سبد غذایی خانوارها، ایرانی یا خارجی؟

به گزارش خبرگز اری صدا وسیما مرکز یزد , از هرچه که بگذری نمی توانی از خورد و خوراک بزنی. برای همین است که همیشه بازار فروش مواد غذایی گرم گرم است. گفته می شود 40 درصد سبد خانوارهای ایرانی سهم مواد غذایی است اما در سالی که شعار حمایت از کالای ایرانی را با خود به یدک می کشد سهم کالاهای غذایی داخلی در این سبد چگونه است؟ سوالی که تلاش کردم آن را از استان خودم یزد پاسخ دهم.

 
رونق تولید محصولات غذایی در استان یزد
يزد از استانهايي است که در توليد محصولات غذايي جايگاه ويژه اي دارد.  فراورده هاي کنجدي، انواع شيريني و شکلات، لبنيات، انواع کنسرو و غذاهاي نيمه آماده از مهمترين توانمنديهاي يزد در زمينه توليد مواد غذايي است.  آن گونه که مدیر کل سازمان صنعت معدن و تجارت استان مي گويد از مجموع 3 هزارو 271 پروانه بهره برداري صادر شده در استان یزد 310 پروانه آن مربوط به صنايع غذايي و دارويي است. به گفته علمدار،  اين واحد ها 350 ميليارد تومان در استان سرمايه گذاري داشته اند و بيش از 6 هزارو 100 نفر در آن مشغول به کارند.

از سوي ديگر صنايع تبديلي و تکميلي بخش کشاورزي هم که مستقيم با مواد غذايي در ارتباطند وضعيت خوبي در استان یزد دارند. مدير صنايع تبديلي و تکميلي جهاد کشاورزي استان مي گويد 500 واحد توليدي در استان بصورت رسمي و غير رسمي  در زمينه مواد غذايي فعالند . به گفته طاقه باف توليد سالانه اين واحد ها 900 تن مواد غذايي است و 4500 نفر در آن مشغول به کارند.
با همه اين آمار و ارقام کيفيت توليدات غذايي استان هم خوب است و بسياري از واحد هاي صنعتي استان نشان استاندارد هم دارند. ماجدی مدير کل استاندارد استان مي گويد هم اکنون محصولات  98  واحد صنعتي توليد مواد غذايي در استان یزد با نشان استاندارد توليد مي شود.
يکي از اين واحد هاي صنعتي يک واحد  توليد صنعتي لبنيات است که در شهرک صنعتي يزد فعاليت دارد . آقاي فردوسيان مدير عامل این واحد مي گويد 50 درصد توليداتشان در يزد و مابقي در ساير استانها مصرف مي شود.

دوست حسيني مدير تولید اين واحد است که معتقد است صنايع لبني استان همه تلاش خود را براي توليد محصولاتي با کيفيت به کار بسته اند و الحمد لله محصولاتي با ارزش غذايي بالا هم توليد مي کنند .
آقاي مزيدي يکي ديگر از توليد کنندگان مواد غذايي استان است . او در زمينه توليد فراورده هاي نيمه آماده گوشتي فعاليت دارد و مي گويد افتخار مي کند محصولاتي با کيفيت از يزد به اکثر استانها مي فرستد و تلاش خواهد کرد نيک نامي يزديها هم چنان حفظ شود.

به فروشگاههاي يزد که سري ميزنيم اکثر مشتريان کالاهاي يزد را باکيفيت  و خوب مي دانند و براي همين مشتاقند در سبد خريدشان کالاهاي توليد يزد بيشتر خودنمايي کند. شهرونداني که حالا يقين دارند خريد توليدات داخلي،  هم اشتغال به دنبال دارد و هم رونق اقتصادي.  

یک خانم خانه دار که برای خرید به یکی از فروشگاه های بزرگ یزدآمده می گوید به مواد غذایی که در استان یزد تولید می شود اعتماد بیشتری دارد چرا که فکر می کند یزدی ها با سابقه خوبی که دارند بعید است در تولید کالاهایشان غل و غشی داشته باشند. یک جوان دیگر هم می گوید کیفیت محصولات غذایی خارجی چندان تفاوتی با محصولات داخلی ندارد به خاطر همین ترجیح می دهد کالای ایرانی خریداری کند. مردی هم که شغل خود را کارگر معرفی می کند می گوید پول ما به خرید محصولات غذایی خارجی نمی رسد.

