر آسيايي وي تلقي مي کنند و براين اعتقادند که رئيس جمهوري آمريکا با هدف خط و نشان کشيدن به چين در مورد کره شمالي به آن کشور سفر کرد . علاوه براين ترامپ در چين به آنچه روابط تجاري يک جانبه و به سود چين دانست انتقاد کرد .اين در حالي است که چين موفق شد با توافقهاي گسترده به ارزش حود 250 ميليارد دلار با ترامپ در زمينه هاي مختلف همچون انرژي هوا –فضا –کشاورزي و صنايع الکترونيک امکان سرمايه گذاري هاي کلان شرکتهاي چيني همچون شرکت انرژي چين را در ويرجينياي غربي فراهم کند .
بسياري براين اعتقادند با اين امتيازات نه تنها ترامپ موفق به وادار کردن چين به بازکردن بازارهاي خود بر روي کالاهاي آمريکايي نشد بلکه با دادن مجوز براي سرمايه گذاري شرکتهاي چيني در آمريکا بيش از پيش موجب تقويت حضور بخشهاي مختلف اقتصادي چين در آمريکا شد.در مورد کره شمالي هم ترامپ نتوانست چين را براي وادار کردن کره شمالي براي توقف برنامه هاي هسته اي و موشکيش تحت فشار قرار دهد.اين کشور در آستانه سفر منطقه اي رئيس جمهوري آمريکا با انجام آزمايش موشکي نشان داد که اجازه نخواهد داد برنامه هاي موشکي اش وجه المصالحه آمريکا و چين قرار گيرد .
در سال گذشته ميلادي آمريکا با تمرکز بر درياي چين جنوبي و تحريک همپيمانان خود از جمله استراليا تلاش کرد چين را از اين ناحيه تحت فشار بيشتري قرار دهد.استراليا نيز اعلام کرد که قصد دارد چندين کشتي به درياي چين جنوبي اعزام کند که با واکنش تند پکن مواجه شد.

محور چهارگانه نظامي
در سال گذشته ميلادي دونالد ترامپ که از حزب جمهوري خواه به عنوان رئيس جمهوري امريکا وارد کاخ سفيد شد با جديت تمام سياست مهار چين را که از زمان رياست جمهوري باراک اوباما با تمرکز نيروهاي نظامي آمريکا در شرق آسيا آغاز شد ادامه داد.ترامپ با اعزام پي در پي ناوهاي جنگي خود به اين منطقه و به رغم اعتراضهاي چين و کره جنوبي به رزمايشهاي دوجانبه با کره جنوبي و سه جانبه به همراه ژاپن نيز ادامه داد.آمريکا با تلاش براي ايجاد محور چهارگانه نظامي با حضور استراليا ،هند و ژاپن درصدد است عرصه را بيش از پيش براي چين و کره شمالي تنگ کند.سياستي که چين از آن به عنوان بازگشت آمريکا به رقابتهاي دوران جنگ سرد با يارگيري هاي منطقه اي و ايجاد اتحاديه هاي نظامي ياد کرد .
در سال گذشته ميلادي مهمترين ضربه منطقه اي را ترامپ پس از اعلام خروج آمريکا از پيمان ترانس پاسفيک متحمل شد .زيرا وي انتظار داشت با خروج آمريکا ، اين پيمان منحل شود اما 11 کشورديگر عضو نه تنها اعلام کردند بدون آمريکا به کار خود درپيمان ترانس پاسفيک ادامه مي دهند بلکه پيشنهاد کردند چين جايگزين آمريکا در اين پيمان شود که موفقيتي مهم براي اين کشور تلقي شد.

