وضعیت مکانيزاسيون کشاورزي در ايران

چکیده مصاحبه پژوهشی:

• ﻣﻜﺎﻧﻴﺰاﺳﻴﻮن ﻳﻜﻲ از راهﻫﺎي ﮔﺬر از ﻛﺸﺎورزي ﺳﻨﺘﻲ و ﺧﻮد ﻣﻌﻴﺸﺘﻲ ﺑﻪ ﻛﺸﺎورزي ﺻﻨﻌﺘﻲ و ﭘﺎﻳﺪار اﺳﺖ و ﻣﺴﻠﻤﺎً ﺑﺎ ﮔﺬﺷﺖ زﻣﺎن و ﻣﺤﺪودﻳﺖ در ﻣﻨﺎﺑﻊ، ﻧﻬﺎده­ﻫﺎ و ﻋﻮاﻣﻞ ﺗﻮﻟﻴﺪ و اﻓﺰاﻳﺶ روزاﻓﺰون ﺟﻤﻌﻴﺖ، ﻧﻘﺶ و ﺟﺎﻳﮕﺎه ﻣﻜﺎﻧﻴﺰاﺳﻴﻮن از ﻧﻤﻮد ﺑﻴﺸﺘﺮي ﺑﺮﺧﻮردار ﻣﻲﮔﺮدد.
• صنعت مکانیزاسیون رشد چشمگیر در محصولات مختلف کشاورزی نسبت به سال­های قبل از انقلاب داشت و وضعیت ساخت و تولید انواع ماشین آلات کشاورزی و ورود به مزرعه با قبل از انقلاب قابل مقایسه نیست، چراکه پیش از انقلاب در سطح کشور تولیدکننده ماشین نداشتیم و تنها به صورت محدود در حوزه گندم مکانیزاسیون توسعه یافته بود.
• آمار قابل اتكايي درخصوص ضريب مكانيزاسيون كشاورزي در پيش از انقلاب وجود ندارد ولي اين ضريب به عدد 65/ 1 اسب بخار در هكتار در پايان سال 1396 شمسي افزايش يافته است.
• ميانگين افزايش ساليانه تراكتور و توان ( اسب بخار) بين سال‏ هاي 1358 تا 1396 نسبت به سال‏هاي 1345 تا 1357 به ترتيب افزايشي معادل 6/ 2 و 3 برابر داشته ‏اند.

پژوهش خبری صدا وسیما: اﻣﺮوزه ﻧﻘﺶ و ﺟﺎﻳﮕﺎه ﻣﻜﺎﻧﻴﺰاﺳﻴﻮن ﻛﺸﺎورزي در ﭼﺮﺧﻪ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻣﺤﺼﻮﻻت ﻛﺸﺎورزي اﻣﺮي اﺳﺖ ﻛﻪ ﻫﻤﮕﺎن ﺑﻪ آن وﻗﻮف ﻛﺎﻣﻞ دارﻧﺪ، از اﻳﻦ رو ﻫﻤﻮاره در ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎي ﻛﻼن ﺑﺨﺶ ﻛﺸﺎورزي ﻣﺪﻧﻈﺮ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪرﻳﺰان ﻗﺮار داﺷﺘﻪ و ﺣﺘﻲ ﺑﺨﺶ­ﻫﺎي ﺻﻨﻌﺖ و ﺧﺪﻣﺎت ﻧﻴﺰ در ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎي ﻛﻼن ﺧﻮد ﺑﻪ اﻳﻦ ﻣﻬﻢ ﺗﻮﺟﻪ وﻳﮋه ­اي ﻧﻤﻮده­ اﻧﺪ.