اما ورای این تعریف ها از سوی تولیدکنندگان و مصرف کنندگان مواد غذایی،  محصولات غذایی خارجی بی صدا و چراغ خاموش وارد سبد غذایی ما شده اند.  مواد اولیه بسیاری از تولیدات غذایی پرمصرف کنونی از خارج از کشور وارد می شود .  یک نمونه از این محصولات کنجد است که ماده اولیه برای تولید بسیاری از تولیدات غذایی استان یزد از جمله ارده و حلواارده است. کنجد خارجی اکنون به محصولات غذایی یزد راه پیدا کرده و ما بدون آن که متوجه باشیم حلواارده یا ارده خارجی مصرف می کنیم.

آقای اعلایی یکی از تولیدکنندگان محصولات کنجدی در اردکان می گوید :کنجدهای چینی ماده اولیه ما برای تولید محصول هستند.  این محصول آن گاه که حالت قاچاق به خود می گیرد ضربات شدیدتری به اقتصاد کشور وارد می کند .

 

اخیرا معاون هماهنگ کننده فرماندهی انتظامی استان یزد اعلام کرد ماموران مبارزه با قاچاق کالا وارز استان در بارزسی از یک دستگاه تریلی  ولوو 25 تن کنجد خارجی قاچاق کشف کردند.
یک محصول خارجی پرکاربرد دیگر روغن پالم است که عمدتا از کشورهای استوایی همچون مالزی به ایران وارد می شود. این روغن اشباع شده به سبب قیمت ارزان آن در تولید محصولات لبنی همچون شیرپرچرب، ماست پرچرب، پنیر پروسس، پنیر پیتزا و بستنی به کار می رود و نتیجه آن مصرف محصولاتیست که پایه آن را ماده ای خارجی تشکیل می دهد.

آقای رضایی از تولیدکنندگان محصولات لبنی در استان یزد می گوید ما از روغن پالم برای محصولاتمان استفاده نمی کنیم اما شرکت های بزرگی را در کشور می شناسیم که با استفاده از روغن پالم در محصولاتشان درامدهای چندصد میلیاردی به جیب می زنند. کسی هم کاری به کارشان ندارد.
غیر از کنجد و روغن، برنج خارجی از دیگر محصولات پرمصرفیست که در سبد غذایی خانواده ها قرار گرفته است. آمار واردات برنج خارجی در سه ماهه اول امسال نشان می دهد اگر چه از میزان واردات برنج تحت تاثیر مشکلات ارزی کاسته شده اما این کالا با حجم واردات 379 هزار تن و 3.33 درصد از واردات کل به ایران همچنان از جای مهمی در سبد غذایی ایرانی ها برخوردار است. 
حالا پای محصولات دیگری همچون تخمه و آجیل خارجی هم به میان آمده و سوپرمارکت ها و آجیل فروشی ها این محصولات را با قیمتی ارزانتر در اختیار مشتریان قرار می دهند.
 
زنگ خطر
محصولات غذایی بویژه محصولاتی همچون برنج و گندم از کالاهای استراتژیک در کشاورزی محسوب می شود. در چنین حالی اگر حواسمان جمع نباشد در مصرف غذایمان هم وابسته می شویم و این بالاترین خطریست که اقتصاد کشور را تهدید می کند. در شرایطی که کشور درگیر بحران اقتصادی حاصل تحریم های فزاینده دشمن است تمرکز کشور به محصولات غذایی داخلی و ممنوعیت یا محدودیت واردات مواد غذایی خارجی می تواند راهکار موثری برای حمایت از کالای ایرانی و جلوگیری از خروج ارز از کشور باشد.  

از سوی دیگر افزایش تعرفه بر محصولات غذایی خارجی و نیز تشدید برخورد با قاچاق محصولات خارجی می تواند موانع محکمی در برابر واردات مواد غذایی از خارج ایجاد کند.  با این همه مهمترین عامل  برای مقابله با این پدیده، استفاده نکردن شهروندان از محصولات غذایی خارجی و روی آوردن به محصولات غذایی داخلی است که لازمه آن گسترش فرهنگ مصرف محصولات داخلی است.
 نویسنده: غلامرضا استاد