گزارش مکتوب/صنایع غذایی، فرصتی که در غفلت می سوزد

به گزارش خبرگزاری صداوسیما، کشاورزی یکی از مهم ترین بخش های اقتصادی کشور و تامین کننده 80درصد نیازهای غذایی و یک چهارم تولید ناخالص داخلی و یک سوم اشتغال است و به دنبال آن صنایع غذایی نیز نقش بسزایی درتوسعه فعالیتهای کشاورزی و توسعه اقتصاد ملی دارند. افزایش تولید و امنیت غذایی، کاهش ضایعات، افزایش درامد کشاورز، اشتغالزایی، جلوگیری از مهاجرت روستاییان به شهر، افزایش صادرات و مبارزه با تورم را می توان ازآثار رونق صنایع غذایی در کشور برشمرد.

صنایع غذایی مازندران پیشرو اما رنجور

استان مازندران با تولید سالانه هفت و نیم میلیون تن محصولات کشاورزی، رتبه های برتر تولید 15محصول را در کشور به خود اختصاص داده است. این جایگاه سبب شده است تا صنایع غذایی نیز در این استان یکی پس از دیگری راه اندازی شوند تا جاییکه به گفته رئیس انجمن صنایع غذایی مازندران تاکنون مجوز 508 واحد صنعت غذایی در استان صادر شده است که مقام اول را دربین صنایع داراست . گروه‌های ده‌گانه صنایع غذایی مازندران، فراورده‌های لبنی، صنایع آرد، فراورده‌های آردی، صنعت روغن، نوشیدنی‌ها، فراورده‌های گوشتی، کنسرو گوشتی، کنسرو غیر گوشتی، صنایع بسته‌بندی و کشتارگاه‌های طیور هستند. اما بررسی ها نشان می دهد این روزها، صنایع غذایی کشور و مازندران در شرایط مطلوبی نیستند.

خاتمی مقدم با بیان اینکه از 508 واحد در 10 گروه صنعت غذایی مازندران فقط 183 واحد فعال هستند، گفت: این واحدها 3میلیون تن تولید دارند و 20 هزار شغل مستقیم و 100هزار شغل غیرمستقیم ایجاد کرده اند و 320 واحد دیگر راکد یا نیمه راکد هستند. درصورتی که واحدهای راکد و نیمه راکد به خط تولید برگردند و ظرفیتهای راه اندازی واحدهای جدید مورد نیاز نیز ایجاد شود، اشتغالزایی مستقیم و غیرمستقیم این بخش به بیش از 500 هزار نفر خواهد رسید.

رئیس انجمن صنایع غذایی مازندران، صنایع غذایی این استان را جزو واحدهای کوچک صنعتی دانست و افزود: 70درصد واحدهای صنایع غذایی مازندران کمتر از 50 نفر نیرو دارند در صورتی که 15 درصد از اشتغال استان مربوط به این واحدها است. این درحالیست که بیشترین بار اشتغالزایی صنایع غذایی استان به عهده 4 کارخانه با اشتغال بیش از 10 هزار نفر قرار دارد.

وی تهیه مواد اولیه را نیز دیگر چالش مهم این صنایع در مازندران دانست و تصریح کرد: به علت کیفیت نامناسب، قیمت بالا و هزینه های جانبی، 80 درصد مواد اولیه صنایع غذایی خارج از استان تهیه می شود و این درحالیست که بیش از 70 درصد تولیدات این صنایع نیز به خارج از استان صادر می شود.

خاتمی مقدم افزود: ارزیابی های انجمن صنایع غذایی مازندران نیز ارزش تولیدات این صنعت را سالانه 12 هزار میلیارد تومان و مدت زمان برگشت سرمایه در گردش را 70 روز نشان می دهد.

ظرفیتها و چالشها

ظرفیت فعال صنعت غذایی مازندران هم نکات پنهان فراوانی دارد. هم اکنون صنایع لبنی با ظرفیت 34 درصد، صنایع آرد 30درصد، فرآورده های گوشتی 35 درصد، روغن 65 درصد، بسته بندی 4 درصد، فرآورده های آرد کیک و کلوچه 10 درصد، ماکارونی صفر درصد (6 واحد تولیدی ماکارونی غیر فعال هستند)، نان حجیم 4 درصد، صنایع نوشیدنی(آبمیوه و نوشابه) 35 درصد، کنسانتره 20درصد، آبمعدنی با 83 درصد و کشتارگاه با 75 درصد فعالیت می کنند.

همچنین بر اساس این ارزیابی ها، پنج سال پیش فاصله قیمت محصولات صنایع غذایی از کارخانه تا سبد مصرف کننده 20 تا 25درصد بوده اما به دلیل رقابت ناسالم در این صنعت، این فاصله اکنون به بیش از 50 درصد رسیده است.

خاتمی مقدم با بیان اینکه حجم صادرات لبنیات به خارج از استان 20 درصد افزایش داشته است افزود: این افزایش درحالیست که سرانه مصرف لبنیات در کشور کاهش پیدا کرده است.

شاهرخی از فعالان صنایع غذایی مازندران هم با اشاره به نوسان قیمت مواد اولیه و ارز گفت: این نوسان در کنار فاصله زیاد مراکز تولید مواد اولیه، هزینه زیاد حمل و نقل، هزینه و فرسایش تجهیزات و نبود بسته های مشخص حمایتی از سوی مسئولان مهمترین موانع فعالیت واحدهای صنایع غذایی در استان است.

محمدنژاد کارشناس ارشد صنایع غذایی نیز یکی از مهمترین دلایل بروز این چالشها را اجرای طرح انتزاع صنعت تبدیلی از وزرات صنعت، معدن و تجارت و واگذاری آن به وزارت جهاد کشاورزی دانست و آن را اشتباهی استراتژیک عنوان کرد. وی افزود: این طرح سبب شد هیچگونه نظارت اصولی بر واحدهایی که دچار رکود شده اند وجود نداشته باشدو شرایط به گونه ای شد که هم اکنون حتی یک کارشناس مسئول صنایع غذایی هم در سازمان جهاد کشاورزی استان نباشد.

با توجه به نامگذاری امسال و نیز اهمیت صنایع غذایی در کاهش ضایعات 25درصدی محصولات کشاورزی همراه با افزایش ضریب امنیت غذایی کشور، به نظر می رسد این اهمیت هنوز از سوی مسئولان مورد توجه قرار نگرفته است که با ادامه این روند رکود همین واحدهای باقیمانده نیز چندان دور از تصور نخواهد بود.