ﮔﺴﺘﺮه وﺳﻴﻊ ﺣﻀﻮر ﻣﻜﺎﻧﻴﺰاﺳﻴﻮن ﻛﺸﺎورزي در ﭼﺮﺧﻪ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻣﺤﺼﻮﻻت زراﻋﻲ، ﺑﺎﻏﻲ، دام، ﻃﻴﻮر و آﺑﺰيﭘﺮوري و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺣﻀﻮر در ﻋﺮﺻﻪﻫﺎي ﺟﻨﮕﻞ و ﻣﺮﺗﻊ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﺣﻔﺎﻇﺖ، اﺣﻴﺎء، ﺗﻮﺳﻌﻪ و ﺑﻬﺮهﺑﺮداري ﻣﻨﺎﺳﺐ و ﻧﻴﺰ وﻇﺎﻳﻔﻲ ﻛﻪ در ﻋﺮﺻﻪ ﺑﻴﺎﺑﺎﻧ­­­­ﻬﺎ و در راﺳﺘﺎي ﺑﻴﺎﺑﺎن ­زداﻳﻲ ﺑﻪ ﻋﻬﺪه دارد، ﻫﻤﻪ و ﻫﻤﻪ ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ وﺳﻌﺖ و ﮔﺴﺘﺮدﮔﻲ ﻣﻜﺎﻧﻴﺰاﺳﻴﻮن ﻛﺸﺎورزي اﺳﺖ ﻛﻪ ﻋﻤﻼً ﺑﺪون ﺣﻀﻮر آن دﺳﺘﻴﺎﺑﻲ ﺑﻪ اﻫﺪاف ﻫﺮ ﻳﻚ از ﺑﺨﺸ­­ﻬ­ﺎي ﻓﻮق ﻧﺎﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ، لذا با دیدی وسیع و فراتر و بالاتر از یک نهاده باید به ﻣﻜﺎﻧﻴﺰاﺳﻴﻮن ﻧﮕﺮﻳﺴﺖ و بواقع باید ﺑﺪاﻧﻴﻢ، ﻣﻜﺎﻧﻴﺰاﺳﻴﻮن ﭘﺪﻳﺪه­اي اﺳﺖ ﻛﻪ ﺳﺎﻳﺮ ﻧﻬﺎدهﻫﺎ را در اﺧﺘﻴﺎر ﻣﻲ­ﮔﻴﺮد و ﻣﻮﺟﺒﺎت ﭘﺎﻳﺪاري ﺗﻮﻟﻴﺪ در ﺑﺨﺶ ﻛﺸﺎورزي را ﻓﺮاﻫﻢ ﻣﻲ­ﻧﻤﺎﻳﺪ، ﺑﻌﺒﺎرت دﻳﮕﺮ ﻣﻜﺎﻧﻴﺰاﺳﻴﻮن ﻳﻜﻲ از راهﻫﺎي ﮔﺬر از ﻛﺸﺎورزي ﺳﻨﺘﻲ و ﺧﻮد ﻣﻌﻴﺸﺘﻲ ﺑﻪ ﻛﺸﺎورزي ﺻﻨﻌﺘﻲ و ﭘﺎﻳﺪار اﺳﺖ و ﻣﺴﻠﻤﺎً ﺑﺎ ﮔﺬﺷﺖ زﻣﺎن و ﻣﺤﺪودﻳﺖ در ﻣﻨﺎﺑﻊ، ﻧﻬﺎده­ﻫﺎ و ﻋﻮاﻣﻞ ﺗﻮﻟﻴﺪ و اﻓﺰاﻳﺶ روزاﻓﺰون ﺟﻤﻌﻴﺖ، ﻧﻘﺶ و ﺟﺎﻳﮕﺎه ﻣﻜﺎﻧﻴﺰاﺳﻴﻮن از ﻧﻤﻮد ﺑﻴﺸﺘﺮي ﺑﺮﺧﻮردار ﻣﻲﮔﺮدد.

مکانیزاسیون کشاورزي به عنوان یک رویکرد اساسی در تولید محصولات کشاورزي مطرح می ­باشد و اهدافی نظیر انجام به موقع عملیات کشاورزي، کاهش هزینه­ هاي تولید، کاهش سختی کار، مدیریت مصرف نهاده­ هاي کشاورزي، ایجاد جذابیت در فعالیت­ هاي کشاورزي، ارتقاء کمی و کیفی تولید و اصولاً موجبات اقتصادي نمودن تولید انبوه محصولات کشاورزي را فراهم می­ سازد.

امروزه با توجه به اهمیت تولید و عملکرد محصولات کشاورزي همواره این سؤال مطرح است که وضعيت ايران در حوزه مکانيزاسيون کشاورزي بعد از چهار دهه از انقلاب اسلامی چگونه است؟ بررسی روند توسعه چهل سال مکانیزاسیون کشاورزی با وجود تحریم ­ها و جنگ تحمیلی طی این سال­ها ضروري به نظر مي­رسد، چرا كه اين حوزه توانسته اثرات خوبی در کشاورزی ایران داشته باشد، در اين گزارش سعي شده است وضعیت عملکرد 5 سال اخیر و مقایسه ­ای بین سالهای 1356 و 1396 و همچنین مهمترین دستاوردهای این حوزه در سال­ هاي بعد از انقلاب، طی مصاحبه ­ای با آقاي دکتر کامبيز عباسي، رئيس مرکز توسعه مکانيزاسيون کشاورزي وزارت جهاد کشاورزي ایران[1]؛ مورد ارزيابي قرار گيرد.

متن کامل این مطلب در اینجا قابل دریافت است.

پژوهش خبری // علی قنبری شیر سوار