حضور در نمایشگاه‌های بین المللی مسیر جهانی شدن نشر ایرانی

به گزارش خبرنگار خبرگزاری صدا و سیما، ترجمه و معرفی آثار برجسته نویسندگان و ناشران ایرانی در آن سوی مرز‌ها از مسایل مهمی است که رهبر معظم انقلاب همواره بر آن تاکید کرده اند، اما آثار ایرانی در مقایسه با آثار کشور‌هایی که غنای کمتری دارند، کمتر جهانی شده است، حضور ناشران ایرانی در نمایشگاه‌های بین المللی از جمله راه‌های مهم معرفی آثار فاخر ایرانی است.
در دنیای امروز با وجود گسترش فناوری‌های ارتباطاتی، اما کتاب جایگاه مهم تری نسبت به گذشته پیدا کرده است.

در سال‌های اخیر معانی و مفاهیم کشور‌های مختلف یا یافته‌های علمی آن‌ها از طریق رسانه‌های مختلف از جمله کتاب از کشوری به کشوری دیگر و از جامعه‌ای به جامعه‌ای دیگر منتقل می‌شود.

نمایشگاه‌های جهانی کتاب فرصتی است برای معرفی و ارتباط گرفتن ناشران یک کشور و تولید کنندگان محتوا‌های مختلف با ناشران دنیا و یا مجموعه‌های فرهنگی دیگر است.

نمایشگاه کتاب فرصتی را فراهم می‌کند که در یک زمان کم امکان آشنایی با تازه‌های نشر کشور‌های دیگر و جوامع مختلف به وجود آید و نقطه آغازی برای انواع این تعاملات مستمر باشد شاید از همین روست که در کشور ما چند سالی است که موضوع حضور در مجامع بین المللی نشر از جمله نمایشگاه‌های بین المللی کتاب جدی گرفته شده است.

امیر مسعود شهرام نیا مدیرعامل موسسه نمایشگاه‌های فرهنگی ایران؛ نمایشگاه کتاب فرانکفورت را عاملی برای تعامل ناشران ایرانی با ناشران جهانی می‌داند و می‌گوید: تقریباً حدود ۱۰۰ کشور در طول سال نمایشگاه‌های بین المللی برپا می‌کنند این علاوه بر هزاران نمایشگاهی است که سطح آن‌ها منطقه‌ای و ملی است که در این میان حدود ۲۴ نمایشگاه، نمایشگاه‌های بزرگتر و مهم تری هستند و در رأس این نمایشگاه‌های بزرگ نمایشگاه کتاب فرانفکورت آلمان قرار دارد؛ نمایشگاهی که به تعبیری المپیک نشر و دیدار سالانه اهالی نشر است.

در نمایشگاه کتاب فرانکفورت سالانه ناشرانی از بیش از ۸۰ کشور دنیا شرکت می‌کنند؛ نمایشگاهی که جمهوری اسلامی ایران سالانه در آن به صورت جدی حاضر می‌شود و ناشران داوطلبانه در آن حضور می‌یابند.

شهرام نیا می‌گوید: تا سال ۹۲ غرفه‌ای به نام جمهوری اسلامی ایران به مؤسسه نمایشگاه‌های فرهنگی ایران اجاره داده می‌شد و به ارائه فعالیت‌های فرهنگی مختلف کتاب می‌پرداخت، ناشران ایرانی در نمایشگاه کتاب فرانکفورت سال‌های فراز و فرود فراوانی داشتند و ناشران به صورت پراکنده در بخش‌های مختلف نمایشگاه حضور داشتند، اما در سال ۹۲ در فرانکفورت جمعی شکل گرفت و این بحث در بین ناشران حاضر در نمایشگاه مطرح شد که کشور ما نیز مثل کشور‌های دیگر غرفه ملی داشته باشد و خوشبختانه این ایده عملیاتی شد و حدود ۵ سال است شاهد یک غرفه ملی در نمایشگاه کتاب فرانکفورت هستیم؛ یعنی فضایی توسط مؤسسه نمایشگاه‌ها اجاره می‌شود که عنوان آن بدون اینکه نام خارجی داشته باشد BOOK s. From iran است.

غرفه ملی نمایشگاه کتاب فرانکفورت با حضور ناشران، تشکل‌ها و آژانس‌های ادبی فعالیت می‌کند و هر کدام در قسمتی از غرفه مشغول به کار می‌شوند.

رئیس غرفه ملی ایران این نمایشگاه را به سفره‌ای تعبیر می‌کند که برای ناشرانی گشوده شده است که علاقه‌مند به عرضه آثار خود در در حوزه بین المللی هستند؛ نقشی که می‌تواند به جهانی شدن آثار و کتاب‌های ایرانی کمک کند.

مجید جعفری اقدم، ​مدیرعامل آژانس ادبی و ترجمه پل می‌گوید: برای نمایشگاه امسال ما برنامه ریزی کردیم که چیزی حدود ۴۰۰ عنوان از آثار عرضه ‌می‌شود.

آنطور که شهرام نیا می‌گوید امسال غرفه ایران در فرانکفورت رنگ و لعاب تازه‌ای دارد و فضای غرفه را به اتحادیه ناشران، انجمن ناشران کودک و نوجوان، انجمن ناشران دانشگاهی، ​انجمن ناشران دفاع مقدس، مجمع ناشران انقلاب اسلامی و انجمن زنان ناشر اختصاص داده شده است.

