بن سلمان در مسير سقوط

پایگاه اینترنتی روزنامه القدس العربی چاپ لندن در سرمقاله خود نوشت: مایکل پیرلی مورخ و نویسنده انگلیسی در روزنامه تایمز انگلیس در مقاله ای به شرایط محمد بن سلمان ولیعهد عربستان پرداخته و تحلیلی بی پرده و صریح از سرانجام صعود سریع شاهزاده جوان و سقوط سریع تر او ارائه داده است. او در عنوان مقاله خود بن سلمان را فردی اهل تظاهر و ریاکاری توصیف کرده است که با واقعیت انطباق زیادی ندارد و حقیقت حوادث مربوط به بالارفتن او از پله های قدرت و شتاب زدگی برای تحویل حکومت به او را نشان می دهد. فرآیند صعود بن سلمان را می توان از زمان دخالت نظامی عربستان در مارس 2015 در نظر گرفت که شاهزاده جوان به عنوان وزیر دفاع، سکان این جنگ را به دست گرفت. بعد از آن به عهده گرفتن سریع مسئولیت های بزرگ و انتصاب او به عنوان ولیعهد درسال 2017 در حالی رخ داد که جانشین نخست وزیر (پادشاه) ، وزیر دفاع، رئیس شورای امور سیاسی و امنیتی، رئیس شورای امور اقتصادی و توسعه عربستان نیز بود. یعنی به طور خلاصه به رهبر مطلق اصلاحات تبدیل شد.
بن سلمان چشم انداز بسیار بلندپروازانه ای برای آینده کشورش ارائه کرده است و وعده بازسازی اقتصاد عربستان را در چارچوب طرحی داد که در برابر اختصاص فقط پنج درصد از ارزش شرکت نفت عربستان (آرامکو) که ارزشی معادل دو تریلیون دلار برای آن برآورد شده بود، درآمدی عظیم به ارمغان می آورد. او همچنین وعده ایجاد شهرک فناوری «نیوم» و جذب سرمایه های خارجی و احیای آزادی های سرکوب شده در عربستان به خصوص درباره مسائل مربوط به زنان را مانند حق رانندگی و ایجاد امکانات تفریحاتی مانند سالن های سینما و موسیقی داد. اما چیزی که سعودی ها و جهانیان تاکنون شاهد آن بودند شکست های پیاپی او بوده است. دخالت نظامی در یمن برای یمنی ها فاجعه ای بزرگ به همراه داشته و پیروزی های مورد نظر را به بار نیاورده است ضمن آن که برای خزانه عربستان بسیار هزینه بردار بود و طرح اختصاص سهام آرامکو را متوقف کرد که با توقف آن، پول های هنگفتی که بن سلمان وعده داده بود از بین رفت و برنامه ها برای توفیق شهرک نیوم به دلایل متعدد دچار مشکل شدند.
ولیعهد عربستان به جای تکیه کردن به متحدان منطقه ای در جنگ خود علیه حوثی ها (انصار الله) به جنگ جدیدی روی آورد که همان تحریم قطر بود. او سیاست خارجی کشورش را به امارات و مصر پیوند زد که رابطه خوبی با قطر نداشتند و بحرین هم که بدون امارات و عربستان اصلا قادر به تصمیم گیری نیست به آنها پیوست. از سوی دیگر وعده آزادی ها نقش بر آب شد. اجازه رانندگی به زنان با حمله همه جانبه علیه فعالان زن که برای این حق جنگیده بودند هم زمان شد و صدها فعال و دانشگاهی فقط به خاطر پست تمسخرآمیز یا اعتراضی در شبکه های اجتماعی بازداشت شدند. وعده های دلفریب اقتصادی و جذب سرمایه ها نیز هم زمان با بازداشت شاهزادگان و تجار و به گروگان گرفتن آنها برای باج گیری غیر عملی شد. روند بازداشت و باج خواهی به شخصیت های بزرگ سیاسی و اقتصادی در جهان عرب هم رسید.
این رزومه شغلی کوتاه از ولیعهد عربستان نشان می دهد پدر او چه اشتباه بزرگی در تحویل کلیدهای سلطه مطلق به پسر ششم و بی تجربه خود مرتکب شده است بدون آن که نهادهای دارای صلاحیت تصمیمات و رفتارهای او را کنترل کنند. با آن که عربستان دارای یک نظام حکومتی استبدادی است اما مشارکت بزرگان خاندان حاکم و رایزنی با آنها در گذشته باعث می شد حکومت محافظه کار تر باشد و از هرگونه ماجراجویی بی حساب در امان بماند. بزرگترین درسی که قطعا ولیعهد عربستان از آن بهره ای نخواهد برد این است که اتخاذ سیاست درهای باز در زمینه اقتصادی و آزادی ها و برقراری امنیت و پیروزی در جنگ ها همگی مربوط به قدرت هر نظام در ایجاد پایگاه های دموکراتیک و مشارکت نخبگان سیاسی و اقتصادی و مدنی در تصمیمات از طریق نهادهای واقعی و موثر است و هر چیز غیر از آن، یاغی گری و عامل شکست در همه زمینه ها خواهد بود.