بررسی وضعیت صنعت کریستال کشور و چالش ها و مشکلات پیش روی آن

پژوهش خبری صدا وسیما: سهم بازار داخلی از صنعت کریستال کشور حدود 70 درصد است و مابقی آن نیز به کشورهای هدف صادراتی، صادر می ­شود. مدیرعامل شرکت جهان کریستال در گفتگو با پژوهش خبری با بیان این مطلب افزود: این در حالی­ست که در حال حاضر، تنها 50 درصد ظرفیت تولید و اشتغال در این صنعت با میانگین سنی 26 سال مورد استفاده قرار گرفته است، در حالی که ظرفیت اشتغال در این صنعت بیش از دو برابر رقم فعلی است که اگر تمام ظرفیت تولید و اشتغال این صنعت استفاده شود، علاوه بر اشباع بازار داخلی می ­توان بازارهای گسترده صادراتی بیشتری را در اختیار گرفت. 

داوود نوده فراهانی در باره ی پیشینه صنعت کریستال در جهان و جایگاه آن در ایران افزود: شکل گیری صنعت کریستال از انگلیس در اروپا آغاز شده و پس از آن در اروپایی شرقی و در کشور چک با ایجاد کارخانه ها و کارگاه های انبوه تولید کریستال ادامه و توسعه یافت؛ هر چند که امروزه فعالیت بسیاری از کاخانه های تولید کریستال در چک متوقف شده است، اما همچنان چک به عنوان مهد کریستال در جهان شناخته می-شود. در کشور ما نیز، صنعت شیشه و کریستال در دو دوره ایجاد شد؛ یک دوره مربوط به قبل از انقلاب بود که این صنعت وارد کشور شد اما عمر چندانی نیافت و پس از مدت کوتاهی متوقف شد. دوره دوم آن نیز مربوط به بعد از انقلاب و با ایجاد یک کارخانه در قزوین شکل گرفت، که این کارخانه نیاز امکان فعالیت نیافت و متوقف شد. پس از آن در سال 1386، شرکت جهان کریستال با دریافت پروانه بهره برداری فعالیت خود را در قالب تولید کریستال های ماشینی و نیمه اتوماتیک آغاز کرد و در سال 1394 نیز با ورود به بازار شیشه های کریستال دمشی و دستی و ایجاد 4 کوره جدید، به تولید ظروف و قطعات کریستالی لوستر و شیشه های یک پوست، دو پوست و سه پوست بپردازد. در حال حاضر نیز، با وجود عمر کوتاه صنعت کریستال در کشور، اما این صنعت توان رقابت با مالکان این صنعت در جهان را که قدمتی بیش از 300 سال دارند، چه از حیث کیفیت و چه از حیث تنوع طرح و رنگ دارد و بزرگ ترین تولیدکننده کریستال در خاورمیانه است.

وی تاکید کرد: کریستال های تولید داخل، ارزش صادراتی بسیار بالایی برای کشور دارد و به همین دلیل انتظار می رود دولت بستر صادرات این نوع محصولات را فراهم کند، چراکه فعالیت در این صنعت، در رده SMEها(بنگاه های کوچک و متوسط) قرار می گیرد و از آنجا که این بنگاه ها به تنهایی نمی توانند نقشی در صادرات داشته باشند، لازم است دولت بسترسازی لازم را برای صادرات در این صنعت انجام دهد.

این تولیدکننده کریستال در خصوص مشکلات و چالش های پیش روی صنعت کریستال کشور تصریح کرد: مشکلاتی که در حوزه صنعت به طور عام و در صنعت کریستال به طور خاص وجود دارد، در چند حوزه قابل بررسی است: حوزه اول مربوط به آموزش است؛ در نظام آموزشی کشور، آموزش هدفمند تکنسین و افراد دارای دانش فنی که در صنعت کاربرد دارند، وجود ندارد و حلقه پیوند بین دانش فنی و صنعت بسیار گسسته است. حوزه دوم در این صنعت که جزو صنایع دستی است، مربوط به نرخ بیمه تأمین اجتماعی است که بسیار بالاست، در حالی  که خدمات بیمه  ای متناسب با آن نیز به نیروی کار ارائه نمی  دهد و تولیدکننده مجبور است برای جبران هزینه  های بیمه  ای نیروی کار هزینه دیگری را در قالب بیمه تکمیلی اختصاص دهد.

نوده فراهانی افزود: حوزه دیگر مشکلات مربوط به بحث ارزش افزوده است که مالیات بر ارزش افزوده از دو حیث برای تولیدکننده این صنف اشکال ایجاد کرده است؛ یک حیث عام است که سازمان امور مالیاتی با فشار بر تولیدکننده مالیات خود را وصول می  کند، در حالی که طبق قانون ارزش افزوده، این مالیات متوجه مصرف  کننده می  باشد تا از این طریق بتوان فرهنگ مصرف را در جامعه کنترل کرد و هر شخص متناسب با مصرف خود مالیات بپردازد، اما حیث دیگر آن مربوط به تناقض در قانون است؛ چراکه از یک طرف طبق قانون خاص صنایع دستی، این صنایع به دلیل سرمایه  گذاری پایین و ایجاد اشتغال بالا از مالیات معاف شده  اند اما در قانون ارزش افزوده فقط فرش دستباف را جزو صنایع دستی قرار داده  ایم، که این تناقض قانونی به فرصتی برای واردات صنایع دستی کشورهایی همچون چین، هند، ترکیه تبدیل شده است. به همین دلیل انتظار می  رود این تناقض قانونی در مجلس رفع و اصلاح شود. 

مشکلات مربوط به سیستم بانکی کشور از مشکلات دیگری بود که مدیرعامل شرکت جهان کریستال به آن اشاره کرد و افزود: سیستم بانکی کشور حاضر نیست از تولید کشور حمایت کند و از نظر بانک کارخانه  ای که تولید کشور در آن رخ می  دهد ارزش محسوب نمی  شود و با در نظر گرفتن سود بالا برای تولیدکنندگان زمینه واردات بی رویه و قاچاق در کشور فراهم شده است. براساس آمار سایت سازمان تجارت جهانی در سال 2015، حدود 6 میلیون و 400 هزار دلار صادرات انواع شیشه به ایران که بیشتر آن کریستال بوده، صورت گرفته، در حالی  که در سایت گمرک این رقم، حدود 600 هزار دلار اعلام شده است، بنابراین، ورود این نوع محصولات از راه  های دیگری همچون قاچاق صورت  گرفته است.و حوزه دیگر مشکلات نیز مربوط به بی  ثباتی قوانین  ، نرخ ارز و سیاست  های اقتصادی است که فشار مضاعفی به تولیدکننده وارد می  کند و به همین دلیل، یک تولیدکننده نمی  تواند یک برنامه  ریزی هدفمند و مناسب برای تولید خود داشته باشد.

پژوهش خبری // فاطمه حسینی