ادبیات کودک و نوجوان و دفاع مقدس؛ پرطرفدارترین حوزه‌های بین المللی

رئیس غرفه ملی ایران در نمایشگاه کتاب فرانکفورت، ادبیات کودک و نوجوان و دفاع مقدس را از حوزه‌هایی می‌داند که اقبال عمومی ناشران جهانی به آن بیشتر است.

وی می‌گوید: به کتاب‌های کودک و نوجوان در بازار جهانی اقبال زیادی وجود دارد و دلیل آن ادبیات غنی ما در این حوزه است به خصوص تصویرگری بسیار قابل و ارزنده‌ای را داریم که من فکر می‌کنم تصویرگری ایران در این سال‌ها یکی از جا‌های بسیار بالنده بوده است و می‌توانیم بگوئیم جایزه معتبری در دنیا وجود ندارد که ایرانی‌ها در این زمینه آن را درو نکرده باشند.

ژانر ادبیات دفاع مقدس ما نیز بسیار مورد علاقه ناشران و نویسندگان جهان است به ویژه رمان‌هایی که زمینه ادبیات دفاع مقدس دارند مورد توجه قرار گرفته و به زبان‌های مختلف ترجمه شده است و در حوزه مذهب بویژه کتاب‌هایی که مروج نگاه مذهبی و مباحث اعتقادات شیعی است در دنیای اسلام بسیار مورد توجه قرار دارد و در دنیای غرب هم حوزه‌هایی وجود دارند که روی این مفاهیم کار می‌کنند.

نماینده یکی از ناشران ادبی که برای حضور در نمایشگاه کتاب فرانکفورت آماده شده است، می‌گوید: ادبیات جنگ (دفاع مقدس) در دنیا معروف است، من در سال ۲۰۰۱ با ناشری فرانسوی آشنا شدم که می‌گفت ما در ادبیات جنگ (دفاع مقدس) شما ظرافت‌هایی دیدیم که در سایر آثار ندیدیم.

مدیرعامل موسسه نمایشگاه‌های فرهنگی ایران با بیان اینکه حدود ۱۵۰۰ عنوان کتاب در نمایشگاه کتاب فرانکفورت امسال عرضه می‌شود، می‌افزاید: ۳ آژانس ادبی، ۶ تشکل نشر، ۲۱ ناشر که شامل ۳ ناشر کودک و ۱۸ ناشر بزرگسال می‌شود در غرفه ملی ایران حضور خواهند داشت.

با این حال مسئول غرفه ملی ایران از حوزه‌هایی می‌گوید که کمتر به آن توجه شده است: بخش کلاسیک حوزه ادبیات تقریباً در دنیا شناخته شده است و این آثار قرن هاست که به زبان‌های مختلف در حال ترجمه است، اما در حوزه ادبیات معاصر متاسفانه​ شفافیت جهانی وجود ندارد در حالیکه بضاعت بسیار خوبی در بخش‌های رمان، داستان هاکوتاه و شعر داریم که البته قابلیت ترجمه و انتشار را هم دارند.

طرح «گرنت»

اما معرفی نشر ایران مستلزم برنامه و راهکاری است که وزارت ارشاد در قالب طرح «گرنت» آن را پیگیری می‌کند به این معنی که اگر ناشری خارجی کتاب فاخر ایرانی را ترجمه و منتشر کند مورد حمایت قرار گیرد.

شهرام نیا درباره طرح گرنت می‌گوید: از دو سال گذشته در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی آیین نامه طرح گرنت تدوین و اجرایی شد؛ به این صورت که ناشرانی که آثار ایرانی را به زبان کشور خودشان ترجمه و منتشر کنند در قالب خرید کتاب یا پرداخت بخشی از هزینه‌های ترجمه مورد حمایت قرار می‌گیرند و تاکنون بیش از ۳۰۰ عنوان کتاب از سوی ناشران خارجی مورد حمایت قرار گرفته و ترجمه و منشتر شده است که این روند ادامه دارد.

وی تفاوت اجرای طرح گرنت را در مقایسه با سال گذشته صرفاً حمایت از ناشر خارجی عنوان می‌کند و می‌افزاید: پیش از این ناشر ایرانی هم حمایت می‌شد، اما اکنون فقط از ناشر خارجی که هزینه می‌کند حمایت می‌کنیم و در دروه جدید کمک به ترجمه و چاپ جدی‌تر شده است و نمایشگاه کتاب فرانکفورت بهترین محل برای معرفی گرنت به ناشران خارجی است تا از ترجمه و انتشار آثار ایرانی حمایت کنیم، اما متاسفانه آشنایی اندکی از سوی ناشران خارجی صورت گرفته و هنوز فرصت تبلیغ خوب روی این طرح را نداشتیم و این قدم‌های نخست است.

وی می‌گوید: امسال در نمایشگاه فرانکفورت دیدار‌ها و جلسات متعددی برنامه ریزی شده و این بهترین تاثیر تبلیغاتی را دارد همانطور که در ۵ سال اخیر قدم خوبی در حوزه دفاع مقدس در عرصه بین المللی برداشته ایم.

سال گذشته بیش از ۱۲۰ قرارداد در غرفه ملی ایران بین ناشران داخلی و خارجی منعقد شد که خود، رکوردی نسبت به سال‌های قبل بود و امیدواریم امسال صنعت نشر ایران این رکورد را پشت سر بگذارد و به نتایج بهتری در جهانی شدن کتاب‌های ایرانی برسیم.

هفتادمین دوره نمایشگاه بین‌المللی کتاب فرانکفورت از چهارشنبه این هفته آغاز به کار می‌کند.