در سال 2017 شينزوآبه نخست وزير ژاپن با انحلال پارلمان اين کشور انتخابات زود هنگام برگزار کرد.انتخاب دونالد ترامپ به عنوان رئيس جمهوري آمريکا و استقبال وي از رويکرد نظامي متحدان واشنگتن از جمله ژاپن باعث شد تا حزب حاکم ليبرال دمکرات اين کشور با جديت بيشتري موضوع اصلاح قانون اساسي و حذف بند نهم آنرا پي گيري نمايد . اين بند از قانون اساسي ژاپن آن کشور را از داشتن ارتش منع مي کند. با اين حال سياست اعمال فشار بيشتر منطقه اي و بين المللي آمريکا برچين ،فضا و شرايط لازم را براي رويکرد نظامي دولت توکيو با داشتن ارتش فراهم مي کند. شينزوآبه که از ديدگاههاي ملي گرايي افراطي برخوردار است اميدوار بود با برگزاري انتخابات زودهنگام وکسب اکثريت مطلق کرسيهاي پارلمان امکان اصلاح قانون اساسي ژاپن را تا سال 2020 فراهم کند.به همين دليل در اين انتخابات مهمترين شعار حزب حاکم ليبرال دمکرات اصلاح قانون اساسي ژاپن و داشتن ارتش بود .با اين حال هر چند اين حزب با همکاري و ائتلاف با حزب "کميتو" موفق به پيروزي در انتخابات شد با اين حال نتوانست اکثريت مطلق را کسب کند و نشان داد که همچنان ديدگاه مردم ژاپن درمورد اصلاح قانون اساسي و داشتن ارتش پنجاه به پنجاه است .
در سال گذشته ميلادي موافقت دولت ژاپن با کناره گيري "آکي هيتو " امپراطور اين کشور از مهمترين تحولات ژاپن بود
.اين نخستين بار در دويست سال گذشته در ژاپن است که امپراطور اين کشور به دليل کهولت سن و به ميل خود از مقام خود کناره گيري و انرا به فرزندش "هيرو هيتو " واگذار مي کند .براساس اعلام دولت ژاپن قرار است در بهار 1398 امپراطور ژاپن در سن 85 سالگي از مقام خود کناره گيري نمايد .
در سال گذشته کره جنوبي نيز شاهد برگزاري انتخابات زودهنگام رياست جمهوري بود.نوزدهمين انتخابات رياست جمهوري کره جنوبي پس از استيضاح و برکناري " پارک گئون هاي "رئيس جمهوري قبلي اين کشور از سوي دادگاه قانون اساسي با تاييد استيضاح پارلمان به دليل فساد و تخلفات سياسي برگزار شد .در اين انتخابات "مون جائه اين " چپگرا از حزب دمکراتيک به پيروزي رسيد و به يک دهه قدرت محافظه کاران در کره جنوبي پايان داد. شعار وي در اين انتخابات ،تلاش براي کاهش تنش با کره شمالي ،تصويب قوانيني براي اصلاح ساختار موسسات تجاري ،صنعتي و افزايش هزينه هاي دولت به منظور تسريع رشد اقتصادي بود.در اين حال ،تحريم هاي چين برضد اقتصاد و صنعت گردشگري کره جنوبي نيز به چالشهاي رئيس جمهوري جديد اين کشور افزوده ش .به همين دليل "مون جائه اين " قول داد براي تنش زدايي با چين نيز تلاش کند که در اواخر سال 2017 به چين سفر کرد .با اعلام پيروزي "مون جائه اين " در انتخابات رياست جمهوري کره جنوبي ،شي جين پينگ رئيس جمهوري چين نيز با ارسال پيام تبريک اعلام کرد که همواره اهميت زيادي براي کره جنوبي و روابط ان با کشور چين قايل است .

جمع بندي
در هر حال ،سال 2017 در حالي به پايان رسيد که سياستهاي دونالد ترامپ رئيس جمهوري آمريکا در منطقه شرق آسيا با ناکامي هاي بزرگ روبرو بود و بحران موشکي کره شمالي به کابوسي بزرگ براي وي تبديل شد.به گونه اي که محافل سياسي در آمريکا نيز ترامپ را به نداشتن سياست منسجم و اصولي دربرابر کره شمالي متهم کردند. در مورد چين نيز اين تحليلگران برنده بازي رئيس جمهوري آمريکا در شرق آسيا را چين دانستند.
از اينرو ناظران سياسي براين اعتقادند که آمريکا ديگر از قدرت تاثير گذاري گذشته بر کشورها حتي متحدان خود برخوردار نيست و کشورها بيش از آنکه از الگوهاي رفتاري آمريکا تبعيت کنند براساس منافع ملي خود تصميم مي گيرند .
==================================================

نويسنده : مجيد وقاري - کارشناس سياست در آسيا .
.